خط و نشان در تنگه

بر اساس این اطلاعیه محدوده جدید کنترل هوشمند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در محدوده تنگه هرمز به‌شرح زیر است:

«از جنوب خط بین کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات، از غرب خط بین انتهای جزیره قشم در ایران و ام‌القیوین در امارات». اين يعنى قطع صادرات نفت از فجيره و محاصره دريايى همه بندرهای امارات متحده عربى در شرق و غرب تنگه هرمز.

سردار یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، در تشریح این اقدام گفت که این خط‌کشی نوعی «شکر عملی» برای بهره‌مندی از نعمت تنگه هرمز محسوب می‌شود و هدف آن، «اعمال مدیریت» بر این آبراه است. به گفته سردار جوانی، این مدیریت جدید پایه‌گذار «نظم نوین منطقه‌ای و جهانی» خواهد بود.

پایانه نفتی فجیره پاسخگوی زیادی خواهی امارات در همراهی با متحدانش

وزارت دفاع امارات مدعی شد بندر فجیره در عصر روز دوشنبه 14 اردیبهشت مورد حمله موشکی از سوی ایران واقع شد. ادعای وزارت دفاع امارات: دفاع هوایی امارات با 12 موشک بالستیک، 3 موشک کروز و 4 پهپاد مقابله کرد. دفتر اطلاع رسانی دولت فجیره امارات هم مدعی شد در حمله پهپادی ایران، منطقه نفتی فجیره دچار آتش سوزی شد.

بندر نفتی فجیره در امارات نقطه پایانی خط لولهADCOP است که تنها مسیر جایگزین تنگه هرمز برای امارات است که ظرفیت آن تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز است و می‌توان آن را به ۱.۸ میلیون بشکه رساند. این خط لوله به طور خاص ساخته شده تا امارات بتواند نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز و با دور زدن محاصره تنگه هرمز صادر کند. حجم ترافیک سالانه این بندر بیش از 100 میلیون تن کالا و فراورده‌های نفتی و غیر نفتی و قطب جهانی سوخت‌رسانی به کشتی‌ها (یکی از 3 هاب بزرگ دنیا) می‌باشد. تنها مسیر جایگزین مهم دیگر برای تنگه هرمز، خط لوله شرقی-غربی عربستان به ینبع است که در ماه آوریل مورد حمله قرار گرفت و حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز از توان انتقال آن کاسته شد. در این راستا یک مقام آگاه نظامی به خبرگزاری صداوسیما گفت: «جمهوری اسلامی هیچ برنامه‌ی از پیش طراحی شده برای حمله به تاسیسات نفتی مذکور نداشته و آنچه اتفاق افتاده محصول ماجراجویی ارتش امریکا برای ایجاد یک معبر، برای عبور غیرقانونی کشتی‌ها از معابر ممنوع تنگه هرمز بوده است و ارتش آمریکا باید جوابگوی آن باشد». در حالی‌که امارات با ادعای اینکه ایران به بندر فجیره این دولت حمله پهپادی و موشکی کرده است، ساعت‌ها رجزخوانی کرد مبنی بر اینکه می‌خواهد به ایران پاسخ دهد و این حق را برای خود محفوظ می داند، در ادامه به خبرگزاری سی ان ان گفت که انتظار دارد آمریکا کمکش کند.

نخستین پاسخ نظامی ایران به «طرح آزادی» رئیس جمهور آمریکاست

درست زمانی که رئیس‌جمهور آمریکا، به بهانه اجازه عبور به بیش از ۹۰۰ کشتی و نفت‌کش متوقف شده در آب‌های خلیج فارس، این طرح را آغاز می‌کند؛ «ابراهیم عزیزی»، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران، بلافاصله طی هشداری تند اعلام کرد هرگونه مداخله آمریکا در نظم تنگه هرمز، نقض آتش‌بس تلقی شده و با قدرت به آن پاسخ داده خواهد شد». این موضع توسط قرارگاه نظامی «خاتم‌الانبیا» نیز مورد تایید قرار گرفت. ایران بارها نشان داده است برای مقابله با هرگونه تجاوز آمریکا در تنگه هرمز، از نظر نظامی در آمادگی کامل قرار دارد. در ادامه زمانیکه دو ناوچه آمریکایی با نادیده گرفتن قوانین بین‌المللی و با هدف محک زدن واکنش ایران، قصد ورود به حریم ممنوعه را داشتند، با سدهای دفاعی مستحکم‌تری از یک هشدار ساده روبرو شدند. بی‌توجهی این شناورها به اخطارهای مکرر راداری و صوتی، مطابق با پروتکل‌های نظامی، بلافاصله با پاسخ قاطع مواجه شد.

طبق گزارش‌های دقیقِ مرکز پایش دریایی، هیچ شناوری بدون اخذ مجوزهای رسمی و رعایت پروتکل‌های لازم، موفق به عبور از حریمِ تحت کنترل ایران در تنگه هرمز نشده است. این یعنی «امنیت» در این گلوگاه حیاتی، همچنان با امضای نیروهای مسلح ایران تضمین می‌شود، نه با حضور پرهزینه و نمایشی ناوگان بیگانه.

قالیباف: معادله جدید در تنگه هرمز در حال تثبیت است

رئیس مجلس شورای اسلامی معادله جدید تنگه هرمز را در حال تثبیت دانست و تاکید کرد: استمرار وضع موجود برای آمریکا غیر قابل تحمل است؛ درحالی که ما هنوز حتی شروع هم نکرده‌ایم. «محمدباقر قالیباف» در حساب کاربری خود در ایکس نوشت: معادله جدید تنگه هرمز در حال تثبیت است. امنیت کشتیرانی و ترانزیت انرژی به دست آمریکا و متحدانش با نقض آتش‌بس و اعمال محاصره به خطر افتاده است؛ البته شرّشان کم خواهد شد. وی در پایان پیام خود آورده است: خوب می‌دانیم که استمرار وضع موجود برای آمریکا غیر قابل تحمل است؛ درحالی که ما هنوز حتی شروع هم نکرده‌ایم.

پروژه آزادی؛ تلاش برای خروج از بن‌بست راهبردی یا سقوط به قعر آن

آنچه دونالد ترامپ با عنوان «پروژه آزادی» مطرح می‌کند، در ماهیت خود بیش از آنکه یک طرح نظامی کامل و منسجم باشد، تلاشی سیاسی برای مدیریت یک بن‌بست راهبردی رو به تشدید در خلیج فارس است. از سوی دیگر استفاده آمریکا از واژه «عملیات» به‌جای «جنگ» یک جزئیات لفظی ساده نیست؛ بلکه تلاشی آشکار برای دور زدن محدودیت‌های داخلی در ایالات متحده، به‌ویژه اجتناب از ورود به روند قانونی‌ای است که مستلزم مراجعه به کنگره خواهد بود. با این حال، این دور زدن واقعیت را تغییر نمی‌دهد: هرگونه برخورد مستقیم با ایران، واشنگتن را وارد چرخه‌ای از تنش می‌کند که مهار آن آسان نیست، به‌خصوص در محیطی مملو از سلاح‌های دقیق، از موشک‌ها تا پهپادها، که قادرند در عرض چند دقیقه کشتیرانی را مختل کنند.

موضع‌گیری ایران که توسط قرارگاه خاتم‌الانبیا اعلام شد یعنی: «عبور بدون هماهنگی ممنوع است»، صرفا با هدف بستن تنگه نیست، بلکه در پی باز تعریف حاکمیت بر آن و تبدیلش از یک گذرگاه بین‌المللی باز به حوزه‌ای تحت نفوذ و شروط ایران است. در این چارچوب، تمامی سناریوهای مطرح‌شده از سوی آمریکا پرهزینه و نامطمئن به نظر می‌رسند.

نکته مهم‌تر این است که واشنگتن، با وجود لحن تهاجمی خود، توان اقدام یک‌جانبه را ندارد. بحث از ائتلاف بین‌المللی نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای تقسیم هزینه‌هاست. اما این ضرورت با واقعیت شکاف در درون ناتو روبه‌رو است؛ در اینجا شکاف اصلی «پروژه آزادی» آشکار می‌شود: آمریکا می‌خواهد آزادی کشتیرانی را با زور تحمیل کند، در حالی که متحدانش به‌دنبال تأمین آن از مسیر مذاکره هستند و اما صحبت از عدم اسکورت مستقیم کشتی‌های تجاری و اکتفا به ارائه اطلاعات درباره «مسیرهای امن»، نشان‌دهنده آن است که آمریکا به دشواری تأمین کامل امنیت تنگه آگاه است. چراکه حضور ناوها در «نزدیکی منطقه» لزوماً بازدارندگی ایجاد نمی‌کند، بلکه ممکن است خود به عامل تنش تبدیل شود.

در مجموع، طرح پر سر و صدای «پروژه آزادی» آمریکا پیش از آنکه طرحی برای آزادسازی کشتیرانی باشد، تلاشی برای مدیریت شرایط پیچیده‌ای که به راحتی قادر به کنترل آن نیست و این مورد را می‌توان با درخواست‌ها و تلاش برای تحریک کشورهای دیگر برای ورود به این طرح دید؛ نشانه‌ای از قدرتی که ابزار جنگ را در اختیار دارد، اما شرایط استفاده قاطع از آن را ندارد. میان لفاظی‌های تنش‌آمیز و واقعیت موازنه‌ها، تنگه هرمز به صحنه آزمونی واقعی برای سنجش توان آمریکا در تحمیل اراده‌اش تبدیل شده است.

روزنامه صبح ساحل