اجتماعی
با وجود اینکه چند سالی از همهگیری کرونا گذشته، اما هنوز هم مانند کابوسی است که ذهن هر کسی را درگیر خود میکند. اگر چه دیگر خبری از تعطیلیها و محدودیتهای قبلی وجود ندارد و آمار مرگ و میر نیز مانند گذشته نیست، اما همچنان در محیطهای شلوغ مردم ماسک بر صورت دارند و گاهی هم الکل به دستهایشان اسپری میکنند. انگار اثر کرونا با وجود پایان همهگیری همچنان با ما باقی مانده است. حالا که اسم ویروس دیگری به صدر اخبار آمده، مردم این نگرانی را دارند که دوباره همهگیری دیگری زندگی، سلامت و حتی جانشان را تهدید کند. حتما این روزها نام هانتاویروس و ماجرای کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس را شنیدهاید و ابتلای برخی مسافران آن، حسابی نگرانتان کرده است و با خود میگویید اگر دوباره ویروس جدیدی در دنیا همهگیر شود، چه اتفاقی میافتد؟ این متن به سؤالات و نگرانیهای شما پاسخ میدهد.
متهم اصلی موش؟
هانتاویروس، در واقع خانوادهای از ویروسها به حساب میآیند که در سراسر جهان یافت میشوند و میتوانند بروز بیماری به شکل جدی و حتی مرگ را در پی داشته باشند. به طور کلی، این ویروسها توسط جوندگانی چون موشها و سمورها انتقال مییابند. چنانچه انسانها با جوندگان آلوده تماس پیدا کنند، به این ویروس مبتلا خواهند شد. ویروسهای خانواده هانتا، معمولا دو نوع بیماری اصلی را به وجود میآورند که این مسئله به نوع ویروس و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. یکی از این موارد، سندرم ریوی ویروس (HPS) است که بیشتر در قاره آمریکا دیده میشود و عامل درگیری ریهها است. آن دسته از افرادی که دچار علائم تنفسی ناشی از این ویروس شوند، ممکن است در معرض خطر مرگ قرار بگیرند. آمارها نشان میدهند که حدود 38 درصد از مبتلایان با درگیری تنفسی، جان خود را از دست میدهند. از دیگر موارد ابتلا، تب خونریزیدهنده با سندرم کلیوی (HFRS) است که بیشتر در اروپا و آسیا دیده میشود و کلیهها را درگیر میکند. میزان مرگ و میر آن بسته به نوع ویروس، در حدود کمتر از یک درصد تا 15 درصد متغیر است.
حال بد در راه است
مدت کمون (زمان تماس تا بروز علائم)، در هر دو نوع بین یک تا 8 هفته است. علائم گسترده هستند و معمولا در دو مرحله خود را نشان میدهند. در سندرم ریوی هانتاویروس و در مرحله اول، علائمی چون خستگی شدید، تب، دردهای عضلانی (به ویژه در رانها، باسن، کمر و شانهها)، سردرد، سرگیجه، لرز و مشکلات گوارشی (تهوع، استفراغ، اسهال، دل درد)، ایجاد خواهد شد. مرحله دوم، معمولا پس از 4 تا 10 روز خود را بروز میدهد. علائمی چون سرفه، تنگی نفس، احساس فشار در قفسه سینه و تجمع مایع در ریهها (بسیار خطرناک) از علائم این مرحله است. در رابطه با تب خونریزی دهنده کلیوی، مرحله اول شامل علائمی چون سردرد شدید، درد کمر و شکم، تب و لرز، تهوع، تاری دید، قرمزی چشم و صورت میشود. مرحله دوم نیز شامل علائمی چون افت فشار خون و شوک حاد، خونریزی داخلی و نارسایی حاد کلیه (تورم شدید بدن) میشود.
گرد و غبار مرموز!
هانتاویروس از راههای مختلف منتقل میشود اما روش اصلی انتقال، تنفس هوای آلوده به ذرات معلق ادرار، مدفوع یا بزاق خشک شده موشهای آلوده است. در برخی موارد، از طریق گاز گرفتن یا خراشیدن توسط موش آلوده ابتلا ممکن است اتفاق بیفتد. همچنین ورود ویروس از طریق بریدگی پوست، چشم، بینی یا دهان، امکانپذیر است. باید توجه داشت که کلیه این موارد نادر به حساب میآیند و روش اصلی انتقال (تنفس هوای آلوده به ذرات)، بیشتر حائز اهمیت است. یکی دیگر از راههای انتقال، انسان به انسان میتواند باشد که البته این مورد در همه انواع هانتاویروس مصداق ندارد و فقط نوع آندس (Andes virus) توانایی انتقال محدود انسان به انسان را دارد. ضمن اینکه یکی از نادرترین گونهها است که در آمریکای جنوبی یافت میشود. این نوع انتقال در نوع آندس، معمولا در شرایط تماس مستقیم و طولانی رخ میدهد. برای مثال، مراقبت از فرد بیمار، بوسیدن یا استفاده مشترک از ظروف، از راههای انتقال نوع آندس هستند.
جارو به روش خیس
بهترین راه پیشگیری از ابتلا به هانتاویروس، اجتناب از تماس با جوندگان، رعایت بهداشت و پاکسازی ایمن محیط است. برای این منظور باید تمام سوراخها و شکافهای موجود در دیوارها، کف و سقف منزل را بست. بستن درها و پنجرهها و استفاده از توری اهمیت دارد. استفاده از تلههای مکانیکی برای کاهش جمعیت جوندگان اطراف خانه میتواند مفید باشد. ولی از دست زدن به موش به دام افتاده باید پرهیز کرد و با دستکش و از طریق ایمن باید موش مرده را از بین برد. در شهرها بهتر است محل حضور و تجمع موشها به شهرداری گزارش شود تا به شیوه ایمن، موشها را از بین ببرند. یکی از نکات مهم برای پیشگیری از بیماری، پاکسازی ایمن است. برای این منظور از جارو کشیدن یا تمیز کردن محل رفت و آمد موشها به صورت خشک باید پرهیز کرد. انجام این کار باعث پخش شدن گرد و غبار آلوده در هوا خواهد شد و احتمال ابتلا را افزایش میدهد. برای تمیز کردن محیط، باید از روش مرطوب کمک گرفت. برای این منظور ابتدا باید محل را با محلول آب و وایتکس (نسبت 10 به یک) مرطوب کرد یا در صورت امکان، این محلول روی زمین اسپری شود. تهویه مناسب، استفاده از دستکش و رعایت موارد ایمنی ضروری است. بعد از آن میتوان محیط را تمیز کرد که برای این منظور استفاده از ماسک را نباید از یاد برد. آلودگیهای محیط (اعم از خاک و...) را پس از جمعآوری باید در دو کیسه پلاستیکی قرار داد و به صورت بهداشتی دفع کرد.
امیدی به درمان است؟
در حال حاضر درمان اختصاصی یا واکسن خاصی برای پیشگیری از هانتاویروس وجود ندارد. اما نباید این مسئله را از یاد برد که مراجعه زود هنگام به پزشک و دریافت مراقبتهای حمایتی مانند اکسیژنرسانی و مدیریت مایعات، شانس زنده ماندن را افزایش خواهد داد و حیاتی است. افرادی که به مناطق آلوده سفر کردهاند، در صورت بروز هر نوع علائم باید به مراکز درمانی مراجعه کنند. سایر افراد نیز در صورت مواجهه جدی با جوندگان و بروز علائم، باید برای بررسی بیشتر به مراکز درمانی بروند.
گروههای در معرض خطر
خطر ابتلا به هانتاویروس، به مواجهه افراد بستگی دارد. به عبارت روشنتر آن دسته از افرادی که ساکن مناطق روستایی با هجوم موش هستند، بیش از سایرین در معرض خطر قرار دارند. افراد با مشاغل خاص مانند کشاورزی، خدمات ساختمان، خدمات نظافت، جنگلداری و دامداری، بیشتر از سایرین ممکن است به هانتاویروس مبتلا شوند. بومیان برخی مناطق در آمریکا مثل فور کورنرز (Four corners) ، نیز با ریسک بالای ابتلا مواجه هستند. ابتلا از طریق جارو زدن محیط آلوده یا گردشگری در طبیعت (کوهنوردی و کمپینگ) در گروه خطر متوسط قرار میگیرد و به نسبت موارد یاد شده قبلی(یعنی گروه پر خطر)، احتمال ابتلا کمتر است. گروه دیگری از افراد با ریسک کمتر شایع مواجه هستند. برای مثال، کارکنان مراقبتهای بهداشتی (فقط در موارد آندس)، افراد با سیستم ایمنی ضعیف، زنان باردار (ریسک جدی در صورت ابتلا) و کودکان زیر 5 سال (به ویژه در خانوادههای دارای جوندگان خانگی) نیز ممکن است مبتلا شوند اما احتمال ابتلا نسبت به سایر گروههای یاد شده قبلی کمتر است.
پاندمی در راه است؟
با ابتلای افراد در کشتی تفریحی، خیلی از افراد در سراسر دنیا نگران این موضوع شدند که هانتاویروس به یک همهگیری جهانی (پاندمی) تبدیل نشود. بسیاری از کارشناسان بهداشتی، به طور قاطع اعلام کردهاند که این ویروس به هیچ وجه توانایی ایجاد یک پاندمی در سطح جهانی را ندارد. پاندمی نیازمند انتقال گسترده و مداوم انسان به انسان است که در مورد هانتاویروس رخ نمیدهد. ریسک هانتاویروس برای عموم مردم پایین ارزیابی میشود و نباید در این رابطه بیش از حد نگران شد و تنها رعایت موارد پیشگیری حائز اهمیت است. اینکه چه تعداد از موشها در ایران به هانتاویروس آلوده هستند، مشخص نیست. با این حال تاکنون هیچ مورد قطعی از ابتلای انسان به این ویروس در ایران گزارش نشده است. البته نباید از یاد برد که این مسئله، چیزی از لزوم مراقبتهای بهداشتی و احتیاط را کم نمیکند.
غذادهی ممنوع
در شهرهای بزرگ، تعداد زیادی موش زندگی میکنند که میتوانند ناقل انواع و اقسام بیماری باشند به همین دلیل رعایت بهداشت از اهمیت بالایی برخوردار است. افراد از نگهداری نان خشک و انباشت مواد غذایی در خانهها باید بپرهیزند و در انبارهای بزرگ، رعایت اصول بهداشتی اهمیت دارد. ضدعفونی کردن و تمیز نگه داشتن محیط زندگی، شانس ابتلا به بیماریها را کاهش میدهد. گذاشتن زباله در ساعات مشخص جمعآوری و محدود کردن منابع غذایی برای جوندگان به ویژه موشها، در کاهش جمعیت آنها موثر است. شهروندان باید توجه داشته باشند که دلسوزی آنها برای تامین غذای گربهها و سگهای خیابانی، قابل درک است اما ریختن مواد غذایی در معابر و در سطح شهر، باعث افزایش جمعیت موشها خواهد شد در نتیجه تا جای ممکن از غذادهی باید بپرهیزند.
تبلیغات متنی
جدیدترین اخبار
بیانیه بخش رسانهای تیم ملی فوتبال ایران درباره ایجاد حواشی در سیاتل
پیشنهاد افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی اعتبار کالابرگ برخی دهکها روی میز دولت
کمربند آتش بیدار شد؛ زلزلههای پیاپی از ژاپن تا ونزوئلا جهان را نگران کرد
فرانسه چند راکتور هستهای را از مدار خارج کرد
داور دیدار پرسپولیس و چادرملو مشخص شد
واکنش قالیباف به دروغ الزام واردات محصولات آمریکایی
جزئیات زلزله در ونزوئلا/ شمار مفقودان زلزله به ۱۱ هزار نفر رسید
آمادگی هلال احمر ایران برای کمک رسانی به زلزلهزدگان ونزوئلا
آتشنشانی بندرعباس در هفته گذشته؛ مدیریت ۳۱ حادثه و ۲۴ آتشسوزی در نقاط مختلف شهر
حادثه دریایی در سواحل عمان
ونس مدعی ایجاد کانال ارتباطی مستقیم با ایران شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
مکرون مدعی توقیف یکی از نفتکش های مرتبط با روسیه شد
تنگه هرمز و ترتیبات ۶۰ روزه؛ محور گفتوگوی تلفنی وزرای خارجه ایران و عمان
رئیس اورژانس کشور: در جنگ اخیر ۳ امدادگر شهید و ۷۷ نفر مجروح شدند
زمان رفع مشکل همچنان نامشخص است
