کم‌خرجِ پررنج

لوازم آرایشی تقلبی؛ ارزان اما خطرناک

به گفته مرتضویان، یکی از نخستین نشانه‌های لوازم آرایشی تقلبی، قیمت غیرواقعی و بسیار پایین آن‌ها در مقایسه با نمونه‌های اصل است؛ محصولاتی که گاه با تخفیف‌های سنگین و قیمت‌هایی حتی یک‌سوم برند اصلی عرضه می‌شوند. این در حالی است که بسیاری از مصرف‌کنندگان تصور می‌کنند برچسب‌هایی مانند «تحت لیسانس» یا «ساخت چین» نشانه‌ای از قانونی بودن کالا است، در صورتی که به گفته این داروشناس، بسیاری از برندهای معتبر جهانی اساساً هیچ‌گونه تولید یا اعطای لیسانس به کشورهای ثالث ندارند.

مرتضویان تأکید کرد که مهم‌ترین محل عرضه فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی مجاز، داروخانه‌ها و مراکز دارای تأییدیه رسمی هستند؛ محصولاتی که دارای برچسب اصالت کالا بوده و مصرف‌کننده می‌تواند از طریق سامانه‌های وزارت بهداشت، اصالت آن‌ها را بررسی کند. در مقابل، محصولات تقلبی معمولاً از نظر بسته‌بندی نیز دارای نشانه‌هایی مانند کیفیت پایین چاپ، غلط‌های نوشتاری، تفاوت در رنگ و فونت نوشته‌ها و اطلاعات گمراه‌کننده هستند؛ جزئیاتی که تشخیص آن‌ها برای مصرف‌کننده عادی، به‌ویژه نوجوانان، دشوار است.

خطر پنهان فلزات سنگین در محصولات آرایشی

به گفته مرتضویان، بازار جهانی لوازم آرایشی و مراقبت‌های پوستی در سال ۲۰۲۲ ارزشی در حدود ۱۰۰ میلیارد دلار داشته و همین گستردگی، زمینه سوءاستفاده و ورود محصولات غیرمجاز را فراهم کرده است. بسیاری از لوازم آرایشی تقلبی حاوی فلزات سنگینی مانند سرب، جیوه، آرسنیک، کادمیوم و کروم هستند که میزان آن‌ها به‌مراتب بالاتر از حد استاندارد مجاز است.

وی توضیح داد که این فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی سمی، برخلاف تصور رایج، صرفاً اثر موضعی ندارند.

این مواد می‌توانند از طریق پوست جذب شده و وارد جریان خون شوند و در طول زمان باعث آسیب‌های ژنتیکی، تخریب DNA و بروز اثرات سمی بر سلول‌ها شوند. نتیجه این فرایند، افزایش احتمال بروز تومورها، سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن، اختلالات هورمونی و مشکلات باروری است.

مرتضویان به تحقیقات مرکز بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) اشاره کرد که طی آن، موادی مانند فرمالدهید به‌عنوان کارسینوژن انسانی شناخته شده‌اند؛ ماده‌ای که در برخی رنگ‌های ناخن و فرآورده‌های مرتبط با مو وجود دارد و می‌تواند خطر سرطان ریه و مجاری تنفسی را افزایش دهد. همچنین ترکیباتی مانند پارابن‌ها، بنزوفنون‌ها، دی‌اکسان‌ها، کربن بلک، اتانول‌آمین‌ها، متیل ایزوتیازولینون‌ها و ترکیبات حاوی جیوه یا زیرکونیوم از جمله موادی هستند که در بسیاری از محصولات تقلبی یا غیرمجاز یافت می‌شوند.

کاهش سن مصرف؛ زنگ خطر برای سلامت آینده

یکی از مهم‌ترین هشدارهای مرتضویان، کاهش سن استفاده از لوازم آرایشی به حدود ۱۲ سال است؛ سنی که بدن هنوز در مرحله تکامل هورمونی قرار دارد.

به گفته او، کودکان و نوجوانان به دلیل نارس بودن سیستم هورمونی و تولیدمثل، نسبت به بزرگسالان آسیب‌پذیرتر هستند و تماس مداوم با مواد مختل‌کننده هورمونی می‌تواند منجر به بلوغ زودرس، اختلالات هورمونی و حتی ناباروری در سال‌های بعد شود. او تأکید کرد که استفاده مداوم از لوازم آرایشی تقلبی، به‌ویژه در سنین پایین، می‌تواند زمینه‌ساز بروز سرطان پوست و حتی سرطان‌های مرتبط با مجاری تنفسی و حنجره باشد.

این در حالی است که بسیاری از خانواده‌ها، به دلیل ناآگاهی یا اعتماد به تبلیغات فضای مجازی، خطرات واقعی این محصولات را دست‌کم می‌گیرند. مرتضویان نقش شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها را در گسترش مصرف این محصولات بسیار پررنگ دانست.

به گفته او، تبلیغ گسترده کالاهای قاچاق یا تقلبی در فضای مجازی، بدون هیچ‌گونه نظارت رسمی، باعث ایجاد اعتماد کاذب در میان مخاطبان می‌شود. در حالی که هیچ فروشنده یا تبلیغ‌کننده‌ای، به‌تنهایی و به‌ویژه زمانی که ذی‌نفع اقتصادی است، نمی‌تواند جایگزین یک نظام نظارتی چندلایه و تخصصی شود. در پایان، این داروشناس راهکار اصلی جلوگیری از بروز یک بحران سلامت در آینده را افزایش آگاهی عمومی، آموزش خانواده‌ها و نوجوانان، مسئولیت‌پذیری اینفلوئنسرها و تقویت نظارت نهادهای رسمی دانست. به گفته مرتضویان، تنها استفاده از فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی دارای مجوز وزارت بهداشت و عرضه‌شده در مراکز معتبر، می‌تواند تا حد زیادی از بروز آسیب‌های جدی و خاموشی که سال‌ها بعد خود را نشان می‌دهند، جلوگیری کند.

روزنامه صبح ساحل