تزلزل اقتدار دلار

اظهارات ترامپ گمانه‌زنی‌هایی را در میان سرمایه‌گذاران برانگیخت مبنی بر اینکه کاخ سفید طرفدار دلار ضعیف‌تر است، چراکه این امر می‌تواند با ارزان‌تر کردن کالاهای ساخت آمریکا برای شرکت‌ها و مصرف‌کنندگان خارجی، به صادرکنندگان کمک کند. نگرانی‌ها در مورد خطراتی که از بدهی‌های سنگین دولت آمریکا گرفته تا سیاست‌های تجاری دولت ترامپ را شامل می‌شود، به طور دوره‌ای باعث عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران جهانی از بازارهای آمریکا شده است؛ اقدامی که در وال استریت به عنوان تجارت «فروش آمریکا» شناخته می‌شود. بدون تردید، دلار آمریکا همچنان ارز ذخیره غالب جهان و رایج‌ترین ارز نزد بانک‌های مرکزی جهان است و طبق گزارش صندوق بین‌المللی پول، حدود ۵۶ درصد از ذخایر خارجی جهان در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ به دلار نگهداری می‌شد که حدود ۱.۵ درصد نسبت به سه‌ماهه نخست کاهش یافته است.

عملکرد دلار در برابر سبدی از ارزها

یورو برای اولین بار از سال ۲۰۲۱ از مرز ۱.۲۰ دلار عبور کرد، اما در معاملات روز چهارشنبه اندکی عقب‌نشینی کرد و با حدود ۰.۳۶ درصد کاهش به ۱.۱۹۹۴ دلار رسید، که نشان دهنده سودگیری پس از افزایش شدید در جلسه قبل بود. همچنین، پوند انگلیس پس از افزایش شدید بیش از ۱.۲ درصدی در جلسه قبل که آن را به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۱ رساند، با حمایت دلار ضعیف و افزایش تقاضا برای ارزهای نسبتاً پربازده، همچنان نزدیک به بالاترین سطح خود در بیش از سه سال گذشته معامله شد و با ۰.۳۳ درصد کاهش به ۱.۳۷۹۶ دلار رسیده است.

در مقابل، شاخص دلار که عملکرد ارز ایالات متحده را در برابر سبدی از شش ارز اصلی اندازه‌گیری می‌کند، در تلاش برای بازیابی پس از ضررهای شدید تقریبا ۱ درصد در جلسه قبل، افزایش اندک ۰.۲۲ درصدی را به ۹۶.۱۱۴ واحد ثبت کرد. با وجود این بازگشت محدود، این شاخص نزدیک به پایین‌ترین سطح خود در چهار سال گذشته، یعنی ۹۵.۵۶۶ واحد باقی ماند که نشان دهنده تداوم فشارهای ساختاری بر دلار است.

تاثیر سخنان ترامپ

به باور کارشناسان، این روند در پی اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، صورت گرفت. زیرا وی در پاسخ به پرسش‌هایی در مورد کاهش بیش از حد ارزش دلار گفت که ارزش دلار «عالی» است. با این حال، بازارها این اظهارات را به عنوان حمایت از ارز تلقی نکردند، بلکه آن را به عنوان کم‌اهمیت جلوه دادن نگرانی‌های مربوط به کاهش ارزش دلار تفسیر می‌کنند که معامله‌گران را به ادامه فروش به جای عقب‌نشینی از آن تشویق کرده است. معامله‌گران ارز معتقدند که زمان این اظهارات نقش مهمی در تشدید روند نزولی داشته است، زیرا در لحظه حساسی اعلام شدند که سرمایه‌گذاران در انتظار سیگنال‌های حیاتی از سوی فدرال رزرو در مورد مسیر نرخ بهره بودند.

البته پیش‌بینی‌ها در مورد نزدیک شدن به پایان چرخه انقباض پولی ایالات متحده یا حداقل کند شدن آن در مقایسه با قبل، افزایش یافته بود. همچنین، فشار دلار همزمان با انتظارات فزاینده بازار از مداخله هماهنگ احتمالی بین ایالات متحده و ژاپن برای حمایت از ثبات ین بوده که در ماه‌های اخیر با موج‌های شدید تضعیف مواجه بوده است.

این احتمال، تقاضا برای ارز ژاپن را افزایش داده و فشار بر دلار را به ویژه با افزایش شکاف بین سیاست‌های پولی جهانی و تقویت حساسیت بازارها به هرگونه سیگنال سیاسی یا پولی، افزایش داده است. هرچند سرمایه‌گذاران منتظر نتایج جلسه فدرال رزرو هستند، بازارهای ارز همچنان پرتنش و مراقب هستند و منتظر شفافیت بیشتر در مورد جهت سیاست پولی ایالات متحده و میزان آمادگی مقامات برای مداخله در صورت ادامه نوسانات شدید در بازارهای ارز هستند.

بحران اعتماد یا حرکت اصلاحی؟

موج اخیر کاهش ارزش دلار آمریکا را نمی‌توان به عنوان یک حرکت اصلاحی گذرا در نظر گرفت، بلکه بازتاب فشارهای پیچیده‌ای است که اعتماد به پول آمریکا و ماهیت سیاست‌های پولی و تجاری دنبال شده در ایالات متحده در مرحله فعلی را نشان می‌دهد.

کاهش شاخص دلار به پایین‌ترین سطح خود در تقریباً چهار سال گذشته در زمان حساسی رخ می‌دهد که در آن‌ عدم قطعیت در بازارهای جهانی رو به افزایش است. به ویژه با سیگنال‌های متناقضی که دولت ایالات متحده در مورد سیاست‌های تجاری صادر می‌کند، بطوریکه اشاره مکرر در مورد پذیرش دلار ضعیف به عنوان ابزاری برای حمایت از صادرات و کاهش کسری تجاری، بر اعتماد سرمایه‌گذاران به ارز ایالات متحده به عنوان یک دارایی امن تأثیر منفی می‌گذارد.اظهارات دونالد ترامپ، که در آن کاهش ارزش دلار را کم‌اهمیت جلوه داده و آن را مثبت ارزیابی کرده بود، پیام‌های منفی به بازارها فرستاد و به تسریع فروش ارز آمریکا کمک کرد. سرمایه‌گذاران این اظهارات را به عنوان چراغ سبزی برای تضعیف بیشتر تفسیر می‌کنند.

فشار بر دلار همزمان با افزایش شدید ارزهای رقیب اصلی، به ویژه یورو، پوند انگلیس و ین ژاپن، رخ داده و یورو از سطوح سال ۲۰۲۱ فراتر رفته است که نشانه‌ای آشکار از تغییر نسبی جریان سرمایه از دلار به سمت ارزها و بازارهایی است که در حال حاضر باثبات‌تر یا کمتر در معرض نوسانات سیاسی هستند.

عوامل پنهان کاهش ارزش دلار

به باور کارشناسان، آنچه اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند، کاهش تدریجی سهم دلار از ذخایر پولی جهانی بوده که در سال‌های اخیر ادامه داشته است. اما این امر در مرحله اخیر با افزایش تعداد بانک‌های مرکزی که ذخایر خود را متنوع و دارایی‌های طلای خود را افزایش می‌دهند، آشکارتر شده که به دلیل یافتن پناهگاه‌های امن جایگزین، رکوردهای بالایی را ثبت کرده است.

افزایش فشار بر دلار در برابر ین ژاپن همچنین نشان‌دهنده نگرانی‌های بازار در مورد مداخله هماهنگ احتمالی بین ایالات متحده و ژاپن برای حمایت از پول ملی ژاپن است و هرگونه مداخله‌ای از این دست، فشار بیشتری بر دلار وارد و روند نزولی را در کوتاه‌مدت تقویت می‌کند. دلار در حال عبور از یک مرحله حساس بوده که

فراتر از نوسانات روزانه نرخ ارز است و بر جایگاه آن در سیستم پولی جهانی تأثیر می‌گذارد.

ادامه فشارهای فعلی بدون برخورد روشن با علل سیاسی و پولی آن‌ها احتمالا در سال‌های آینده دریچه‌ای به سوی تحولات عمیق‌تر در نقشه ارزهای بین‌المللی بگشاید.

روزنامه صبح ساحل