راه روشن بورس در بهمن

البته‌ رشد شاخص در دی‌ماه، همچنان فاصله‌ی بسیاری با ارزش واقعی بازار بورس تهران دارد. موضوعی که همواره مورد نگرانی کارشناسان و مسئولان بورس بوده است. اولین روز بهمن ماه، شاخص کل بورس به حدود 133 همت رسید که احتمالاً با فاصله‌ای ناچیز از صد میلیارد دلار قرار دارد. اینکه گفته می‌شود «احتمالاً»، به دلیل آن است که در روزهای اخیر قیمت دلار و نوسانات ناشی از آن مشخص نبوده و اساساً با تعطیلی بازارها در تهران، اساساً ارزها معامله‌ای نشده است و بنابراین قیمت آن‌ها هنوز نامشخص است.

واکنش مثبت بازار به حضور همتی

در این میان، نباید از پالس مثبت حضور عبدالناصر همتی، رئیس جدید بانک مرکزی غافل بود. هشتم دی‌ماه سال جاری که سید مهدی طباطبایی، از حضور دوباره عبدالناصر همتی در جایگاه ریاست کل بانک مرکزی خبر داد، تا پایان دی ماه ورود پول حقیقی نسبتاً خوبی را در این بازار شاهد بودیم.

حضور همتی، بیش از همه به مذاق بورسی‌ها خوش آمد. به طوری که به تعبیر یکی از کارشناسان، حضور مدیری تکنوکرات با سوابق بالا و گوناگونی مثل همتی، باعث شد که جریان پول به تالار شیشه‌ای برگردد. تجربه رشد خوب بازار بورس در زمان حضور همتی در وزارت اقتصاد، مزید بر علت شد تا بورسی‌ها بار دیگر این بازار را از سایه درآورند.

پالس مثبت به حذف ارز ترجیجی؛ یک رشد جامانده

گزارشات آذرماه صنایع مختلف، به‌خصوص صنایع بانک، بیمه و لیزینگ که صنایع شاخص‌سازی نیز در آن‌ها قرار دارد، باعث شد که اوایل دی‌ماه روند مثبتی در بازار سرمایه شکل بگیرد. اما بدون تردید، حذف ارز ترجیحی، می‌تواند عقب‌ماندگی تاریخی بورس را جبران کند.

نزدیک‌شدن نرخ ارز ترجیحی به نرخ بازار آزاد، باعث شد تا اولاً سود اسمی بسیاری از شرکت‌ها به واسطه‌ی تورم ناشی از آن جبران شود و ثانیاً باید منتظر پایان محدودیت صنایع در صادرات اجناس باشیم؛ زیر با نزدیک شدن نرخ تالار اول و دوم، رانت ناشی از اختلاف قیمت میان آن‌ها از بین می‌رود و این موضوع، حساسیت‌ها را بر صنایعی که از این ارز استفاده می‌کردند، از بین خواهد برد. بر این اساس، باید منتظر افزایش صادرات در شرکت‌ها باشیم که با تدابیری که در بازار ارز توافقی شکل خواهد گرفت، احتمالاً خود به ابزاری جدی در کنترل نرخ ارز تبدیل خواهد شد. علاوه بر این انتظارات تورمی ناشی از انتقال ارز ترجیحی به زنجیره‌ی اول مصرف‌کننده و همچنین بازشدن دست دولت در تامین ارز واردات، از دلایل دیگری است که به‌نظر می‌رسد همه چیز برای جبران عقب‌ماندگی‌ چندساله‌ی بازار سرمایه، پس از سال 99، آماده است.

چرا نمادهای کوچک از رشد عقب ماندند؟

کارشناسان درباره علت عقب ماندن نمادهای کوچک از رشد بورس می‌گویند تاثیر نرخ ارز روی شرکت‌های نمادهای کوچک کمتر است. شرکت‌های کوچک بورسی، وابستگی زیادی به واردات و صادرات ندارند و نوسانات نرخ ارز تاثیری روی آن‌ها نخواهد گذاشت.

در شرایط اقتصادی فعلی کشور، شرکت‌های بزرگ موفق شدند، ظهور و بروز بهتری در بازار داشته باشند. تمایل و حمایت‌های بیشتر فعالان بازار از شرکت‌های بزرگ نیز دلیل دیگر این موضوع است. این در حالی است که شرکت‌های کوچک باید به دنبال اتفاقات مثبت و رو به رشد درآمدی باشند، یا اینکه از جریان سیاست‌گذاری سهامدار عمده خود منتفع شده باشند. به عبارت دیگر، بررسی بازار از منظر رفتاری هم نشان می‌دهد، معمولا فعالان بازار سرمایه علاقه‌مند هستند، روی شرکت‌های بزرگ و شرکت‌هایی که وابستگی‌شان به سایر بازارها بیشتر است سرمایه‌گذاری کنند، چرا که ریسکشان کاهش پیدا می‌کند.

در بهمن منتظر رشد شاخص باشیم؟

با توجه به شواهدی که وجود دارد، احتمالاً باید بهمن‌ماه سال جاری، منتظر افزایش سهام بخصوص سهام‌های شاخص‌ساز باشیم. این در حالی است که بنظر می‌رسد افزایش قیمت ارز، در ماه جاری هم ادامه‌دار خواهد بود و همین موضوع جذابیت سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه را افزایش خواهد داد.

البته باید توجه کرد که بازار در شرایط فعلی در حال سنجش وضعیت متغیرهای کلیدی است تا خود را با سیاست‌های جدید ارزی تطبیق دهد.

بنابراین مارکت‌کپ شرکت‌ها، ارزش ریالی شرکت‌های بورسی و تاثیرات شرکت‌های صادرات‌محور و واردات‌محور از مصادیق و مواردی هستند که تاثیر خود را بر بازار سرمایه می‌گذارند. در مجموع می‌توان گفت بازار سرمایه در روزهای آغازین بهمن‌ماه، بیش از هر زمان دیگری چشم‌انتظار تثبیت سیاست‌های پولی و ارزی است. تداوم ورود نقدینگی، کاهش ریسک‌های سیاست‌گذاری و شفاف‌تر شدن سازوکار بازار ارز توافقی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به روند شاخص‌ها داشته باشد. در چنین فضایی، سهام بزرگ و شاخص‌ساز همچنان مقصد اصلی جریان پول خواهند بود، اما در صورت تثبیت شرایط و کاهش نااطمینانی‌ها، امکان بازگشت تدریجی توجه بازار به نمادهای کوچک و متوسط نیز وجود دارد؛ به‌ویژه آن دسته از شرکت‌هایی که از منظر سودآوری و گزارش‌های مالی، ظرفیت رشد دارند.

با این حال، نباید از ریسک‌های بیرونی بازار غافل شد. نوسانات نرخ ارز، تصمیمات ناگهانی در حوزه بودجه و سیاست‌های حمایتی دولت از صنایع مختلف، همچنان می‌توانند معادلات بازار را تغییر دهند. از این رو، بهمن‌ماه را می‌توان ماهی حساس برای بورس دانست؛ ماهی که در آن مسیر میان‌مدت بازار تا حد زیادی مشخص خواهد شد و فعالان بازار بیش از گذشته، ناچار به اتخاذ رویکردی محتاطانه و تحلیلی در انتخاب سهام خواهند بود.

روزنامه صبح ساحل