بازارهای مالیِ یاغی

بازارهای مالی ایران در هفته سوم و ابتدای هفته چهارم آذر ۱۴۰۴ روزهایی داغ و پرهیجان را پشت سر گذاشتند. دلار، بار دیگر نقش رهبر بازار را بر عهده گرفت و با جهشی بیش از شش هزار تومان، خود را به کانال ۱۲۵ هزار تومان رساند و حتی در مقاطعی تا محدوده ۱۲۶ و ۱۲۷ هزار تومان نیز پیش رفت. این حرکت افزایشی، بلافاصله اثر خود را بر بازار طلا و سکه گذاشت و باعث شد قیمت‌ها یکی پس از دیگری رکوردهای جدیدی را ثبت کنند.

بررسی روند بازار ارز نشان می‌دهد که نرخ دلار آزاد طی دو هفته اخیر نزدیک به ۱۵ درصد افزایش یافته است. این رشد از حوالی ۱۱۲ هزار تومان آغاز شد و در ادامه، تحت تأثیر کاهش عرضه، انتظارات تورمی و فضای مبهم سیاسی، شدت گرفت. فعالان بازار معتقدند نبود چشم‌انداز شفاف از آینده سیاست خارجی و اقتصادی کشور، باعث شده است تقاضای احتیاطی و سرمایه‌ای برای ارز افزایش یابد و همین موضوع، نوسانات را تشدید کرده است.

در چنین شرایطی، بازار طلا به‌عنوان پناهگاه سنتی سرمایه، بیشترین واکنش را نشان داد. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار که تا چند هفته قبل در کانال ۱۲ میلیون تومان نوسان می‌کرد، حالا با عبور از مرز ۱۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان، وارد محدوده‌ای شده که از نگاه بسیاری از فعالان بازار «قیمت‌های روانی جدید» محسوب می‌شود. تنها در یک هفته، بازدهی طلای ۱۸ عیار به حدود پنج درصد رسید؛ رقمی که برای بازاری با این عمق و اندازه، قابل توجه ارزیابی می‌شود.

افزایش قیمت طلا در بازار داخلی، همزمان با رشد بهای اونس جهانی طلا رخ داده است. قیمت اونس جهانی طی هفته گذشته بیش از ۶۰ دلار افزایش یافت و در مجموع، رشد هفتگی آن به بیش از ۸۰ دلار رسید. تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در نقاط مختلف جهان، از شرق آسیا و مسئله تایوان گرفته تا تحولات ونزوئلا و ادامه جنگ اوکراین، باعث شده است سرمایه‌گذاران جهانی بار دیگر به سمت دارایی‌های امن حرکت کنند. این شرایط، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار جهانی طلا را صعودی نگه داشته است.

بازار سکه نیز همگام با طلا و دلار، مسیر افزایشی قدرتمندی را طی کرده است. سکه امامی در هفته اخیر بیش از هفت میلیون تومان افزایش قیمت را تجربه کرد و در محدوده ۱۳۴ تا ۱۳۵ میلیون تومان معامله شد. سکه بهار آزادی نیز با رشد چند میلیون تومانی، به کانال ۱۲۷ میلیون تومان رسید. اما نکته قابل توجه، رشد پرشتاب نیم‌سکه و ربع‌سکه بود؛ قطعاتی که به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به سکه تمام، مقصد اصلی سرمایه‌های خرد شده‌اند. نیم‌سکه با بازدهی نزدیک به ۹ درصد و ربع‌سکه با بازدهی بیش از ۱۰ درصد، در زمره پربازده‌ترین دارایی‌های هفته قرار گرفتند. افزایش تقاضا برای این قطعات، باعث بزرگ‌تر شدن حباب قیمتی آن‌ها شده است؛ موضوعی که برخی کارشناسان نسبت به ریسک آن در صورت اصلاح بازار هشدار می‌دهند. با این حال، رفتار خریداران نشان می‌دهد که ترس از جا ماندن از موج صعودی، فعلاً بر نگرانی از حباب قیمتی غلبه دارد.در کنار طلا و سکه، بازار نقره نیز به یکی از شگفتی‌های این روزها تبدیل شده است. قیمت جهانی نقره طی یک هفته بیش از هشت درصد رشد کرد و در بازار داخلی، هر گرم نقره ۹۹۹ با افزایش بیش از ۳۶ هزار تومان، بازدهی بالای ۱۵ درصدی را به ثبت رساند. این رشد کم‌سابقه، نقره را در صدر جدول بازدهی بازارهای مالی قرار داده و باعث شده است توجه بخشی از سرمایه‌گذاران از طلا به سمت این فلز سفید جلب شود.

کارشناسان اقتصادی معتقدند ترکیب رشد نرخ ارز و افزایش قیمت جهانی فلزات گرانبها، عامل اصلی جهش‌های اخیر بازار طلاست. از نگاه آن‌ها، تنها عاملی که می‌تواند روند صعودی را متوقف یا معکوس کند، کاهش معنادار نرخ ارز در بازار آزاد یا فروکش کردن تنش‌های سیاسی در سطح بین‌الملل است؛ دو متغیری که در شرایط فعلی، احتمال تحقق آن‌ها در کوتاه‌مدت چندان بالا نیست.

در عین حال، برخی تحلیلگران نسبت به اصلاح‌های مقطعی در بازار هشدار می‌دهند. به باور این گروه، افزایش سریع و پی‌درپی قیمت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز شناسایی سود از سوی معامله‌گران کوتاه‌مدت شود. با این حال، حتی در صورت بروز اصلاح‌های کوتاه، انتظار نمی‌رود که بازار وارد فاز نزولی عمیق شود؛ چراکه عوامل بنیادی همچنان به نفع روند صعودی عمل می‌کنند.

در مجموع، آنچه امروز در بازار طلا و سکه ایران مشاهده می‌شود، بازتابی از شرایط پیچیده اقتصادی و سیاسی است؛ شرایطی که باعث شده طلا بار دیگر جایگاه خود را به‌عنوان مهم‌ترین دارایی امن تثبیت کند. عبور قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار از مرز ۱۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان، نه‌تنها یک رکورد قیمتی، بلکه نشانه‌ای از ورود بازار به فاز جدیدی از انتظارات تورمی و رفتاری .است؛ فازی که به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت، همچنان ادامه‌دار باشد.