آتش، زیر پوست نوزاد!

احاطه نوزاد با اگزما

اگزما در همه نوزادان به یک شکل بروز نمی‌کند. برای مثال، در نوزادانی که پوست آن‌ها روشن است معمولا به صورت لکه‌هایی قرمز رنگ روی پوست ظاهر می‌شود. در نوزادان با پوست تیره‌تر، لکه‌های پوستی (راش) ممکن است به رنگ بنفش، قهوه‌ای یا خاکستری دیده شوند و تشخیص آن‌ها دشوار باشد. در بسیاری از موارد اگزمای نوزاد که به آن اگزمای شیرخوار هم می‌گویند با شوره سر نوزاد (درماتیت سبوره‌ای)، اشتباه گرفته می‌شود اما تفاوت‌هایی بین این دو وجود دارد. شوره سر نوزاد معمولا بسیار کمتر باعث خارش و تحریک می‌شود و اغلب تا سن 8 ماهگی برطرف خواهد شد و بیشتر پوست سر، کناره‌های بینی، پلک، ابروها و پشت گوش را درگیر می‌کند.

اگزما از کجا می‌آید؟

اگزما در نوزادان به دلایل مختلفی می‌تواند به وجود آید اما به طور کلی ممکن است ارثی باشد. چنانچه یکی از والدین به اگزما مبتلا باشد، احتمال بروز آن در نوزاد نیز وجود دارد. مشکل در سد محافظ پوست یکی دیگر از دلایلی است که می‌تواند باعث ابتلا به اگزما در نوزادان شود.

پوست سالم به عنوان یک سد، از ورود میکروب‌ها به داخل بدن محافظت می‌کند و مانع از دست رفتن رطوبت می‌شود. اگزما زمانی اتفاق می‌افتد که بدن به اندازه کافی مولکول‌های چربی تولید نکند. در واقع این مولکول‌ها، نقش سیمان بین سلول‌های پوست را دارند. وقتی سرامیدها کم باشند، سد دفاعی پوست آسیب می‌بیند و بسیار خشک می‌شود.

تفاوت جوش با اگزما را می‌دانید؟

شاید خیلی از والدین تصور کنند که لکه‌های پوستی، جوش (آکنه) هستند ولی اگزما و جوش در نوزادان با وجود شباهت ظاهری، با یکدیگر متفاوت‌اند. جوش در نوزادان ناشی از غدد چربی پوست است در حالی‌که اگزما باعث لکه‌ها و دانه‌های خشک و خارش‌دار روی پوست خواهد شد. بر خلاف جوش، دانه‌های اگزما فاقد مایع هستند. جوش معمولا به خودی خود برطرف می‌شود اما اگزما به درمان اصولی و مرطوب نگه داشتن پوست وابسته است. البته باید توجه داشت که اگزمای نوزادان معمولا با افزایش سن و قبل از شروع مدرسه به صورت خود به خودی خوب خواهد شد اما در برخی موارد، ممکن است این مشکل حتی تا سنین بزرگسالی نیز ادامه داشته باشد البته چنین مسئله‌ای چندان رایج نیست. اگزما در این دسته از افراد می‌تواند تا سال‌ها بدون علامت باقی بماند اما خشکی پوست در آن‎‌ها وجود دارد. تشخیص دقیق اگزما در نوزادان توسط پزشک امکان‌پذیر است برای این منظور معاینه‌ای دقیق انجام می‌شود و پزشک به دنبال بثورات پوستی (لکه‌های پوستی) می‌گردد. علاوه بر معاینه، آزمایش‌های مختلف مانند آزمایش آلرژی، خون یا نمونه‌برداری از پوست (بیوپسی) نیز ممکن است درخواست شود.

دشمنان پوست نوزادان

عواملی که می‌توانند باعث تحریک اگزما شوند در هر نوزاد با دیگری متفاوت است اما برخی عوامل شایع، منجر به تحریک اگزما در بسیاری از نوزادان خواهد شد. برای مثال، خشکی پوست یکی از عوامل است. پوست خشک می‌تواند خارش را در نوزاد بیشتر کند. کمبود رطوبت به ویژه در زمستان به دلیل گرم و خشک بودن هوای خانه، یکی از دلایل خشکی بدن به حساب می‌آید. از دیگر عوامل، می‌توان به مواد تحریک‌کننده اشاره کرد. مثلا لباس‌های زبر مثل پشمی، پارچه‌های پلی‌استر، عطرها، صابون بدن و پودر ماشین لباس‌شویی ممکن است باعث تحریک پوست و تشدید علائم این نوزادان شود. برخی کودکان مبتلا به اگزما در اثر مواجهه با استرس، پوست‌شان سرخ می‌شود. این وضعیت می‌تواند خارش و تحریک پوست را افزایش دهد و به بدتر شدن علائم اگزما منجر شود. گرما و تعریق از عوامل دیگری محسوب می‌شوند که خارش ناشی از اگزما را تشدید می‌کنند. گاهی آلرژن‌ها (مواد حساسیت‌زا) نیز ممکن است در تشدید علائم اگزما نقش داشته باشند اما اثر این مسئله هنوز به صورت قطعی مشخص نیست.

برخی متخصصان بر این باورند که حذف شیر گاو، بادام‌زمینی، تخم مرغ یا برخی میوه‌ها از رژیم غذایی نوزاد ممکن است به کنترل علائم اگزما کمک کند. نوزادان در ماه‌های اولیه زندگی خود به طور مستقیم از این مواد غذایی استفاده نمی‌کنند ولی با مصرف مادر از این مواد غذایی و استفاده نوزاد از شیر مادر، باز هم عوارض ممکن است ایجاد شود.

کنترل وضعیت با کارهای به ظاهر ساده

اولین قدم در درمان اگزمای نوزاد، مراقبت ویژه از پوست است. برای این منظور حمام کردن باید با آب ولرم صورت بگیرد، این کار پوست را مرطوب و خنک می‌کند و ممکن است خارش را کاهش دهد. کوتاه کردن مدت زمان حمام نوزاد نیز حائز اهمیت است و حداکثر 10 دقیقه حمام کافی به نظر می‌رسد. یکی دیگر از مواردی که والدین باید به آن توجه داشته باشند، استفاده از صابون‌ها و شوینده‌های ملایم و بدون عطر است. صابون‌های معطر، ضدعفونی کننده و آنتی‌باکتریال، پوست حساس نوزادان را تحریک خواهد کرد. پوست نوزادان به ویژه مبتلایان به اگزما باید به دقت تمیز شود یعنی شوینده مناسب فقط به بخش‌هایی از بدن (مثل ناحیه تناسلی، دست‌ها و پاها) که واقعا کثیف هستند، تماس پیدا کند. در واقع جاهای دیگر بدن فقط باید با آب شسته شوند.

پوست نوزادان پس از حمام باید به آرامی و با ضربه خشک شود و از مالش پوست به وسیله حوله باید اجتناب کرد. نوزادان باید لباس‌های گشاد و از جنس پنبه بپوشند تا از تحریک پوست و اصطکاک به وسیله لباس جلوگیری شود. لباس‌های جدید قبل از پوشاندن به نوزادان باید شسته شوند. برای این منظور، استفاده از شوینده‌های ملایم و بدون عطر ضروری است. گرما و تعریق، اگزما را تشدید می‌کند به همین دلیل باید از پوشاندن بیش از اندازه نوزاد با لباس یا پتو خودداری کرد. خاراندن بثورات پوستی، باعث بدتر شدن وضعیت خواهد شد و احتمال عفونت ، ضخیم و زمخت شدن پوست وجود دارد. برای پیشگیری از این مسئله کوتاه نگه داشتن اصولی ناخن‌های نوزاد ضروری است.

عفونت یک تهدید جدی

برای خرید محصولات دارویی که می‌توانند باعث بهبود اگزما شوند، بهتر است با پزشک مشورت کرد و از مصرف خودسرانه انواع دارو، حتی به شکل موضعی در نوزادان، پرهیز شود. خرید کرم‌های مرطوب‌کننده نیز بهتر است با مشورت پزشک باشد تا به درستی انتخاب شوند. با این حال، آن دسته از مرطوب‌کننده‌هایی که بدون عطر و فاقد مواد حساسیت‎‌زا هستند، برای نوزادان مبتلا به اگزما می‌توانند مفید باشند. به طور معمول، بهترین زمان مصرف این کرم‌ها بعد از حمام است که به حفظ رطوبت طبیعی بدن کمک می‌کند، البته استفاده آن در زمان‌های دیگر نیز مفید است. همان‌طور که اشاره شد، با وجود اینکه اگزما اغلب به مرور زمان خوب می‌شود، اما در برخی موارد مراجعه به پزشک ضروری است. برای مثال، در شرایطی که وضعیت پوست با استفاده از مرطوب کننده‌ها بهبود پیدا نکند و نوزاد به شدت بی‌قرار باشد، باید برای بررسی و دریافت نسخه‌های دارویی به پزشک مراجعه کرد.

علاوه بر این، در شرایطی که روی بثورات ناشی از اگزما دلمه زرد یا قهوه‌ای روشن یا تاول‌های پر از چرک ظاهر شود، باید برای درمان حتما از پزشک کمک گرفت چون ممکن است عفونت باکتریایی مطرح باشد. مصرف هر نوع آنتی‎‌بیوتیک حتی به صورت پماد، بدون مشورت پزشک ممنوع است و می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی شود. آن دسته از نوزادانی که در معرض تماس مستقیم با افراد دارای تبخال قرار می‌گیرند، باید حتما توسط پزشک بررسی شوند چون ابتلا به اگزما، نوزاد را در برابر عفونت‌های مختلف مثل تبخال آسیب پذیر می‌کند.

منبع:Webmd.com