غافگیری رقبا از قدرت‌نمایی گستاخانه واشنگتن در کاراکاس

حملات نظامی آمریکا پیش از سپیده دم روز شنبه پایتخت ونزوئلا را هدف قرار داد، اندکی پس از آن، دونالد ترامپ اعلام کرد که نیروهای آمریکایی، نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، و همسرش، سیلیا فلورس، را دستگیر نموده و آنها را از کشور خارج کرده‌اند. این حمله خیره‌کننده و دستگیری بی‌سابقه یک رئیس جمهور در حال کار، پس از ماه‌ها کارزار فشار شدید آمریکا علیه ونزوئلا رخ داد. این بزرگترین و مستقیم‌ترین اقدام آمریکاست که دشمنان ایالات متحده را از دخالت گستاخانه او در یک کشور خارجی غافلگیر و متحیر کرد. این در حالی است که ساعاتی پس از دستگیری مادورو،در یک کنفرانس مطبوعاتی، ترامپ به دکترین مونروئه قرن نوزدهم استناد کرد که برای اعمال قدرت نظامی ایالات متحده در آمریکای لاتین استفاده می‌شد.

دونالد ترامپ از صلح حرف می‌زند اما مرد جنگ است

کودتای ترامپ نگرانی بزرگی برای بریتانیا، اتحادیه اروپا و دموکراسی‌های غربی است. آنها باید آن را به صراحت محکوم کنند. این کودتا مستقیماً قوانین و اصول نظم بین‌المللی را که برایشان عزیز است، به چالش می‌کشد. ایالات متحده بار دیگر سازمان ملل و روش‌های سنتی رسیدگی به شکایات بین ایالتی را نادیده گرفته است. و ظاهراً با توجه یا تفکر کمی نسبت به آنچه در آینده در ونزوئلا اتفاق می‌افتد، عمل می‌کند. اقدام بی‌ملاحظه ترامپ باید سرانجام به توصیف همیشه گمراه‌کننده او از خود به عنوان یک «صلح‌ساز جهانی» پایان دهد. وقت آن رسیده است که کی‌یر استارمر و دیگر رهبران اروپایی علناً او را به خاطر آنچه هست -یک جنگ‌ساز جهانی، یک تهدید جهانی- به رسمیت بشناسند. هر بار که او با سر و صدا وارد مناطق درگیری، مانند روسیه-اوکراین یا اسرائیل-فلسطین می‌شود، ضرب‌الاجل تعیین می‌کند، اولتیماتوم صادر می‌کند، طرف‌های مورد علاقه را انتخاب می‌کند و از بدبختی‌ها پول درمی‌آورد، تلاش برای صلح عادلانه و پایدار به عقب رانده می‌شود.

حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا چه تاثیری بر چین و روسیه خواهد داشت؟

ترامپ در پاسخ به این سوال که این حمله چه تاثیری بر روابط آمریکا با چین، روسیه، ایران و سایر کشورهایی که در ونزوئلا منافعی دارند، خواهد داشت، بر ثروت انرژی این کشور و تمایل به تجارت با دیگران تأکید کرد. او گفت: «خب، روسیه، وقتی اوضاع درست شود، اما در مورد سایر کشورهایی که نفت می‌خواهند، ما در تجارت نفت هستیم. ما آن را به آنها خواهیم فروخت». حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا صرفاً نمایش قدرت علیه یک کشور آمریکای لاتینِ درگیر بحران نخواهد بود؛ بلکه نشان‌دهنده تشدید قابل توجه بازی قدرت جهانی واشنگتن خواهد بود. کاراکاس ممکن است از پکن و مسکو دور به نظر برسد، اما ذخایر عظیم نفتی و موقعیت استراتژیک آن، این کشور را در نقشه رقابت قدرت‌های بزرگ قرار می‌دهد، جایی درست در تقاطع بازارهای جهانی انرژی، رقابت قدرت‌های بزرگ و رقابت گسترده‌تر بر سر نفوذ آمریکا قرار دارد. برای پکن و مسکو، حمله آمریکا کمتر به عنوان یک مداخله منطقه‌ای و بیشتر به عنوان نشانه‌ای دیگر از تمایل واشنگتن به استفاده از زور برای دفاع از منافع خود تلقی خواهد شد.

سیاست چین، امنیت انرژی و احتیاط استراتژیک

این حمله پس از ماه‌ها قدرت‌نمایی آمریکا و هشدارهای چین در مورد افزایش فشار نظامی و اقتصادی ایالات متحده بر متحد تولیدکننده نفت خود رخ داد؛ همچنین ساعاتی پس از دیدار مادورو با کیو شیائوکی، نماینده ویژه چین در امور آمریکای لاتین، در کاراکاس. حمله آمریکا با اختلال در تولید یا صادرات می‌تواند چین را مجبور کند تا با جدیت بیشتری به دنبال تأمین‌کنندگان جایگزین در خاورمیانه، آفریقا یا روسیه باشد که احتمالاً با هزینه بالاتری همراه خواهد بود. از نظر دیپلماتیک، بعید است که پکن با رویارویی پاسخ دهد. چین به طور سنتی با تغییر رژیم و مداخله نظامی مخالف بوده است، اما تمایل دارد با احتیاط عمل کند و ثبات را بر سرکشی آشکار اولویت دهد. در عمل، این می‌تواند به معنای افزایش تعامل دیپلماتیک با ونزوئلا، حمایت از مذاکرات به جای درگیری و تقویت بی‌سروصدای حضور اقتصادی خود برای محافظت از سرمایه‌گذاری‌های موجود باشد. در سطح وسیع‌تر، حمله آمریکا نگرانی‌های چین در مورد تسلط آمریکا بر مسیرهای انرژی و سیستم‌های مالی را تشدید می‌کند. این امر ممکن است پکن را به تسریع تلاش‌ها برای تجارت انرژی بدون دلار آمریکا و تعمیق روابط با کشورهایی که با فشار آمریکا روبرو هستند، تشویق کند. وزارت امور خارجه پکن در بیانیه‌ای اعلام کرد که از آنچه که آن را استفاده آشکار واشنگتن از زور علیه یک کشور مستقل توصیف کرد، «عمیقا شوکه شده است». چین، آمریکا را به نقض قوانین بین‌المللی، نقض حاکمیت ونزوئلا و تضعیف صلح و ثبات در آمریکای لاتین و کارائیب متهم کرد و افزود که قاطعانه با این اقدام مخالف است.

روسیه: نفوذ، اهرم فشار و مخالفت با قدرت ایالات متحده

ولی برای روسیه، ونزوئلا وزن اقتصادی کمتر اما ارزش ژئوپلیتیکی بیشتری دارد. حمله ایالات متحده مستقیماً به روایت دیرینه روسیه علیه مداخله‌گرایی آمریکا دامن خواهد زد. از نظر سیاسی، این امر باعث تقویت موضع روسیه برای حمایت از دولت‌هایی می‌شود که در برابر نفوذ ایالات متحده مقاومت می‌کنند، حتی زمانی که آن دولت‌ها منزوی هستند. از نظر استراتژیک، مسکو می‌تواند با گسترش همکاری نظامی و امنیتی خود با ونزوئلا، در چارچوبی محدود، پاسخ دهد. انرژی یکی دیگر از اهرم‌هاست. هرگونه اختلال در عرضه ونزوئلا می‌تواند بازارهای جهانی نفت را تا حدودی محدود کند و به طور بالقوه به نفع صادرات روسیه باشد. مهمتر از آن، روسیه می‌تواند خود را به عنوان یک شریک انرژی جایگزین قابل اعتماد برای کشورهایی که از تحریم‌های ایالات متحده نگران هستند، قرار دهد. در واکنش به این حمله روسیه اقدام نظامی آمریکا علیه ونزوئلا را محکوم کرد و خواستار «توضیح فوری» در مورد سرنوشت رئیس جمهور مادورو، پس از اعلام دستگیری او شد. از سویی پیام‌های صریح ترامپ علیه تهران همزمان با سقوط مادورو در ونزوئلا و عملیات نظامی در نیجریه، سوالاتی را در مورد تجدید حیات نظامی و نفوذ آمریکا در نظم جهانی مطرح می‌کند. برخی تحلیلگران خاطرنشان کرده‌اند که هر سه کشور - ایران، ونزوئلا و نیجریه - تولیدکننده نفت هستند. اکنون این سوال مطرح می‌شود که آیا آمریکا ، در شرایط حساس بازار جهانی انرژی، به دنبال ایفای نقش فعال‌تر در معادله نفت و حتی تأثیرگذاری بر اوپک است؟

روزنامه صبح ساحل