دشمنی تلفن همراه با گردن

ژلاتین با بهای درد!

ستون فقرات گردنی، شامل 7 مهره است که توسط دیسک‌های بین مهره‌ای از هم جدا شده‌اند. این دیسک‌ها، مانند ضربه‌گیر عمل می‌کنند. دیسک گردن زمانی به یک بیماری یا عارضه تبدیل می‌شود که ماده ژلاتینی داخلی دیسک (Nucleus pulposus) از لایه بیرونی و سخت آن (Annulus fibrosus) بیرون بزند. با بروز این مسئله، ماده ژلاتینی می‌تواند روی اعصاب مجاور یا طناب نخاعی فشار وارد کند و مواردی چون درد، بی‌حسی یا ضعف در ناحیه گردن، شانه‌ها و بازوها را به همراه داشته باشد.

وقتی گردن زندگی را مختل می‌کند

علائم فتق دیسک گردن با توجه به اینکه کدام عصب تحت فشار قرار گرفته باشد، متفاوت است. در برخی موارد فرد ممکن است اصلا دردی در ناحیه گردن حس نکند اما در بازو یا انگشتان دچار مشکل شود. یکی دیگر از مسائلی که می‌تواند با فتق دیسک گردن مرتبط باشد، درد در بازو و شانه است که شایع‌ترین مسئله به حساب می‌آید. معمولا درد از گردن شروع شده و به سمت شانه، بازو، ساعد و گاهی تا انگشتان دست تیر می‌کشد. این درد ممکن است هنگام سرفه، عطسه یا حرکت دادن گردن در جهت‌های خاص شدت پیدا کند. یکی دیگر از موارد ناشی از فتق دیسک گردن، بی‎‌حسی و گزگز است. افراد مبتلا، اغلب احساس سوزن سوزن شدن یا خواب‌رفتگی را در دست یا انگشتان خود گزارش می‌دهند. علاوه بر این، عضلاتی که توسط اعصاب آسیب دیده تغذیه می‌شوند، دچار ضعف خواهند شد. این مسئله ممکن است فرد را با مشکلاتی چون اختلال در بلند کردن اشیاء یا گرفتن وسایل با دست مواجه کند. درد انتشاری (Radicular pain)، از دیگر مواردی است که می‌تواند با فتق دیسک گردن مرتبط باشد. این درد شبیه یک شوک الکتریکی است و از گردن به سمت پایین حرکت می‌کند. ضعف شدید در هر دو دست یا اختلال در تعادل و حتی راه رفتن (در موارد شدید)، می‌تواند نشانه‌ای از فشار بر طناب نخاعی باشد که نیاز به بررسی اورژانسی دارد.

دلایلی برای بیرون‌زدگی دیسک

فتق دیسک گردن معمولا در نتیجه یک فرآیند تدریجی یا یک آسیب ناگهانی ایجاد می‌شود. دلایل زیادی می‌توانند در بروز این مسئله نقش داشته باشند اما به طور کلی فرسایش طبیعی، یکی از شایع‌ترین دلایل به حساب می‎‌آید. با افزایش سن، دیسک‌ها دچار فرسودگی می‌شوند که به این مسئله دژنراسیون (Disc degeneration) گفته می‌شود. با افزایش سن، دیسک‌ها بخشی از محتوای آب خود را از دست می‌دهند، انعطاف‌پذیری‌ آن‌ها کم شده و مستعد ترک خوردن یا پارگی می‌شوند. از دیگر دلایل ابتلا به فتق دیسک گردن، حرکات تکراری و غیر اصولی است. نشستن طولانی مدت پشت میز با گردن خمیده که با عنوان سندرم گردن پیامکی (Tech neck) شناخته می‌شود، بلند کردن اشیاء سنگین به شیوه غلط و ...، فشار غیر متعارفی به دیسک‌ها وارد می‌کند. ضربه و آسیب ناگهانی، دلیل دیگری برای بروز فتق دیسک گردن است. تصادفات رانندگی (بروز ضربه شلاقی در گردن)، سقوط یا آسیب‌های ورزشی، می‌تواند پارگی ناگهانی لایه بیرونی دیسک را ایجاد کند. از عوامل دیگر، ژنتیک و سبک زندگی است. برخی افراد به صورت ارثی، دیسک‌های ضعیف‌تری دارند. علاوه بر این، مصرف دخانیات (سیگار و قلیان) با کاهش خون‌رسانی به دیسک، سرعت تخریب آن را بالا می‌برد.

سندرم گردن پیامکی

استفاده مداوم از تلفن همراه و ابزارهای دیجیتال باعث شده که افراد ساعت‌های طولانی گردن خود را به سمت پایین خم کنند. این وضعیت، فشار غیر طبیعی و بسیار شدیدی را به دیسک‌های گردن وارد می‌کند که می‌تواند فرآیند فرسودگی را تسریع کرده و در نهایت منجر به فتق دیسک گردن شود. سر انسان بالغ در حالت معمول (وقتی روی ستون فقرات به حالت طبیعی قرار دارد)، حدود 5 کیلوگرم وزن دارد اما با خم شدن سر به جلو، این وزن به شدت افزایش می‌یابد. برای مثال، زمانی که گردن برای چت کردن با تلفن همراه خم می‌شود، زاویه‌ای در حدود 60 درجه خواهد داشت که این مسئله فشار زیادی بر دیسک‌ها و عضلات گردن وارد می‌کند که معادل 27 کیلوگرم است. استفاده طولانی مدت و غیر اصولی از تلفن همراه با فشار مداوم همراه است و به مرور، باعث ایجاد ترک‌های ریز در لایه بیرونی دیسک و در نهایت بیرون زدگی هسته آن می‌شود.

آسیب را جدی بگیرید

تشخیص صحیح، اولین قدم برای درمان موثر محسوب می‌شود. برای این منظور پیش از هر چیز معاینه فیزیکی انجام خواهد شد. پزشک دامنه حرکتی گردن را به دقت بررسی می‌کند سپس برای بررسی فشار روی اعصاب، مواردی چون قدرت عضلانی، رفلکس‌ها (واکنش‌های عصبی) و تست‌های حسی را مورد توجه قرار می‌دهد. بررسی واکنش‌های عصبی در ناحیه آرنج و مچ دست، همچنین بررسی قدرت بازوها و مچ دست برای شناسایی ضعف‌های پنهانی و بررسی این مسئله که آیا بیمار در لمس پوست دچار بی‌حسی است یا خیر، موارد مهمی‌ هستند که پزشک برای تشخیص فتق دیسک گردن مد نظر قرار می‌دهد. در کنار معاینات فیزیکی، مواردی چون تصویربرداری مثل ام. آر. آی (MRI)، سی‌ تی اسکن (CT scan) و نوار عصب و عضله (EMG/NCS) بنا بر صلاح‌دید پزشک انجام خواهد شد. درمان فتق دیسک گردن، به شدت آن و علائمی که ایجاد کرده بستگی دارد و از هر فرد به فرد دیگر متفاوت است. درمان معمولا شامل روش‌های ساده و غیرتهاجمی می‌شود و در صورتی که شدت زیاد باشد و با روش‌های ساده و غیرتهاجمی بهبود حاصل نشود، جراحی با نظر پزشک متخصص انجام خواهد شد. استراحت فعال و اصلاح حرکات، اولین کاری است که باید انجام شود. بر خلاف گذشته، استراحت مطلق توصیه نمی‌شود و بیمار باید فعالیت‌های سنگین را متوقف کند اما حرکات ملایم را داشته باشد. تجویز دارو یکی دیگر از مواردی است که برای مبتلایان به فتق دیسک گردن در نظر گرفته خواهد شد. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی با هدف کاهش التهاب اطراف عصب تجویز می‌شوند و در مواردی که درد شدید وجود داشته باشد، ممکن است کورتیکواستروئیدهای خوراکی تجویز شود. فیزیوتراپی از دیگر مواردی است که برای بیماران با توجه به شرایط آن‌ها مد نظر قرار می‎‌گیرد. تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات گردن و افزایش انعطاف‌پذیری که فشار را از روی دیسک گردن بر دارد، از اهداف فیزیوتراپی است. گاهی برای کاهش سریع درد و التهاب، تزریق مستقیم داروی ضدالتهاب در فضای اطراف اعصاب ستون فقرات انجام خواهد شد که به آن تزریق اپیدورال گفته می‌شود. چنانچه درد پس از 6 تا 12 هفته با روش‌های معمول بهبود نیابد و بیمار دچار ضعف حرکتی شدید شود، جراحی گزینه نهایی به حساب می‌آید. در موارد بسیار شدید یا حساس، دیسککتومی (Discectomy) صورت می‌گیرد که در آن قسمت بیرون زده دیسک که روی عصب فشار می‌آورد، برداشته می‌شود.

نجات گردن، پیش از دیر شدن

تغییر در سبک زندگی، نقش مهمی را در پیشگیری از فرسودگی و آسیب به دیسک‌ها ایفا می‌کند. برای استفاده از ابزارهای دیجیتال باید به برخی نکات توجه داشت. برای مثال، قانون چشم در برابر چشم از اهمیت بالایی برخوردار است. برای این منظور باید هنگام استفاده از تلفن همراه، به جای خم کردن گردن، گوشی را تا مقابل چشمان خود بالا آورد. تکیه دادن بازوها به بدن نیز از خستگی پیشگیری می‌کند. برای کار با مانیتور باید توجه داشت که لبه بالایی آن دقیقا هم سطح چشم‌ها باشد تا سر در وضعیت کاملا صاف قرار بگیرد. چنانچه شغل افراد به گونه‌ای است که زیاد با تلفن صحبت می‌کنند باید از هندزفری کمک بگیرند و از نگه داشتن گوشی بین شانه و گوش، بپرهیزند چون انجام این کار به ویژه در طولانی مدت به دیسک‌ها آسیب وارد می‌کند. دیسک‌ها بخش زیادی از آب خود را در طول روز از دست می‌دهند. نوشیدن آب کافی برای حفظ خاصیت ضربه‌گیری آن‌ها حیاتی است. مصرف کافی و مدیریت شده ویتامین دی (D) و کلسیم برای حفظ خاصیت تراکم استخوانی مهره‌ها و جلوگیری از تغییر شکل آن‌ها ضروری محسوب می‌شود. مصرف ماهی و روغن‌های سالم به کاهش التهاب سیستمیک در اطراف اعصاب کمک می‌کند و افراد در برنامه غذایی خود باید به میزان کافی از ماهی و روغن‌های سالم استفاده کنند. یکی دیگر از مواردی که به پیشگیری از فتق دیسک گردن کمک می‌کند، ترک سیگار و به طور کلی دخانیات است. نیکوتین جریان خون را در عروق کوچکی که به دیسک‌ها غذارسانی می‌کنند، مختل کرده و منجر به تسریع فرسودگی خواهد شد. توجه به تقویت عضلات ثبات دهنده (Core) نیز از موارد دیگری است که از فتق دیسک گردن می‌تواند پیشگیری کند. عضلات قوی در ناحیه پشت و گردن، مانند یک محافظ از فشار مستقیم بر دیسک‌ها جلوگیری می‌کنند.

تمریناتی که در آن بدون حرکت دادن سر، با دست به آرامی به سر فشار وارد می‌شود و فرد با گردن مقاومت می‌کند، برای تقویت عضلات گردن مفید است. به این حرکات، کششی ایزومتریک گفته می‌شود. این تمرینات بهتر است با مشورت پزشک یا مربی حرفه‌ای انجام شود که به دلیل انجام نادرست، آسیبی به همراه نداشته باشد.

روزنامه صبح ساحل