تیغ تیز مدیریت شهری تنها به شرط کارآمدی

صبح ساحل، اجتماعی _ برپایه کدامین منظر شهری می توان احساس کرد که کارآمدی طرح ، ایده نظر ویا پروژه بر دیگر ابعاد آن برتری دارد؟ بر اساس تئوری های مدیریت هرگاه کارآمدی اولین و مهمترین معیار طرحها و پروژه های مدیریت شهری شد آنگاه می توان به آینده ای مطمئن بریا شهر و شهروندانش امیدوار بود.

گذشته و حال مدیریت شهری در شهر بندرعباس (که ساحلی بودن، اقتصادی بودن، مهاجرپذیربودن از بدیهی ترین ویژگیهایش است) نشان می دهد که میزان کارآمدی و اثرگذاری مدیریت شهری بر شهر پاشنه آشیل شهرداری در تمام دوره های مدیریتی اش بوده است.شاخصی که حتی تحولات کوتاه مدت مدیریت شهری برخی از شهرداران بندرعباس نیز قربانی اثرگذاری و ماندگاری اش شده اند.

امروز بندرعباس شهری نیست که مشکلاتش تنها به آسفالت خیابانها و احداث فضای سبز و ابتدایی ترین امور محدودشود،بلکه افق های بلندتر و به همان اندازه معضلات بزرگتری را در خود می بیند. در دنیایی که دوسوم تولید بسیاری از کشورها به عهده شهرهاست ، در روزگاری که تمام تعریفمان از شهروندی تنها به شهرنشینی خلاصه شده در برهه ای از تاریخ که اثرگذارترین جوامع شهری شهر را نه تنها یک شهر بلکه دنیایی کوچک شده در مقیاس جهان آن می بینند دیگر سخن از آسفالت خیابان و نظافت شهر بیشتر به اموری بدیهی در حوزه وظایف شهر می ماند تا معیاری برای سنجش عملکرد شهرداران. درست در همین نقطه است که تیغ دولبه و البته تیزمدیریت شهری زمانی می برد که کارآمدی اش تنها شرط بریدنش باشد.

مهارپیامدهای شهرنشینی و چیرگی بر مشکلات آن یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی توسعه شهری بندرعباس است، و گرچه شهرداری با  سه منطقه و 13سازمان تلاش کرده تا به تمامی این مشکلات فائق آید، اما سالهای گذشته نشان داد رشد قارچ گونه این سازمانها که حتی در به کارگیری نیروی انسانی موردنیاز خود نیز موفق نبوده اند، تضمینی برای رسیدن به موفقیت نیست. فقربدنه کارشناسی از مهمترین عوامل ناکارآمدی در بسیاری سازمانهای شهرداری است که به تازگی تلاش شده است با برگزاری آزمون استخدامی در شهرداری آن را برطرف سازند. با این حال نمی توان نسبت به آینده صرفا با مشاهده این اقدام خوش بین بود.

نیروی انسانی متخصص تنها یکی از شاخصهای موثر در کارآمدی مدیریت ها بوده و در کنار آن ایجاد ساختار اداری ومالی کارآ، بانکهای اطلاعاتی مرجع و به روزشده شهری به نحوی که بتواند راه را برکلیه گریزها و بی قانونی ها و یا ناهماهنگی ها ببندد از دیگر عوامل موثر در سنجش کارآمدی مدیریت شهری است. بحث از شاخصهای کارآمدی به این جا ختم نمی شود اما ادامه آن در این گفتار نمی گنجد اما آنچه آشکار است اینکه مشکل امروزبن بست توسعه شهری بندرعباس نبودن یک نگاه مدیریتی جامع به شهر است که تجدید نظری عمیق در نوع پرداخت به معضلات جدید و بزرگ این شهر را می طلبد. مدیریت  شهر نگاهی است فراگیر و جامع که اندک زاویه ای را برنمی تابد و همه عوامل دخیل و موثر در شهر را در نظر می دارد.اینکه گاهی نگاهمان تنها حل مشکل ترافیک و یا زیباسازی و یا آسفالت باشد به این معنی است که کارآمدی را کناری گذاشته و به تک بعدی نگری دچار گشته ایم. وقتی نگاهی به شهرهایی همچون اصفهان، تبریزو تهران می افکنیم مهمترین تفاوت در قیاس با شهر ساحلی مان فقدان بدیهی ترین وظیفه شهرداری یعنی نظافت شهری است که به جرأت می توان گفت از آن سالهاست که غافل مانده ایم و تنها دل در گرو پروژه های مقطعی وسلیقه ای نهاده ایم، دریغ از آنکه این بدیهی ترین وظیفه سلامت انسانها را هدف قرار می دهد. امروز حتی دیگر صحبت از سلامت جسم که نه سخن از توجه شهرداری ها به سلامت روان می رود ،وسیع ترین حوزه کاری شهرداری که موفقیت در آن یعنی نهایت کارآمدی.افسوس که هنوز اندر خم یک کوچه ایم و هنوز از بدیهیات می نالیم. به نظر می رسد حلقه گمشده این شکایت چندین و چندساله شهروندان و عدم رضایت از روند دوره های مختلف مدیریت شهری فقدان مطالعات و اطلاعات جامع شهری است.

آنچه بیماری مزمن بسیاری از سیستم های اداری در کشورهای جهان سوم است.چراکه تنها در صورت برخورداری از یک سیستم موفق اطلاعاتی و استفاده از نتایج مطالعات است که می توان به صورت هماهنگ و مداوم از عهده پاسخگویی به نیازها و انتظارات شهرو شهروندان برآمد. البته این مدیریت مستلزم برخورداری از شهروندان است به جای شهرنشینان. که اولین نهادی که می تواند و باید برای تبدیل شهرنشینان به شهروندان گام بردارد شهرداری است.چنین شهرداری ای با شناخت الزامات مدیریتی اش همواره یک گام جلوتر از شهروندانش است، برای ساختن شهروند باید نیازهای فرهنگی و اجتماعی و خدماتی شهر را بشناسد،  به شهروندانش  آموزش دهد و درآنها نسبت به شهر دغدغه ایجاد کند.