پیشرفت ۸۰ درصدی ابرپروژه بازچرخانی فاضلاب بندرعباس

مسأله کم‌آبی و مدیریت منابع آب، سال‌هاست به یکی از مهم‌ترین چالش‌های شهرهای جنوبی ایران به‌ویژه بندرعباس تبدیل شده است. رشد جمعیت، توسعه صنعتی، محدودیت منابع آب شیرین و حساسیت بالای اکوسیستم خلیج فارس، ضرورت اجرای پروژه‌های زیرساختی پایدار را دوچندان کرده است. در همین راستا، طرح بازچرخانی فاضلاب شهری بندرعباس به‌عنوان بزرگ‌ترین پروژه از این نوع در کشور، الگویی نوین برای مدیریت یکپارچه آب و حرکت به‌سوی اقتصاد چرخشی به شمار می‌رود.

شهروز شجاعی، مدیرعامل شرکت تأمین و توسعه زیرساخت خلیج فارس، با اعلام پیشرفت فیزیکی ۸۰ درصدی این پروژه، تأکید می‌کند که این طرح نه‌تنها یک پروژه عمرانی، بلکه اقدامی راهبردی برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و تضمین آینده آبی صنایع غرب بندرعباس است. به گفته او، این پروژه از شش مرحله اصلی تشکیل شده که تاکنون سه مرحله آن به‌طور کامل به پایان رسیده و بخش عمده‌ای از مراحل باقیمانده نیز در دست اجراست.بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، با تکمیل این طرح سالانه حدود ۳۶ میلیون مترمکعب فاضلاب شهری بندرعباس تصفیه خواهد شد. همچنین ظرفیت تصفیه روزانه فاضلاب با نوسازی و توسعه تأسیسات موجود، از ۶۴ هزار مترمکعب به ۱۰۰ هزار مترمکعب افزایش می‌یابد؛ ظرفیتی که پاسخگوی نیازهای جمعیتی و توسعه شهری بندرعباس در سال‌های آینده خواهد بود.یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پروژه، تأمین آب پایدار و باکیفیت برای صنایع بزرگ منطقه است. شجاعی می‌گوید با بهره‌برداری کامل از طرح، روزانه حدود ۸۵ هزار مترمکعب و سالانه بیش از ۳۱ میلیون مترمکعب آب تصفیه‌شده با کیفیت بالا در اختیار صنایع قرار خواهد گرفت. این موضوع علاوه بر کاهش فشار بر منابع آب شیرین، امنیت آبی صنایع را تا افق ۱۴۲۵ تضمین می‌کند.نقش محوری ایمیدرو در پیشبرد این پروژه، عامل مهمی در جلب مشارکت صنایع بزرگ استان هرمزگان بوده است.

پالایشگاه نفت بندرعباس، شرکت ملی صنایع مس ایران، فولاد هرمزگان، صبا فولاد خلیج فارس، فولاد مادکوش، فولاد ستاره سیمین و چند بنگاه بزرگ دیگر، با محوریت ایمیدرو در این طرح ملی مشارکت دارند.

به گفته مدیرعامل شرکت تأمین و توسعه زیرساخت خلیج فارس، این همراهی موجب شده پروژه با وجود چالش‌ها، به پیشرفت قابل توجه امروز برسد. از منظر زیست‌محیطی، اهمیت این طرح کمتر از بعد صنعتی آن نیست. بندرعباس به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای ساحلی کشور، در مجاورت مستقیم خلیج فارس قرار دارد و ورود پساب‌های شهری به دریا، تهدیدی جدی برای اکوسیستم دریایی محسوب می‌شود. شجاعی با تأکید بر رعایت کامل استانداردهای زیست‌محیطی در اجرای پروژه، اعلام کرده است که میزان جلوگیری از ورود پساب به دریا در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۷ میلیون مترمکعب خواهد بود؛ رقمی که در سال ۱۴۱۰ به ۵۰ میلیون مترمکعب و در افق ۱۴۲۵ به ۸۵ میلیون مترمکعب در سال افزایش می‌یابد.

یکی دیگر از بخش‌های مهم این طرح، مدیریت لجن فاضلاب است. در حال حاضر سازه‌های بخش لجن به‌طور کامل احداث شده و حدود ۴۰ درصد تجهیزات آن نصب شده است. لجن تولیدی پس از ۲۵ درصد آب‌گیری، روزانه در چند سرویس به سایت بازیافت شهرداری بندرعباس منتقل می‌شود و آزمایش‌های لازم برای کنترل سموم روی آن انجام می‌گیرد. هدف نهایی در این بخش، تکمیل سریع زیرساخت‌ها و حرکت به سمت تولید کمپوست از لجن فاضلاب است؛ اقدامی که می‌تواند ارزش افزوده زیست‌محیطی و اقتصادی به همراه داشته باشد. با وجود پیشرفت مناسب، این پروژه با چالش‌هایی نیز مواجه بوده است.

به گفته شجاعی، واگذاری زمین حدود یک‌ونیم سال زمان برده و تأخیر در پرداخت قدرالسهم برخی شرکت‌ها و تخصیص ارز از سوی بانک مرکزی، روند اجرای پروژه را کند کرده است. در حال حاضر برای تکمیل بخش باقی‌مانده طرح، حدود ۱۰ میلیون یورو تخصیص ارز و نزدیک به ۳.۵ همت اعتبار ریالی مورد نیاز است. بخشی از این منابع با مشارکت بانک ملی و صنایع تأمین شده و امید می‌رود مابقی نیز در ماه‌های آینده فراهم شود.بر اساس آخرین اعلام رسمی، از ۲۰ درصد باقی‌مانده پروژه، تنها ۴ درصد مربوط به بخش سازه‌ای است که تا پایان سال جاری تکمیل خواهد شد و ۱۶ درصد دیگر به تجهیزات وابسته است.

در صورت تأمین ارز مورد نیاز، پیش‌بینی می‌شود از ابتدای آبان‌ماه و در آغاز پاییز سال آینده، پروژه به‌طور کامل به بهره‌برداری برسد و صنایع غرب بندرعباس از آب بازیافتی آن استفاده کنند.در مجموع، ابرپروژه بازچرخانی فاضلاب بندرعباس را می‌توان نمونه‌ای موفق از سرمایه‌گذاری هوشمند در زیرساخت‌های پایدار دانست؛ طرحی که همزمان منافع زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی را دنبال می‌کند و می‌تواند الگویی قابل تعمیم برای دیگر شهرهای کشور باشد. تکمیل این پروژه، گامی مهم در مسیر مدیریت پایدار منابع آب، حفاظت از خلیج فارس و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان بندرعباس خواهد بود.

روزنامه صبح ساحل