تعلیق ادامه‌دار بازار سهام

عدم شفافیت و گزارش‌های قابل اتکا؛ اصلی‌ترین ابهام پیش‌رو

مهم‌ترین مساله‌ای که کارشناسان اقتصادی، چه موافق با تعطیلی بازار سرمایه و چه مخالف، مطرح می‌کنند؛ مساله ابهاماتی است که از آسیب به واحدهای تولیدی و سودآوری آن‌ها وجود دارد.

به عنوان مثال، بررسی‌ها نشان می‌دهد هنوز گزارشی از نوع و شدت آسیبی که شرکت فولاد مبارکه اصفهان، از بزرگترین واحدهای صنعتی بورس ایران، پس از حمله‌ای که 17 فروردین‌ماه به آن انجام شد، در سامانه کدال منتشر نشده است. تقریباً هیچ‌کدام از سایر صنایع آسیب‌دیده نیز گزارشی از آسیب‌هایی که در دورۀ جنگ به آن‌ها وارد شده است، منتشر نکرده‌اند.

این در حالی است که این عدم شفافیت، فلسفۀ وجودی بازار سرمایه را عملاً زیر سوال برده است. با این اوصاف، بازگشایی بازار سرمایه خود موجب تزریق هیجانات کاذبی در بازار می‌شود که البته مسلماً راه‌حل آن، شفافیت در وضعیت صنایع است نه بسته نگه‌داشتن بازار بورس.

فرسایش سرمایه و «بحران نقدینگی پنهان» در صندوق‌ها

علاوه بر مسئله شفافیت، یکی از ابعاد کمتر دیده شده، وضعیت بحرانی صندوق‌های سرمایه‌گذاری است. این صندوق‌ها که ستون فقرات نقدینگی بازار محسوب می‌شوند، اکنون در یک بن‌بست حقوقی و عملیاتی گیر کرده‌اند. وقتی بازار 67 روز بسته است، ارزش دارایی‌های این صندوق‌ها در واقع «منجمد» شده است. اما مشکل اینجاست که تورم و هزینه‌های جاری زندگی و کسب‌وکار، همچنان در حال حرکت هستند.

این یعنی قدرت خرید واقعی سرمایه‌گذاران (به‌ویژه خرد) در حال فرسایش است. اگر صندوق‌ها بخواهند طبق روال عادی، بخشی از سرمایه را برای پاسخگویی به درخواست بازخرید مشتریان آزاد کنند، با مشکل نبود بازار برای فروش دارایی‌ها مواجه می‌شوند. این یعنی یک «مارپیچ مرگ» برای اعتماد عمومی؛ مشتری از صندوق پول می‌خواهد، صندوق نمی‌تواند بفروشد، و در نهایت اعتبار کل سیستم مالی زیر سوال می‌رود. این مشکل نقدینگی، ابعاد دیگری هم دارد. صندوق‌های درآمد ثابت، با سودهای حدود 2.5 درصدی، در اکثر روزها میزبان روزانه چند همت نقدینگی و ورود پول حقیقی هستند. در حالی که بسته بودن بازار سهام، بخش بزرگی از سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها را مختل کرده است؛ این موضوع می‌تواند به صورت دومینووار، به ورشکستگی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و به تبع آن بحران‌های بزرگ‌تر بینجامد.

در این میان، نقدشوندگی در بازارهای موازی همواره به صورت مطلوبی جریان دارد. به طوری که به عنوان مثال برای خرید طلا، از طریق بانک‌ها، صندوق‌های بورسی، بسیاری از پلتفرم‌های آنلاین طلا و... به سرعت می‌توان طلا خرید و فروش کرد و نقدشوندگی این بازار در عرض چند ثانیه در هر ساعتی از شبانه‌روز جریان دارد. این مزیت بازارهای موازی، به‌کلی اعتماد را از بازار سرمایه سلب کرده است.

یکی از بزرگترین ترس‌های کارشناسان، برخورد با هیجان انباشته‌شده در طول ۶۶ روز است. پس از دو ماه تعطیلی، بازار با حجم عظیمی از سفارش‌های خرید و فروش مواجه خواهد شد. از یک سو، کسانی که به امید بازگشت به شرایط عادی در حال ورود هستند و از سوی دیگر، کسانی که با دید تهاجمی و ترس از نوسانات، آماده فروش هستند. بنابراین در صورت بازگشایی نیز، باید با حفظ دامنه نوسان و سایر تدابیر حمایتی، این بازار مهم را به جریان عادی بازگرداند.

روزنامه صبح ساحل