مقطع گذار از نظم جهانی

رشد افسارگسیخته قدرت صهیونیستی و فراموشی مسئله فلسطین

سال‌ها پیش، رهبران بیدار جهان اسلام، به ویژه حضرت امام خمینی (ره)، با هشدار نسبت به اهمیت حیاتی مسئله فلسطین، سعی در جلب توجه امت اسلام داشتند. اما متأسفانه، بسیاری در آن زمان عمق تهدید ناشی از تشکیل دولت صهیونیستی را درک نکردند.

این غفلت، به اسرائیل اجازه داد تا نه تنها به عنوان یک مسئله منطقه‌ای، بلکه به عنوان یک قدرت تعیین‌کننده در معادلات سیاسی غرب آسیا مطرح شود. امروز، هرگونه تحول سیاسی در این منطقه، ناگزیر باید منافع و اراده رژیم صهیونیستی را در نظر بگیرد. جاه‌طلبی‌های این رژیم به هیچ وجه به مرزهای جغرافیایی فلسطین محدود نشده و گسترش نفوذ آن به هدفی آشکار برای همگان تبدیل شده است. بی‌توجهی و عادی‌سازی روابط برخی حکام عرب با رژیم صهیونیستی، که شاید به گمان خود در پی کسب منافع زودگذر یا تضمین امنیت از طریق این عادی‌سازی بودند، در عمل به قدرت‌طلبی روزافزون اسرائیل در منطقه دامن زد. ایالات متحده آمریکا نیز در راستای منافع استراتژیک خود، مهم‌ترین سیاست‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی‌اش در منطقه را بر مبنای تضمین منافع این رژیم ویرانگر تنظیم کرده است.فشارها بر کشورهای منطقه برای پذیرش عادی‌سازی روابط با اسرائیل، تحت عنوان «بهره‌مندی از منافع بین‌المللی»، افزایش یافت و بدین ترتیب، مسائل سیاسی و امنیتی غرب آسیا رفته‌رفته با منافع صهیونیسم گره خورد. این روند، زمینه را برای تنش‌های آتی فراهم ساخت و عملاً، مسئله فلسطین را از اولویت اصلی بسیاری از کشورهای عربی خارج کرد.

از ۷ اکتبر تا وعده صادق

همانطور که اشاره شد، گسترش بی‌سابقه منافع اسرائیل در منطقه، روند رو به رشد عادی‌سازی روابط و زمزمه‌های پیوستن عربستان سعودی که بنحوی ام‌القری امت اسلامی برای بسیاری تلقی می‌شود به این روند، زنگ آغاز شمارش معکوس برای یک تقابل اجتناب‌ناپذیر را به صدا درآورد. این تقابل، که ریشه در دهه‌ها اشغالگری و مقاومت داشت، سرانجام در صبح ۷ اکتبر 2023 با حمله غافلگیرانه حماس به سرزمین‌های اشغالی، وارد فاز جدیدی شد. این عملیات، که «طوفان الاقصی» نام گرفت، رسماً اولین گام در مواجهه علنی جریان مقاومت فلسطین با رژیم صهیونیستی بود.به دنبال جنایات بی‌شرمانه و پاسخ‌های ویرانگر اسرائیل در غزه، مقاومت اسلامی لبنان (حزب‌الله) و جنبش انصارالله یمن نیز به صورت محدود اما مؤثر، وارد درگیری با رژیم اشغالگر و حامیان آن شدند. این اقدامات، فشار بر اسرائیل را افزایش داد و ابعاد منطقه‌ای بحران را برجسته‌تر کرد. ایران نیز در فروردین ۱۴۰۳، پس از حمله تروریستی اسرائیل به کنسولگری کشورمان در دمشق و شهادت فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، در اقدامی بی‌سابقه، حملات موشکی و پهپادی گسترده و هدفمندی را به اهداف نظامی در عمق خاک اسرائیل انجام داد. این عملیات که «وعده صادق» نام گرفت، نشان‌دهنده عزم تهران برای پاسخگویی قاطع به تجاوزات بود. این حملات متقابل، که تا حدود یک سال ادامه یافت، منطقه را در آستانه یک درگیری گسترده‌تر قرار داد. اما نقطه اوج تنش‌ها، با حادثه انفجار پیجرها در لبنان و ترور برخی از فرماندهان ارشد مقاومت، به ویژه «شهید سید حسن نصرالله»، رقم خورد. این اقدام، ایران را ناگزیر به اجرای عملیات «وعده صادق ۲» و ورود به مراحل پیچیده‌تری از نبرد با رژیم صهیونیستی کرد. به نظر می‌رسید تقابل جدی و اصلی ایران، به عنوان رهبر محور مقاومت، با رژیم صهیونیستی در هر لحظه محتمل است و محور مقاومت، آماده رویارویی نهایی با اسرائیل و حامیان غربی آن بود.

بازگشت ترامپ به قدرت و تسریع روند جنگ تمام‌عیار

شاید بتوان نقطه عطف نهایی که درگیری‌های محدود را به یک جنگ تمام‌عیار تبدیل کرد، بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در ایالات متحده دانست. حمایت بی‌سابقه او از جنایات صهیونیستی و طرح‌ریزی نقشه‌ای حساب‌شده برای نابودی تأسیسات هسته‌ای و برنامه موشکی ایران، از عوامل کلیدی در تشدید بحران بود. ترامپ، که از سال‌ها پیش از آغاز فعالیت سیاسی جدی خود، ارتباطات دوستانه و نزدیکی با محافل صهیونیستی و شخص بنیامین نتانیاهو داشت، نقش مهمی در شعله‌ور شدن آتش جنگ در منطقه ایفا کرد. دوره دوم ریاست جمهوری او با نمایشی ظاهراً صلح‌طلبانه آغاز شد، اما این ظاهر دیری نپایید و در کمتر از پنج ماه از آغاز مجدد قدرتش، با چراغ سبز نشان دادن به نتانیاهو، آتش جنگ ۱۲ روزه را برافروخت. این جنگ، که با هدف تضعیف محور مقاومت و بازتعریف نظم منطقه‌ای طراحی شده بود، به تنش‌ها دامن زد. در روزهای پایانی این درگیری، با دخالت مستقیم و بمباران تأسیسات صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، ماهیت پنهان سیاست‌های ترامپ و همپیمانانش آشکار شد. در ادامه، با اعمال فشار حداکثری اقتصادی و نظامی، و همراهی مجدد و مستقیم در جنگ اخیر، پازل نهایی جنگ منطقه‌ای تکمیل شد. سیاست‌های ترامپ، که مبتنی بر تئوری «جنگ پیشگیرانه» و «تغییر رژیم» بود، منطقه غرب آسیا را وارد مسیری خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی کرد و در نهایت امر، رویارویی نظامی گسترده میان ایران و ائتلاف آمریکایی _صهیونیستی در صبح روز نهم اسفند ۱۴۰۴ با شروع حمله رژیم غاصب صهیونیستی به بیت رهبری و به شهادت رساندن امام خامنه‌ای(ره) و جمعی از فرماندهان ارشد نظامی کشورمان منجر به ایجاد آتش جنگی منطقه‌ای شد و جهان را دچار بهت و حیرت کرد. این مثلث وقایع - رشد قدرت صهیونیستی، تشدید تنش‌ها میان محور مقاومت و اسرائیل و بازگشت ترامپ به قدرت - نزاع در خاورمیانه را وارد چالشی بی‌سابقه و در عصر حاضر بی‌نظیر کرده است. جنگ کنونی ایران و محور آمریکایی-صهیونیستی، نه تنها معادلات قدرت در منطقه را بر هم زده، بلکه به عنوان نقطه عطفی تاریخی، آغازگر دورانی جدید در غرب آسیا خواهد بود. دورانی که در آن، نظم پیشین جای خود را به صف‌بندی‌های جدیدی می‌دهد و آینده منطقه بیش از هر زمان دیگری نامعلوم و پر از اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی به نظر می‌رسد. تاریخ‌نگاران آینده، این دوره را به عنوان مقطع گذار از یک نظم جهانی به نظمی دیگر، و نقطه عطفی در رقابت قدرت‌های بزرگ و بازیگران منطقه‌ای در غرب آسیا ثبت خواهند کرد.