دو لبه یک قیچی

به نظر می‌رسد این تلقی در فضای تحلیلی تقویت شده که ساختارهای سنتی مذاکره به دلیل بن‌بست‌های بوروکراتیک و تصلب دیدگاه‌ها، کارایی پیشین خود را از دست داده‌اند. در این فضا، رویکرد ونس به عنوان نماینده جریانی شناخته می‌شود که سیاست خارجی را از دریچه «واقع‌گرایی نتیجه‌گرا» می‌بیند. این نگاه، به جای تمرکز بر الگوهای کلاسیک مداخله‌گرایی یا تغییر رژیم، بر موازنه هزینه‌فایده و اولویت‌بخشی به منافع ملی درون‌مرزی تأکید دارد.

از این منظر، تمایل به ایجاد کانال‌های ارتباطی با این طیف، می‌تواند تلاشی راهبردی برای گذار از گره‌های پیچیده حقوقی و رسیدن به «توافقات موضوعی و ملموس» تلقی شود؛ مدلی از تعامل که در آن، کارآمدی و نتایج عینی بر تشریفات دیپلماتیک پیشی می‌گیرد.

اما این سکه روی دیگری نیز دارد که می‌توان آن را «تضاد در مسیرهای موازی» نامید. در حالی که تهران تلاش می‌کند از طریق لایه معاونت ریاست‌جمهوری آمریکا، زمینه‌های تعدیل تنش را فراهم کند، بخش اجرایی دیپلماسی واشنگتن با مهره‌هایی چون مارکو روبیو، مسیر هماهنگی نزدیک با متحدان منطقه‌ای را پیش گرفته است.

این موضوع نشان‌دهنده نوعی «کشمکش ساختاری» در مرکز قدرت آمریکا است. سفر اخیر روبیو به منطقۀ اشغالی را می‌توان تلاشی برای بی‌اثر کردن رویکردهای تعاملی تهران دانست. او به عنوان یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی، این مأموریت را دنبال می‌کند که به متحدان واشنگتن اطمینان دهد راهبرد فشار حداکثری همچنان اولویت اصلی است. در واقع، این تحرکات یک اقدام پیش‌دستانه برای بستن دریچه‌هایی است که ممکن است جریان معامله‌گر در کاخ سفید به دنبال گشودن آن‌ها باشد.

در لایه سوم، باید به مسئله «پیام‌رسانی در شرایط بن‌بست» توجه داشت. با توجه به ناکارآمدی زیرساخت‌های قبلی گفت‌وگو، به نظر می‌رسد رویکرد جدید بر شناسایی و تعامل با «چهره‌های نوظهور» در ساختار قدرت واشنگتن متمرکز شده است. تمرکز بر جایگاه ونس، نشان‌دهنده تمایل برای برقراری ارتباط با مراکزی است که نگاهی عمل‌گرایانه به تحولات بین‌المللی دارند. این راهبرد به دنبال آن است که با عبور از الگوهای سنتی و تندرو، مسیر مستقیمی را با لایه‌های تصمیم‌ساز در کاخ سفید باز کند.

با این حال، این مسیر به دلیل وجود تضادهای درونی در آمریکا، بر لبه تیغ قرار دارد؛ چرا که تحرکات دیپلماتیک مهره‌هایی چون روبیو در منطقه، پیامی روشن برای تشدید فشارهای میدانی و تقویت مواضع رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود.

در نهایت، موفقیت در این شطرنج پیچیده، به توانایی در مدیریت همزمان این دو رویکرد متناقض در واشنگتن بستگی دارد. اگرچه گشایش‌های مالی و آزادسازی دارایی‌های ارزی، فرصتی برای تنفس اقتصادی فراهم می‌کند، اما در غیاب یک تفاهم سیاسی پایدار، ممکن است تنها به عنوان راهکاری کوتاه‌مدت عمل کند.

پرسش اساسی اینجاست که آیا واقع‌گرایی معامله‌محور جریان ونس، توان غلبه بر ساختار فشار سنتی را خواهد داشت یا خیر؟ آنچه روشن به نظر می‌رسد، عبور از دوره توافق‌های موقت است که ضرورت اتخاذ رویکردی صریح‌تر در مواجهه با میز مذاکره یا فشارهای میدانی را دوچندان می‌کند. دیپلماسی در مقطع فعلی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند ظرافت در تفکیک میان طیف‌های مختلف قدرت در آمریکا است؛ راهبردی که هدف اصلی آن باید صیانت از منافع ملی و جلوگیری از توسعه تنش‌های منطقه‌ای باشد.

روزنامه صبح ساحل