اجتماعی
همواره یکی از بخشهای مهم بودجه سالانه کشور، بودجه عمرانی است که با توجه به گستردگی جغرافیای ایران و نیاز کشور به توسعه زیرساختها اهمیت زیادی دارد. در لایحه بودجه پیشنهادی دولت برای سال ۱۴۰۵، رقم بودجه عمرانی تقریبا نسبت به سال گذشته ثابت اعلام شده است. در همین راستا گفتگویی داشتیم با «هادی وکیلزاده»، کارشناس ارشد حوزه عمران، تا به واکاوی بیشتر آثار این تصمیم بر پروژههای عمرانی کشور بپردازیم.
با توجه به رقم تقریبا ثابت بودجه عمرانی نسب به سال قبل و نرخ تورم، ارزیابی اولیه شما از این بودجه چیست؟
بهعنوان کسی که سالها درگیر طراحی، اجرا و مدیریت پروژههای عمرانی بوده، وقتی عدد ۶۰۰ همت برای بودجه عمرانی ۱۴۰۵ را میبینم، اولین چیزی که به ذهنم میرسد «کفایت اجرا» نیست، بلکه «شکاف بین کاغذ و کارگاه» است. این رقم در ظاهر ثابت مانده، اما در عمل و با تورم بالای ۴۰ درصد، یعنی پروژهها باید با پولی کمتر از سال قبل ساخته شوند؛ آن هم در شرایطی که قیمت مصالح، دستمزد، ماشینآلات و تأمین مالی روزبهروز بالا میرود.
در توضیحات رسمی اشاره شده مجموع اعتبارات عمرانی با احتساب منابع دیگر به حدود ۱۰۰۰ همت میرسد. چرا شما نسبت به این منابع خوشبین نیستید؟
در توضیحات رسمی گفته میشود که با احتساب منابع دیگر، مجموع اعتبارات عمرانی به حدود ۱۰۰۰ همت میرسد. اما تجربه اجرا به ما میگوید همه این منابع، قابل اتکا و قابل برنامهریزی نیستند و نمیشود بر اساس آنها زمانبندی واقعی پروژه نوشت. مثلاً ۱۲۰ همت از محل مولدسازی داراییهای دستگاهها پیشبینی شده است. در عمل، مولدسازی سالهاست در پروژههای عمرانی به یک متغیر نامطمئن تبدیل شده. وقتی دستگاهها حاضر به واگذاری دارایی نیستند یا فرآیندها ماهها و سالها طول میکشد، پروژه عمرانی نمیتواند منتظر بماند. پیمانکار، کارگاه و نیروی انسانی با وعده تهاتر و فروش ملک جلو نمیروند؛ پروژه پول نقد و تخصیص بهموقع میخواهد.
بخش دیگر، اختصاص حدود ۱۰۰ همت از درآمدهای اختصاصی دستگاهها به پروژههای عمرانی خودشان است.
این سیاست از نظر انضباط مالی قابل دفاع است، اما از نگاه فنی، بار مالی پروژه را به دوش همان دستگاهها میاندازد. نتیجهاش معمولاً یا کاهش کیفیت اجراست، یا کشدار شدن پروژهها، یا توقفهای مقطعی که هزینه نهایی را بالا میبرد.
سیاستهایی مانند قیر رایگان یا تخصیص منابع ارزی چه ریسکهایی برای اجرای پروژهها ایجاد میکنند؟
قیر رایگان به میزان ۲۵ همت هم برای مهندسان و پیمانکاران سیاست ناآشنایی نیست. این ابزار شاید در برخی پروژههای راهسازی کمک کند، اما واقعیت این است که قیر رایگان جایگزین تأمین مالی اصولی نمیشود. ضمن آنکه محدود بودن مصرف، مشکلات توزیع و زمانبندی، اثر آن را در مقیاس ملی کمرنگ میکند. در نهایت به منابع ارزی میرسیم؛ حدود ۲ میلیارد دلار برای توسعه حملونقل و کریدورها. این منابع اگر واقعاً تخصیص پیدا کنند، میتوانند پروژههای بزرگی را جلو ببرند، اما از نگاه اجرایی، وابستگی پروژه به منابع ارزی و نرخ تسعیر، ریسک توقف و تغییر مقیاس پروژه را بالا میبرد. هیچ مهندسی دوست ندارد پروژهای را با منبعی شروع کند که معلوم نیست در میانه راه با چه نرخی و چه زمانی تأمین میشود.
این کارشناس حوزه عمران در پایان گفت: جمعبندی از نگاه یک متخصص عمران روشن است، بودجه عمرانی ۱۴۰۵ بیش از آنکه «پروژهمحور» باشد، «عددمحور» است. پروژه عمرانی با عدد در لایحه بودجه ساخته نمیشود؛ با تخصیص بهموقع، نقدینگی پایدار، اولویتبندی درست و احترام به منطق فنی اجرا ساخته میشود.
تا وقتی این فاصله بین تصمیم بودجهای و واقعیت کارگاه پر نشود، پروژهها همچنان نیمهتمام میمانند، هزینهها بالا میرود و مهندسان مجبور میشوند کیفیت، زمان یا مقیاس پروژه را قربانی کمبود منابع کنند؛ چیزی که در نهایت به زیان اقتصاد و مردم تمام میشود.
جدیدترین اخبار
ادعای ترامپ: می خواهم با ایران به توافقی دست یابم
امیدواریم خدمات بیشتری به جامعه ورزش وجوانان ارائه دهیم
ایران خواستار آغاز فوری گفت وگو و توقف درگیری بین پاکستان و افغانستان شد
زمان پخش سریال کمال تبریزی اعلام شد
آمریکا ادعای خروج کارکنان خود از عراق و کویت را تکذیب کرد
آذرخش هرمزگان به سپاهان باخت
حذف نماینده ایران از مسابقات تنیس روی میز هلند
حریق سه سوله بزرگ تولید کفش در خاوران
اطلاعیه تأمین اجتماعی درباره واریز حقوق و زمان پرداخت عیدی بازنشستگان
چین مذاکرات سه جانبه هستهای با آمریکا و روسیه را رد کرد
تسلیت پزشکیان برای درگذشت زندهیاد عبدالمجید ارفعی
شاگردان دارا در نیم فصل دوم شکست ناپذیرند
پالایش نفت سومین برد پیاپی خود را کسب کرد
نجات بارج حامل ذغالسنگ از خطر غرقشدن در سواحل قشم
شهرداری بندرعباس در جمع مدعیان قرار گرفت
