مرگ خلاقیت در نسل راحت‌طلب

بچه‌های امروز با امکاناتی بزرگ می‌شوند که چند دهه قبل بیشتر شبیه رؤیا بود. اما همان‌قدر که این امکانات زندگی را ساده‌تر کرده، فرصت تجربه‌گری و ساختن را هم کاهش داده است. کودک کم‌تر نیاز پیدا می‌کند چیزی را کشف کند، امتحان کند، خراب کند و دوباره بسازد. کافی است یک ویدئو تماشا کند یا یک اپلیکیشن باز کند تا همه‌چیز را آماده پیش‌ روی خود ببیند.در نتیجه ذهنی که بیشتر مصرف‌کننده است تا خالق، بیشتر دنبال پاسخ می‌گردد تا پرسش. راحت‌طلبی کودکان لزوماً بد نیست؛ بسیاری از ابزارهای امروز به آن‌ها کمک می‌کند یاد بگیرند، دستاوردهای بزرگتری داشته باشند و جهان را سریع‌تر بفهمند. این امر در زمان نیز صرفه‌جویی می‌کند اما مسئله آن‌جاست که این راحتی اگر جای تلاش، تجربه و حل مسئله را بگیرد، خلاقیت به تدریج خاموش می‌شود. کودکی که همیشه راه آسان را انتخاب می‌کند، هنگام روبه‌رو شدن با اولین مانع، کمتر انگیزه ادامه‌دادن دارد و ترجیح می‌دهد یک «میان‌بر» پیدا کند یا اصلاً رها کند.

بر همین اساس والدین و مربیان امروز با چالشی دوگانه روبه‌رو هستند: از یک‌سو باید همپای تکنولوژی حرکت کنند و فرصت‌های آن را به کودکان معرفی کنند؛ از سوی دیگر باید مراقب باشند که این سادگی‌ها فرصت تلاش را از بچه‌ها نگیرد. به ویژه در سال‌هایی که «تجربه با دست‌ها» و «كشف با آزمون و خطا» مهم‌ترین پایه‌های خلاقیت هستند.کودکی که همه‌چیز را حاضر و آماده دریافت می‌کند، معمولاً کمتر صبر دارد و کمتر دنبال حل مسئله می‌گردد. این کودکان در مدرسه زودتر از بقیه خسته می‌شوند، هنگام انجام پروژه‌ها دنبال کوتاه‌ترین مسیرند و گاهی هنگام مواجهه با چالش‌های ساده، اضطراب بیشتری را تجربه می‌کنند. ریشه این مسئله در «بی‌تمرینی ذهن» است. ذهنی که فرصت نداشته پیچیدگی را تجربه کند، وقتی در موقعیتی واقعی قرار می‌گیرد، غافلگیر می‌شود.

اما می توان با ارائه راهکارهایی، مقداری از سهولت دستیابی به پاسخ ها را کمتر کرد و بچه ها را وادار به جستجو کرد. اولین راهکار دادن فرصت به آنهاست.سعی کنید به جای بازی‌های آماده، اسباب‌بازی‌ها یا مواد ساده مثل مقوا، چسب، جعبه و پارچه در اختیارشان بگذارید تا چیزی بسازند. اجازه بدهید اشتباه کنند. هر بار که کودک اشتباهی را جبران می‌کند، یک قدم در مسیر خلاقیت جلو می‌رود. صبور باشید و منتظر بمانید؛ قبل از کمک‌کردن، زمان بدهید.وقتی کودک گیر می‌کند، فوراً دخالت نکنید. چند دقیقه صبر، فرصتی طلایی برای شکل‌گیری مهارت حل مسئله است. کارهای کوچک خانه را به او بسپارید.جمع‌کردن اسباب‌بازی‌ها، چیدن میز یا آبیاری گلدان‌ها، حس مسئولیت و تلاش را تقویت می‌کند. زمان‌هایی را در طول روز بدون موبایل و تبلت در نظر بگیرید، این کار فضای ذهنی برای خیال‌پردازی و خلاقیت فراهم می‌کند. والدین سعی کنند هر روز یک سؤال باز بپرسند،سؤالاتی که جواب آماده ندارند، ذهن کودک را به تفکر وا‌می‌دارند مانند «اگر تو رئیس شهر بودی، چه می‌کردی؟»به این ترتیب ذهن کودک به فکر کردن عادت می کند و از دستیابی آسان به جواب سوال ها کمی دور نگه می دارد. این تمرین ذهن در درازمدت به ایجاد خلاقیت بهتر و موثرتر کودکان کمک می‌کند.

روزنامه صبح ساحل