با «ایران اینترنشنال» چه کنیم؟

ایران اینترنشنال، امروز همان نقشی را دارد که رادیو مجاهد، وابسته به سازمان منافقین در دهۀ شصت برعهده داشت. با این تفاوت که هوشمندانه‌تر، سازمان‌یافته‌تر و با آمیخته‌ای از وظایف دیگر همراه است. در دهۀ شصت، سازمان مجاهدین خلق، کدهای مد نظر خود را از طریق رادیو مجاهد اعلام کرده و آن را در اختیار رژیم صدام قرار می‌دادند و با این اقدام، به ستون پنجم ارتش متجاوز بعثی تبدیل شدند. استدلال‌ها نیز مشترک بود؛ سرکرده‌های این سازمان به‌خصوص «مسعود رجوی»، با این استدلال که این جنگ، «جنگ جمهوری اسلامی» است و نه مردم، سعی می‌کردند به اقدامات تروریستی و خیانتکارانۀ خود مشروعیت ببخشند. در ایران اینترنشنال نیز مشابه همین رویکرد با ظاهری شبیه به یک رسانه دنبال می‌شود. از تازه‌ترین مصادیق آن، ماجرای بمباران کوی وحدت کرج بود که با اعلام چندبارۀ این شبکه، مبنی به پناه‌گرفتن نیروهای انتظامی در یک سالن ورزشی در آن محله، هدف حملات اسرائیل قرار گرفت و یکی از بیشترین آسیب‌ها از ابتدای جنگ به مناطق مسکونی وارد شد. بنابراین نخستین مورد این است که باید مساله را دربارۀ این شبه‌رسانه شناخت. ابعاد این شبکه، فقط تشویش اذهان عمومی یا اقدامات تبلیغی علیه جمهوری اسلامی نیست؛ بلکه ابعادی چند وجهی از به خطر انداختن تمامیت ارضی، تهدید امنیت ملی، جاسوسی و گرا به دشمن و... را شامل می‌شود. با این اوصاف، در مبارزه با این شبکه، باید در اولین گام نوعی آگاهی‌بخشی میان اقشار گوناگون شکل بگیرد که با هر سلیقه‌ای، «دشمن‌بودن» این شبکه پذیرفته شود. وجود همگرایی میان رسانه‌های مختلف کشور، به تبیین این واقعیت بسیار کمک می‌کند و درک این مشکل باید به آحاد جامعه برسد. مسالۀ دوم، بازگشت مرجعیت به رسانۀ ملی است. انکارپذیر نیست که رسانۀ ملی اصلی‌ترین نقش را در کم‌اثر کردن شبکه‌هایی مانند ایران اینترنشنال به عهده دارد. اصولاً حیات چنین رسانه‌هایی در گروی سلب اعتماد از رسانه‌های مرجع و رسمی کشور است و زمانی مردم به سراغ چنین شبکه‌هایی می‌روند که احساس کنند تمام واقعیت در رسانه‌های رسمی کشور موجود نیست یا اخبار به صورت محافظه‌کارانه و یکجانبه‌ای به آن‌ها مخابره می‌شود. باید این حس در صدا و سیمای ملی که متاسفانه به صورت انحصاری، تنها رسانۀ فرکانسی کشور است به مخاطب القا‌ء شود، اخبار کامل به آن‌ها مخابره شده و دیدگاه سایرین و حتی تندترین منتقدان نیز پوشش داده می‌شود و در عین حال، میان روایتی که بیان می‌شود، با تلقی عمومی و عقلانی از یک موضوع، فاصله‌ای وجود نداشته باشد. اگرچه این رویکرد برای بازگشت مرجعیت رسانه‌ای به داخل کشور کافی نیست، اما بی‌شک شروطی لازم در «جنگ روایت‌ها» هستند.

در گام بعدی، برای کاهش نفوذ «ایران اینترنشنال» باید یک چارچوب جامع قانونی‌سازی و نظارتی بر فضای اطلاعاتی داخلی به‌سرعت پیاده شود. این چارچوب می‌تواند شامل پیش‌بینی جرایم خاص برای انتشار محتوای تروریستی، تهدید به امنیت ملی و تشویق به فعالیت‌های جاسوسی باشد؛ همانطور که در قانون «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم...» به این موضوع با هوشمندی پرداخته شد. در سایر کشورها نیز در برابر شبکه‌های شبه‌رسانه‌ای مشابه، قوانین ضد پروپاگاندا و حیطۀ جرایم سایبری را تقویت کرده‌اند. علاوه بر این، نهادهای امنیتی باید با بکارگیری فناوری‌های تحلیل داده‌های بزرگ (big data) و هوش مصنوعی، الگوهای انتشار اخبار تقلبی و پیام‌های ایدئولوژیک مخرب را شناسایی، و پیش از گسترش آن‌ها را مسدود کنند. همان‌طور که در تجربۀ جنگ سرد، سیستم‌های هشدار زودهنگام اطلاعاتی نقش حیاتی در جلوگیری از تخریب‌گرایی اطلاعاتی ایفا می‌کردند، امروز هم می‌توان از سامانه‌های «سیستم اخطار هوشمند» برای اطلاع‌رسانی سریع به مردم در مواجهه با خبرهای مخرب استفاده کرد. اخیراً نیز به درستی با سامانه‌های پیامکی خبر، سعی در استفاده از چنین ظرفیتی وجود داشته است.

و در نهایت، آنچه بیش از همیشه ضروری است، تقویت همبستگی ملی و کاهش فاصله‌هایی است که در میان مردم و تصمیم‌گیران کلان وجود دارد؛ اگر این تلقی وجود داشته باشد که کشور به مثابه یک شرکت سهامی، به همه‌ی مردم تعلق دارد و هریک از مردم در تصمیم‌گیری‌های آن‌ نقش دارند، هرگز شبکه‌های تروریستی مانند ایران اینترنشنال قادر به پیشبرد اهداف خود نخواهند بود‌ و اساساً حیات این شبکه‌ها با بازگشت مرجعیت رسانه‌ای به رسانه‌های داخلی از بین خواهد رفت.