بیماری‌های مزمن وحوادث علت 70 درصد نابینایی‌ها

صبح ساحل ، حوادث - 15 اکتبر مصادف با 24 مهرماه روز جهانی «عصای سفید» در ﺟﻬﺖ اﻫﻤﯿﺖ ﺑﻪ روﺷﻨﺪﻻن، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﺸﮑﻼت آﻧﻬﺎ و اﯾﺠﺎد ﻣﺤﯿﻂ ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن از ﻋﺼﺎی ﺳﻔﯿﺪ نام گذاری شده اﺳﺖ و امسال نیز با شعار «از همین الان زندگی مستقل را آغاز کن» بر دسترسی نابینایان به فناوری، وسائل کمک توانبخشی، اشتغال، آموزش و ... در جهت رسیدن به زندگی مستقل، تاکید می‌کند.به گزارش ایسنا، ﻋﺼﺎی ﺳﻔﯿﺪ از زﻣﺎن ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﯽ اول، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﺎدی ﺑﺮای ﻧﺎﺑﯿﻨﺎﯾﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻪ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻧﻤﺎد ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده و ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻧﺎﺑﯿﻨﺎﯾﺎن از اﯾﻦ ﻋﺼﺎ وﺟﻮد دارد، اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ رﻧﮓ ﺳﻔﯿﺪ ﺑﺮای ﻫﻤﮕﺎن ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻗﺎﺑﻞ روﯾﺖ اﺳﺖ، ﺑﺮای ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی از ﺧﻄﺮاﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﺎﺑﯿﻨﺎﯾﺎن را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، اﯾﻦ رﻧﮓ در ﺗﻤﺎم دﻧﯿﺎ ﺑﺮای ﻋﺼﺎی راﻫﻨﻤﺎی آﻧﻬﺎ  ﺗﺼﻮﯾﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ این روز بهانه‌ای است تا ابعاد نابینایی در ایران و مشکلات و موانع پیش روی این قشر را بررسی کنیم که مشروح آن در پی می‌آید:دکتر حسین نحوی نژاد در گفت‌وگو با ایسنا، ضمن بیان آنکه 10.5  درصد از جمعیت معلولین شناسایی شده در ݡکشور را گروه کم بینایان و نابینایان تشکیل می‌دهند، اعلام می کند که  40 درصد دانشجویان معلول تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور در این گروه قرار داشته و این مساله را نشان دهنده توانایی این قشر در رسیدن به تحصیلات عالیه و شرایط مساعد در صورت تامین امکانات برای این گروه می‌داند.وی نابینایان و کم بینایان را گروهی از معلولان می داند که علیرغم استعداد زیاد و ظرفیت بی پایان اگر به آنها رسیدگی نشود، به انسان‌های وابسته تبدیل خواهند شد و معتقد است چنانچه بتوانیم امکانات مناسب در اختیار این افراد قرار دهیم و آموزش‌های صحیح داشته باشیم، علاوه بر آن در مناسب سازی اماکن و معابر شهری تلاش کنیم، این گروه «توانمندترین گروه معلولان» خواهند بود. مسائل ژنتیکی؛ علت 30 درصد نابینایی‌هامعاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور همچنین در خصوص علل نابینایی معتقد است که  در حال حاضر علت‌های نابینایی از بیماری‌های عفونی و واگیر در سنوات اخیر به سمت بیماری مزمن و مسائل ژنتیکی رفته به طوریکه 30 درصد علل نابینایی‌ها ژنتیکی و مادرزادی و عمده دلایل آن را مسائل وراثتی و یا حوادث دوران بارداری و زایمان است.هزینه‌های بالای آزمایشات ژنتیک در خانواده‌های ریسک‌پذیراین درحالیست که محمود نژاد، رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان در گفت و گو با ایسنا، هزینه آزمایش‌های ژنتیک درخانواده‌های ریسک‌پذیر نابینایی را بسیار بالا دانست.وی معتقد است که باید بیمه‌ای برای این افراد در نظر گرفته شود زیرا در حال حاضر هزینه این آزمایشات را پیش از ازدواج باید فرد نابینا پرداخت کند و سپس با ارائه فاکتور، در صورت وجود بودجه، هزینه آن را از بهزیستی دریافت کند در حالیکه این هزینه‌ها بسیار بالا بوده و تمامی نابینایان توانایی پرداخت آن را ندارند. بیماری‌های مزمن و حوادث علت 70 درصد نابینایی‌هانحوی نژاد در ادامه این گفت‌وگو همچنین در خصوص علت‌ 70 درصد دیگر نابینایی ها نیز معتقد است که 70 درصد نابینایی ها ناشی از بیماری‌های مزمن همچون دیابت، آب مروارید، آب سیاه، فشار خون بالا و یا حوادث در طول کار یا تصادفات رانندگی بوده که به بینایی فرد آسیب می‌زنند.وی همچنین  ضمن تاکید بر آنکه برای حل مشکلات تمامی معلولین از جمله نابینایان نیاز به همکاری بین بخشی داریم معتقد است که  در ابعاد پیشگیری، آموزش، سلامت، مسائل اجتماعی و فرهنگی تمامی سازمان‌ها و دستگاه‌ها باید دست به دست یکدیگر داده تا مشکلات معلولین از جمله نابینایان حل شود.معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور همچنین با بیان آنکه بهزیستی در مرحله اول بر پیگشیری از نابینایی و معلولیت‌ها تاکید می‌کند، عنوان می کند که  نیاز است شرایطی را فراهم کنیم تا علل اصلی  کم بینایی و یا نابینایی در اسرع وقت شناسایی و با مداخله به هنگام تاثیرات آن عوامل را به حداقل برسانیم. فعالیت 600 کلینیک ارائه دهنده خدمات «بینایی سنجی» در کشورنحوی نژاد همچنین با اشاره به طرح «بینایی سنجی»  ضمن بیان آنکه  بیش از 80 درصد کودکان 3 تا 6 ساله کشور هرساله مورد بررسی تست «بینایی‌سنجی» قرار می گیرند و به لحاظ ابتلا به تنبلی چشم که یکی از علل شایع کم بینایی و نابینایی در کودکان است و می‌تواند در بزرگسالی منجر به نابینایی شود، مورد غربال قرار می‌گیرند عنوان می کند: در حال حاضر حدود 600 کلینیک در کشور به صورت دولتی ارائه دهنده خدمات بینایی‌سنجی هستند که در صورت مشکوک بودن کودک در غربال اولیه، به این مراکز ارجاع و در صورت نیاز از این مراکز به پزشکان نیز ارجاع داده خواهند شد. ضرورت تشکیل «سازمان امور نابینایان» در کشوربا وجود آنکه معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور «پیشگیری» را استراتژی اصلی سازمان بهزیستی در جلوگیری از بروز و شیوع معلولیت ها از جمله نابینایی می داند و  طرح هایی چون «بینایی سنجی» را جز طرح های موفق کشور در حوزه پیشگیری می داند؛ رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان معتقد است که دولت متاسفانه در سیاست‌های کلان خود از 30 سال پیش تاکنون به سمت پیشگیری حرکت نکرده و با وجود آنکه امروز شاهد رشد چشمگیر در حوزه پزشکی کشور هستیم، اما هنوز نتوانسته‌ایم الگوی پیشگیری از معلولیت‌ها را در کشور ارائه دهیم.محمود نژاد در همین راستا بر ضرورت تشکیل «سازمان امور نابینایان» در کشور تاکید می کند و می گوید: سازمان امور نابینایان در حال حاضر در تمام دنیا وجود دارد و با توجه به گستردگی و شیوع نابینایی در جهان و همچنین حوادثی که عامل نابینایی هستند، نیاز به تاسیس چنین سازمانی در ایران به ضرورت احساس می‌شود و راه اندازی این سازمان از خواسته‌ها و مطالبات نابینایان کشور است. ضرورت ارائه آموزش های «پیش از دبستان» به خانواده و کودک نابینا و مشکلات رفت و آمد این قشر وی همچنین برارائه آموزش‌های پیش از دبستان به معلولین به ویژه نابینایان تاکید دارد و معتقد است: پیش از آنکه کودک نابینا وارد آموزش‌های تلفیقی و یا آموزش استثنایی خاص شود، نیاز است هم خانواده و هم کودک تحت آموزش‌های مهارت‌های زندگی، مراقبت از خود و .... قرار بگیرند و در همین راستا حدود 70 مرکز «خانواده و کودک نابینا و کم بینا» در کشور وجود دارد که آموزش‌های لازم به کودک و خانواده نابینا در جهت ورود به مدارس ارائه می‌کنند.با وجود آنکه معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی بر ارائه آموزش های پیش از دبستان به کودک و خانواده وی تاکید می کند؛ محمود نژاد، رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان حتی وضعیت آموزشی و مدارس کشور را برای نابینایان بسیار نا مناسب می داند و می گوید: مدارس کشور به گونه‌ای طراحی نشده اند که نابینایان بتوانند به راحتی در مدارس عادی درس بخوانند و چنانچه نابینایی علاقه‌مند به تحصیل باشد حتما باید در مدارس استثنایی که تعداد آنها انگشت‌شمار و در مناطق محدود است، ثبت‌نام کنند به طوریکه گاها این افراد برای دسترسی به این مدارس استثنایی با مشکلات رفت و آمدی زیادی روبه‌رو می‌شوند.رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان هم چنین معتقد است: متاسفانه در آموزش و پرورش کشور نیروی متخصص در مدارس عادی برای آموزش نابینایان تربیت نشده است؛در حالیکه در دنیا آموزش به صورت انفرادی شده و با توجه به ویژگی‌های فردی هر دانش‌آموز، مطالب ارائه می‌شود این در حالیست که متاسفانه این موضوع در نظام آموزشی ایران جایی ندارد.محمود نژاد همچنین به موانع تحصیلی دانشجویان نابینا در دانشگاه های کشور نیز اشاره می کند و می گوید: اینکه نابینایان بتوانند در همه مدارس و دانشگاه‌های کشور بدون محدودیت رشته حضور داشته باشند یکی از خواسته های اصلی آنان است  اما در حال حاضر به علت کمبود امکانات علمی، امکان تحصیل نابینایان فقط در رشته‌های علوم انسانی محیا شده و این قابلیت برای حضور یک نابینا در رشته‌های مهندسی و... در کشور وجود ندارد به طوریکه اکنون بیشتر نابینایان در رشته‌های ادبیات، حقوق، روانشناسی و ... جذب شده  و علت این امر نیز کمبود نیروی متخصص برای آموزش به نابینایان در سایر رشته‌ها است.این درحالیست که به گفته وی افراد نابینای نخبه و تحصیلکرده نیز به علت نگاه غلط و نادرست جامعه اجازه تدریس در دانشگاه را نداشته و تعداد نابینایان مدرس در دانشگاه انگشت‌شمار است که این مساله نیز نیاز به پیگیری دارد. وضعیت نامناسب ارائه لوازم کمک توانبخشی به نابینایانمعاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور درخصوص اختصاص وسائل کمک توانبخشی به نابینایان نیز بر این باور است که  در صورت عدم اختصاص وسائل کمک توانبخشی از جمله عصای سفید، ماشین‌های تایپ خط بریل، ذره‌بین‌های مخصوص مطالعه، فناوری‌های نوین و ... این گروه قادر به زندگی مستقل نخواهند بود.نحوی نژاد  وضعیت اختصاص لوازم کمک توانبخشی به نابینایان در کشور را نامناسب می داند و می گوید: در برخی لوازم ساده مانند لوازم ضبط صدا، عصای سفید، عینک، ذره‌بین‌های درشت بین و ... مشکلات زیادی نداریم اما درخصوص آن دسته از لوازم و تجهیزاتی که به فناوری نوین ارتباط داشته و عمدتا در قالب نرم افزار هستند به علت گران بودن این تجهیزات با مشکل مواجه‌ایم و به علت کمبود امکانات و اعتبارات در جهت تامین آنها مشکل داریم. در همین راستا تلاش کردیم تا نیازهای جمعی این گروه از معلولین را برطرف کنیم و با راه‌اندازی کتابخانه‌های مخصوص نابینایان در استان‌ها و شهرستان‌های کشور تا حدی این کمبود امکانات را جبران کنیم.وی همچنین با اعلام آنکه طی بررسی‌های صورت گرفته در سال جاری متوجه شدیم که طی 5 الی 6 سال گذشته در گروه‌ نابینایی سرمایه گذاری ویژه‌ای نداشتیم به طوریکه در سال 94 در ستاد مرکزی بهزیستی اعتباری را به این گروه تخصیص دادیم و در سال جاری نیز استان ها مکلف کردیم که حداقل 10 درصد اعتبارات خود را به گروه نابینایان و کم‌بینایان اختصاص دهند؛ می گوید: استان‌ها نسبت به این مساله تمایل چندانی نداشته و بیشتر به حل مسائل معلولین جسمی ـ حرکتی ، تامین ویلچر، سمعک و ... تمایل داشتند اما با این تخصیص اعتبار سعی در احقاق حق این گروه داریم. 160 میلیارد تومان بودجه مورد نیاز بهزیستی جهت تامین لوازم کمک توانبخشیمعاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در خصوص وضعیت بودجه لوازم کمک توانبخشی در کشور نیز معتقد است: کل بودجه موردنیاز سازمان بهزیستی کشور برای تخصیص لوازم کمک توانبخشی به تمامی گروه های معلولین حدود 160 میلیارد تومان بوده در حالیکه کل بودجه بهزیستی در این حوزه 40 میلیارد تومان است.نحوی نژاد  همچنین اظهار می کند: در صورت تحقق اعتبارات 160 میلیارد تومانی چنانچه 10 درصد به نابینایان اختصاص داده شود با 16 میلیارد تومان اعتبار می‌توان لوازم کمک توانبخشی نابینایان را به آنها اختصاص داد این در حالیست که در حال حاضر در صورت تخصیص10 درصد از اعتبار لوازم کمک توانبخشی به نابینایان تنها 4 میلیارد تومان به این گروه تعلق خواهد گرفت که این رقم 25 درصد نیاز جامعه نابینایی کشور است.وی همچنین تاکید می کند که  باید توجه داشته باشیم در حال حاضر نیازهای نابینایان با ده سال گذشته تفاوت زیادی کرده زیرا تعداد نابینایان تحصیلکرده در کشور افزایش یافته، فناوری‌های موردنیاز این گروه نیز رشد چشمگیری داشته و به همین دلیل انتظار داریم سازمان مدیریت برنامه ریزی کشور به این مسائل توجه و اعتبارات بیشتری را به این گروه اختصاص دهد.معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور  به کلینیک‌های «LOW VISION» (کم‌بینا) نیز اشاره می کند و می گوید: در حال حاضر کلینیک‌های «کم بینا» در کشور فعال بوده و نسبت به سازگاری نابینایان با زندگی نابینایی و آشنایی آنها با شرایط ویژه خود در جهت رسیدن این گروه به زندگی مستقل تلاش و آموزش‌ها و خدمات خود را ارائه می‌دهند.رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان نیز وضعیت دسترسی نابینایان را  به فناوری های روز دنیا بسیار نا مناسب می داند و در این باره می گوید: در حال حاضر بخش عظیمی از اطلاعات از طریق اینترنت و شبکه‌های مجازی انتقال پیدا می‌کند و دسترسی به اطلاعات با توانمندی افراد ارتباط مستقیم دارد؛به طوریکه هرچه این دسترسی کمتر باشد فرد با مشکلات بیشتری روبه‌رو خواهد شد.برای مثال چنانچه استخدامی در کشور رخ دهد، اگر افراد نابینا سریعا بتوانند به این اطلاعات دست پیدا کنند و امکان دسترسی به اینترنت را داشته باشند، امکان حضور در این رقابت برای آنها نیز وجود خواهد داشت این در حالیست که نابینایان کشور ما فاقد این برخورداری‌ها هستند.محمود نژاد همچنین این عدم دسترسی‌ها یا کمبود دسترسی‌های مجازی را نشان‌دهنده محرومیت بالای نابینایان ایرانی از فناوری و دانش روز می داند و معتقد است: این قشر به دلیل همین کمبودها از دسترسی به مطالب علمی و بسیاری از کتب آموزشی نیز محروم هستند؛ تا جاییکه اکنون در کشور به افراد داوطلبی نیاز داریم که برای تبدیل کتاب‌های آموزشی و مطالب علمی به صورت صوتی ویژه نابینایان اقدام کنند که در واقع در این حوزه با مشکلات متعدد مواجه بوده و نیاز است دولت بودجه ویژه‌ای را به این مساله اختصاص دهد.وی همچنین به نیاز نابینایان کشور به نرم‌افزار« فارسی‌خوان» نیز تاکید کرد. اشتغال؛ چالش جدی نابینایان در ایراننحوی نژاد درخصوص اشتغال نابینایان نیز معتقد است: در قانون جامع حمایت از افراد دارای معلولیت فعلی دیده شده است که برخی از مشاغل خاص همچون اپراتوری تلفن به افراد نابینا داده شود اما به نظر می رسد این مساله پاسخگوی نیاز جامعه نابینایان نخواهد بود زیرا در حال حاضر اصلا استخدامی در این نهادها صورت نمی‌گیرد؛ به دلیل مشکلات نابینایان در حوزه اشتغال از طریق مطالعه در سایر کشورها ، انعقاد تفاهمنامه‌های بین‌المللی و همچنین برگزاری دوره‌های داخلی و خارجی در صدد راه‌اندازی مراکز «تربیت مربی شغلی و اشتغال حمایت شده» در سال جاری در کشور هستیم.وی در این خصوص اعلام می کند: در سال جاری 10 مرکز «تربیت مربی شغلی و اشتغال حمایت شده» برای نابینایان و ناشنوایان در استان‌های تهران، مازندران، خراسان رضوی، فارس و آذربایجان شرقی راه‌اندازی خواهد شد و در سال‌های آینده با جذب اعتبار تعداد این مراکز را در کل کشور گسترش خواهیم داد.معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور معتقد است با راه‌اندازی این مراکز می توان نابینایان را استعدادسنجی کرده و مهارت کافی جهت یافتن شغل مناسب را به آنها آموزش و همچنین در جهت اشتغال، کاریابی و ... آنها فعال شد.این درحالیست که رییس انجمن حمایت از حقوق معلولان نیز بیکاری را یکی از چالش‌های مهم نابینایان در ایران می داند با بیان آنکه متاسفانه در قانون جامع حمایت از حقوق معلولان صراحتا اپراتوری تلفن‌ها و خطوط ویژه به نابینایان اختصاص داده شده بود که در حال حاضر با دیجیتالی شدن بسیای از امور در کشور عملا این امکان از این افراد سلب شده معتقد است: سیاستگذاران باید به این مسائل توجه داشته و امکانات شغلی جدیدی را برای این قشر ایجاد کنند و به قانون  3 درصد سهم استخدام معلولان در هر سازمان توجه داشته باشند درحالیکه متاسفانه این قانون در کشور رعایت نمی شود. شیوع نابینایی در مردان بیشتر از زنان استوی هم چنین میزان شیوع نابینایی در مردان را بیشتر از زنان می داند و می گوید: با توجه به آنکه مردان بیش از زنان در معرض ابتلا به بیماری های مزمن همچون فشار خون، دیابت و ... هستند، مردان بیش از زنان در معرض مشکلات و معضلات بینایی بوده و با توجه به آنکه نسبت زنان به مردان در کل معلولیت‌ها در ایران 65 به 35 است، اما درخصوص نابینایی این نسبت تقریبا 60 به 40 بوده و شیوع آن در مردان بیش از زنان است.معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور همچنین با بیان آنکه سازمان بهزیستی کشور نه قانونگذار است و نه قدرت تدوین آیین نامه اجرایی دارد اما در حال حاضر مجلس شورای اسلامی به مساله «کاهش ساعت کاری» معلولین شدید و زنان سرپرست خانوار ورود کرده که در صورت تصویب نابینایان مشمول آن خواهند شد؛ در خصوص «بازنشستگی پیش از موعد» نابیانایان خاطر نشان می‌کند:موضوع بازنشستگی پیش از موعد معلولین متوسط به بالا از جمله نابینایان در اصلاحیه لایحه جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت درنظر گرفته شده که در صورت تصویب، نابینایان از آن برخوردار خواهند شد.