️پیوند هویت و برندسازی در توسعه گردشگری روستایی هرمزگان

«فرزانه زاهدی» در گفتگو با صبح ساحل، برنامه‌ریزی علمی و توسعه گردشگری روستامحور و اقتصاد پایدار روستایی را از جمله رویکردهای اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان برشمرد و اظهار کرد: این رویکرد مسأله محور، بر ضرورت شناسایی نظام‌مند ظرفیت‌های فرهنگی، آیینی، طبیعی و سبک زندگی بومی در روستاها تأکید دارد. وی اضافه کرد: در این چارچوب، دارایی‌های فرهنگی و زیست‌بومی [که برای جامعه محلی امری روزمره محسوب می‌شود]، به‌عنوان «سرمایه‌های گردشگری» مورد مطالعه و مستندسازی قرار می‌گیرد و با اجرای برنامه‌های آموزشی و توان‌افزایی، شیوه‌های بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت‌ها به ساکنان محلی منتقل می‌شود. رییس گروه بازاریابی، آموزش و توسعه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان هدف از این سیاست را ایجاد زنجیره ارزش در گردشگری، تنوع‌بخشی به منابع درآمدی روستاها و تقویت اقتصاد محلی در چارچوب اصول گردشگری پایدار عنوان کرد. به گفته زاهدی، در افق برنامه‌های بلندمدت این اداره کل، شناسایی، سامان‌دهی و آماده‌سازی روستاهای واجد شرایط و دارای شاخص‌های برجسته، برای ثبت در فهرست‌های ملی و جهانی نیز در دستور کار قرار دارد. وی تصریح کرد: در این مسیر، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی به‌عنوان اولویت راهبردی دنبال می‌شود؛ چراکه توسعه گردشگری پایدار بدون مشارکت فعال جامعه محلی امکان‌پذیر نیست. رییس گروه بازاریابی، آموزش و توسعه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان در همین رابطه از ثبت جشنواره آیینی «چارو» با شماره ۲۰۴۲۸۱۲۱۰ در تاریخ هشتم دی ماه ۱۴۰۴ در فهرست رویدادهای گردشگری سخن به میان آورد و گفت: این اقدام، گامی مهم در راستای شناسایی، صیانت و معرفی میراث ناملموس در جغرافیای فرهنگی کمتر روایت‌شده غرب استان به‌شمار می‌رود. وی تصریح کرد: روستای بهده با حدود ۲۰۰۰ نفر جمعیت ثابت و شناور در دهستان مهرگان شهرستان پارسیان با اتکاء به دانش بومی سفال‌گری، بهره‌گیری پایدار از منابع طبیعی و آیین‌های اجتماعی وابسته به محیط زیست، نمونه‌ای روشن از هم‌زیستی انسان با طبیعت در پسکرانه خلیج فارس است؛ امری که با رویکردهای اکوتوریسم و گردشگری مسئولانه هم‌خوانی کامل دارد. زاهدی خاطرنشان کرد: آیین «چارو» به فرایند سنتی ساخت و پخت کوزه‌هایی اختصاص دارد که از ترکیب خاک رس محلی استخراج‌شده از معدن «پارو» در بهده و قطعات کوزه‌های شکسته موسوم به «هشکنه» ساخته می‌شوند. در این آیین، پس از آماده‌سازی خمیر سفال، کوزه‌ها به شیوه‌ای کاملاً سنتی شکل داده شده و سپس در کوره‌های بومی و سنتی بنام «چارو» قرار می‌گیرند تا فرایند پخت نهایی انجام شود. به گفته رییس گروه بازاریابی، آموزش و توسعه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان ، این آیین کهن نه‌تنها بازتاب مهارت‌های سنتی و دانش محیطی است، بلکه بستری برای نمایش و برندسازی آیین‌های جمعی، موسیقی محلی، حرکات آیینی و مشارکت اجتماعی به‌شمار می‌رود و نقش مؤثری در تقویت هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی جامعه محلی ایفا می‌کند. زاهدی با اشاره به جایگاه این آیین در چارچوب کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو اظهار کرد: بر اساس رویکردهای نوین صیانت از میراث فرهنگی ناملموس، تداوم حیات این آیین‌ها در گرو مشارکت فعال جوامع محلی، انتقال بین‌نسلی دانش و احترام به بستر طبیعی و فرهنگی آن‌هاست و ثبت آیین «چارو» با همین نگاه و با هدف صیانت پویا انجام شده است. وی اضافه کرد: ثبت این رویداد، علاوه بر ارتقای آگاهی عمومی نسبت به میراث فرهنگی ناملموس منطقه فرهنگی غرب استان هرمزگان، می‌تواند به تنوع‌بخشی به مقاصد گردشگری استان کمک کرده و زمینه توسعه گردشگری فرهنگی و اکوتوریسم جامعه‌محور را در مناطقی فراهم آورد که تاکنون کمتر در روایت‌های گردشگری کشور دیده شده‌اند. رییس گروه بازاریابی، آموزش و توسعه گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان تصریح کرد: با ثبت رسمی آیین «چارو» در فهرست رویدادهای گردشگری، این اداره‌کل آمادگی دارد با برنامه‌ریزی مبتنی بر اصول توسعه پایدار، اقداماتی در حوزه آموزش، مستندسازی، معرفی مسئولانه و توان‌افزایی جامعه محلی انجام دهد تا این آیین به‌عنوان یکی از مزیت‌های رقابتی گردشگری فرهنگی و طبیعی غرب هرمزگان مطرح شود. وی در پایان با بیان اینکه تقویت سرمایه انسانی و افزایش آگاهی و مهارت‌های گردشگری در میان روستاییان، می‌توان زمینه‌ساز تحول ساختاری و پایدار گردشگری هرمزگان و کسب سهم جامعه محلی به صورت مستقیم از منافع آن شود، تاکید کرد: استان هرمزگان از نظر تنوع فرهنگی، زیست‌بوم ساحلی، آیین‌ها، خوراک، صنایع‌دستی و شیوه‌های معیشتی، ظرفیت‌های منحصربه‌فردی دارد که می‌تواند در سطح بین‌المللی معرفی شود و تصویری واقعی و ارزشمند از فرهنگ و زندگی ساحل‌نشینان و همچنین پسکرانه‌نشینان خلیج فارس و دریای مکران را به جهان ارائه دهد.