جداشدگان پاستور

به گزارش صبح ساحل، با خروج محمدرضا جوادی یگانه از دولت چهاردهم، موج جدیدی از گمانه‌زنی‌ها درباره‌ی مرزبندی‌های درون دولت شکل گرفت. البته افرادی مانند آذری جهرمی پیش از آنکه به دولت برسند، از دایره‌ی دولت چهاردهم کنار رفتند و تلویحاً به مرزبندی‌های درون دولت اشاره کردند. آنچه عمدتاً به گوش می‌رسد، حکایت از ائتلاف قدرتمندی در درون دولت به رهبری عارف و قائم‌پناه دارد که تلویحاً آذری جهرمی عدم حضور خود در دولت را به این ائتلاف نسبت می‌دهد. ائتلاف دیگر، آنطور که به گوش می‌رسد، به رهبری ظریف و منتسبین به دولت خاتمی است که بنظر قدرت کمتری نسبت به ائتلاف پیشین در دولت دارد. اما به همین مناسبت، مروری می‌کنیم بر جداشدگان سرشناس دولت چهاردهم که از این دولت خارج شدند:

جداشدگان سرشناس

محمدجواد ظریف:

نقش غیرقابل انکار محمدجواد ظریف در به پیروزی رسیدن مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری چهاردهم و پس از آن تشکیل شورای راهبردی برای انتصابات، باعث شد نقش وزیر امور خارجه اسبق بسیار پررنگ دیده شود. سمت‌هایی مانند وزیر امور خارجه و معاون اول رئیس‌جمهور، سمت‌هایی بود که گمان می‌رفت ظریف در آن‌ها به ایفای نقش بپردازد؛ در نهایت، پزشکیان تصمیم گرفت از ظریف به عنوان معاون راهبردی رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک استفاده کند.

البته دیری نگذشت که نمایندگان مجلس دوازدهم، با فشارهای بی‌وقفه‌ از سوی برخی نمایندگان به رهبری جریان پایداری، ظریف را به دلیل تابعیت قهری فرزندش، وادار به استعفا کردند و دولت چهاردهم یکی از اصلی‌ترین حامیان و وزنه‌های خودش را خیلی زود از دست داد.

عبدالناصر همتی:

بی‌تردید حضور عبدالناصر همتی در تیم اقتصادی دولت چهاردهم، فارغ از دیدگاه‌های سیاسی او، یک بازوی قوت برای این دولت بود. تسلط همتی بر امور اقتصادی کشور، تجربه‌ی حضور چند ده ساله‌ی او در ساختار تصمیم‌گیری اقتصادی و حضور حلقه مشاوره‌ای منحصر به خودش، همتی را منحصر بفرد می‌کرد.

شاید این تسلط و تجربه، باعث شد یکی از جسورانه‌ترین تصمیمات تاریخ اقتصادی جمهوری اسلامی گرفته شود؛ افزایش موجودی طلا در زمانی که انس جهانی در روزهای اوج خودش به واسطه جنگ اوکراین و روسیه بود. البته مخالفان این تصمیم، خیلی زود پس از استیضاح همتی از ادعاهای خود عقب‌نشینی کردند و افزایش قیمت انس جهانی، حجم پشتوانه دلار کشور را میلیاردها دلار افزایش داد.

همتی نیز در کمتر از هفت ماه از وزارت خود، در مجلس به دلیل عدم کنترل نرخ ارز استیضاح شد تا به دیگر عضو جداشده‌ی دولت چهاردهم تبدیل شود.

شهرام دبیری:

شهرام دبیری، دیگر عضو دولت چهاردهم بود که کمتر از یک سال از حضورش در دولت، از پاستور کنار رفت. او که تا پیش از حضور در معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری، ریاست شورای شهر تبریز و شورای عالی استان‌ها را برعهده داشت، از جمله افرادی بود که در حلقه‌ی منتسب به قائم‌پناه و عارف محسوب می‌شد. در نوروز ۱۴۰۴، خبری مبنی بر سفر شهرام دبیری و همسرش به قطب جنوب در رسانه‌ها منتشر شد. این خبر انتقادات گسترده‌ای را متوجه دولت مسعود پزشکیان کرد. روز ۶ فروردین، خبرگزاری رسمی ایرنا به نقل از یک عضو دفتر معاون پارلمانی این خبر را تکذیب کرد و عکس‌های منتشر شده را مربوط به گذشته دانست. در نهایت، روز ۱۶ فروردین، پزشکیان در نامه‌ای دبیری را از سمت خود برکنار کرد.

اعضای شورای اطلاع‌رسانی دولت

شورای اطلاع‌رسانی دولت چهاردهم نیز از پیامدهای مرزبندی‌های درون‌دولتی بی‌نصیب نماند. نهادی که قرار بود نقش بازوی رسانه‌ای و هماهنگ‌کننده‌ی روایت رسمی دولت را ایفا کند، در مدت‌زمانی کوتاه با خروج چهره‌هایی مواجه شد که هر یک حامل پیام‌های سیاسی معناداری بودند.

نخستین خروج قابل توجه از این شورا، مربوط به فیاض زاهدی بود؛ چهره‌ای شناخته‌شده در عرصه تحلیل سیاسی و رسانه‌ای که حضورش در شورای اطلاع‌رسانی، نشانه‌ای از تلاش دولت برای بهره‌گیری از صداهای متکثر و غیرتک‌صدایی در حوزه روایت و افکار عمومی تلقی می‌شد. جدایی زاهدی، در فضایی که هنوز دولت چهاردهم در ابتدای مسیر خود قرار داشت، به‌عنوان نخستین علامت از شکل‌گیری مرزبندی‌های پنهان در درون ساختار دولت تعبیر شد.پس از آن، محمدرضا جوادی‌یگانه، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه، از شورای اطلاع‌رسانی دولت چهاردهم کنار رفت. جوادی‌یگانه که سابقه‌ی حضور در حلقه‌های فکری دولت‌های اصلاح‌طلب و فعالیت در حوزه سیاست‌گذاری اجتماعی را در کارنامه داشت، از جمله چهره‌هایی بود که حضورش می‌توانست به تعمیق نگاه کارشناسی و غیرشعاری در سیاست‌گذاری ارتباطی دولت کمک کند. خروج او، آن‌هم در شرایطی که گمانه‌زنی‌ها درباره‌ی اختلاف‌نظرها درون دولت شدت گرفته بود، بیش از پیش این برداشت را تقویت کرد که حتی حوزه اطلاع‌رسانی نیز از بازتعریف مناسبات قدرت در دولت چهاردهم مصون نمانده است.