شکست راهبردی ترامپ در پکن

مسئله تایوان مهمترین عامل در روابط چین و آمریکا

آمریکا مانند اکثر کشورها روابط رسمی با تایوان ندارد، اما بزرگ‌ترین حامی بین‌المللی و تأمین‌کننده تسلیحات این جزیره خودگردان محسوب می‌شود. واشنگتن از نظر قانونی موظف به تأمین تسلیحات دفاعی برای تایوان است، اما سال‌هاست سیاست «ابهام راهبردی» را درباره مداخله مستقیم نظامی در صورت حمله چین حفظ کرده است. ترامپ بارها درباره تایوان با ادبیاتی اقتصادی سخن گفته و خواستار افزایش هزینه‌های دفاعی این جزیره شده است. روبیو گفت موضوع فروش سلاح آمریکا به تایوان «نقش برجسته‌ای» در مذاکرات ترامپ و شی نداشته است. با این حال وزارت امورخارجه چین تاکید کرد: روابط دوجانبه می‌تواند بسته به نحوه برخورد واشنگتن با مسئله تایوان تحت تأثیر قرار گیرد. مسئله تایوان مهمترین عامل در روابط چین و آمریکا است. لذا براساس بیانیه منتشر شده از سوی پکن، شی جین‌پینگ به ترامپ هشدار داده است اگر موضوع تایوان با دقت مدیریت نشود، تنش‌ها می‌تواند روابط دو کشور را به «درگیری و حتی جنگ» بکشاند. رئیس جمهوری چین گفت: تقابل میان چین و آمریکا به زیان متقابل منجر خواهد شد و حفظ صلح در تنگه تایوان مهمترین موضوع در روابط پکن و واشنگتن است. استقلال تایوان و صلح در تنگه تایوان قابل جمع نیستند.

تلاش آمریکا برای همسو نشان دادن چین با اهداف خود در مورد ایران

چینی‌ها از زمانی که ترامپ جنگ تعرفه‌ای را آغاز کرد، از فوریه ۲۰۲۵ تاکنون گاز LNG آمریکا را وارد نکرده‌اند.خرید نفت آمریکا توسط چین نیز از آوریل ۲۰۲۵ متوقف شد و تجارت انرژی دو کشور اکنون بیش از یک سال است که متوقف شده. پیش‌تر چینی‌ها سالانه ۴.۵ میلیون تن گاز LNG و ۹۰ میلیون بشکه نفت از آمریکا می‌خریدند. در شرایط فعلی و با بسته شدن تنگه هرمز، چین نیز با مشکل کمبود انرژی مواجه شده و اکنون چاره‌ای جز تخلیه مخازن راهبردی خود به میزان ۵.۵ میلیون بشکه در روز را ندارد. بنابراین یکی از کلیدی‌ترین اهداف واشنگتن در این سفر، متقاعد کردن پکن به اعمال فشار بر تهران از طریق قطع خرید نفت ایران بود با این حال ترامپ در مصاحبه با شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد: «او گفت می‌دانید، آن‌ها بخش زیادی از نفت خود را از آنجا می‌خرند و می‌خواهند این روند را ادامه دهند.» این اعلام صریح، دقیقاً در برابر تمام تلاش‌های ماه‌های اخیر واشنگتن قرار داشت.دولت ترامپ از ابتدای جنگ با ایران سیاست «فشار حداکثری» بر خریداران نفت ایران را از سر گرفته و تهدید به تحریم‌های ثانوی کرده بود. خزانه‌داری تحریم‌هایی علیه پالایشگاه Hengli Petrochemical در چین و حدود 40 شرکت کشتیرانی اعمال کرد. ترامپ اما در یک عقب‌نشینی عجیب گفت که رفع تحریم‌ها علیه شرکت‌های چینی که اقدام به خرید نفت ایران می‌کنند را بررسی خواهد کرد. از طرفی در مورد تنگه هرمز، ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا درباره حمایت چین از ایران با شی صحبت کردید؟ گفت: «او گفت که تجهیزات نظامی نخواهد داد. این یک بیانیه بزرگ است». روبیو روز پنج‌شنبه در پکن مدعی شد: «طرف چینی گفت با نظامی‌سازی تنگه هرمز موافق نیست و با ایجاد نظام عوارض‌گیری نیز مخالفت دارد و این موضع ما هم هست.» ترامپ گفت که شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین گفته که چنانچه کاری از دست او در خصوص ایران بر بیاید مایل به کمک است. او گفت که چین مایل است تنگه هرمز باز بماند. به نظر می‌رسد مواضع هر دو طرف میان رقابت راهبردی و گفتگوی محدود برای مدیریت بحران در نوسان بوده است. چین با تاکید بر لزوم آتش‌بس و حل بحران‌ها از مسیر مذاکره از ورود مستقیم به پرونده ایران خوداری کرد. در مقابل ترامپ که تلاش داشت پکن را برای استفاده از نفوذ خود بر تهران ترغیب کند، تا پایان سفر دستاورد ملموسی نداشت و همه چیز در بزرگ‌نمایی‌های لفظی باقی ماند.

بوئینگ؛ نمادی از انتظارهای برباد رفته

یکی دیگر از شکست‌های آمریکا در این سفر اعلام قرارداد تجاری هواپیمای بوئینگ بود. شرکای مالی و تحلیلگران صنعت ماه‌ها پیش‌بینی می‌کردند که چین می‌تواند در حدود 500 فروند هواپیما سفارش دهد. آنچه محقق شد بسیار کمتر بود. ترامپ در مصاحبه با فاکس‌نیوز اعلام کرد که چین 200 هواپیمای بوئینگ خواهد خرید، عددی که بسیار کمتر از پیش‌بینی تحلیلگران بود و موجب سقوط 4 درصدی سهام این شرکت شد. در سفر 2017، ترامپ نزدیک به 30 مدیر اجرایی با خود برده بود و آمریکا قراردادهایی به ارزش بیش از 250 میلیارد دلار اعلام کرده بود. چین آن بار 300 هواپیمای بوئینگ سفارش داد. این تفاوت در نتایج، بیانگر وخامت روابط اقتصادی بین آمریکا و چین در دهه گذشته است. به بیان دقیق‌تر، خودِ کارنامه سفر نشان می‌دهد که آمریکا امروز در موضع چانه‌زنی ضعیف‌تری نسبت به هشت سال پیش ایستاده است.سفر اخیر دونالد ترامپ به پکن، فراتر از یک دیدار دوجانبه، وسیله‌ای برای سنجش عیار روابط چین و جمهوری اسلامی ایران بود؛ جایی که تلاش‌های کاخ سفید برای بازسازی اجماع علیه ایران با واقعیتی سرسخت به نام پیوند استراتژیک تهران-پکن برخورد کرد. برخلاف پیش‌بینی‌های محافل غربی که این سفر را آغازی بر دور جدیدی از فشارهای فلج‌کننده بر اقتصاد ایران می‌پنداشتند، خروجی مذاکرات نشان‌دهنده یک چرخش قهری در سیاست‌های ایالات متحده بود. در این میان، دیپلماسی هوشمندانه ایران نقشی کلیدی ایفا کرد؛ گشایش در تردد کشتی‌های چینی پیش از این سفر، پکن را به این نتیجه رساند که ایران تنها بازیگری است که می‌تواند امنیت پایدار جریان انرژی را تضمین کند. در نتیجه شی جین پینگ علاوه بر اثبات قدرت هماهنگی با ایران، سه خط قرمز اساسی را مقابل چشمان ترامپ ترسیم کرد:۱. ادامه خرید نفت از ایران: رئیس‌جمهور چین تأکید کرد که پکن به خرید نفت از ایران ادامه خواهد داد و اصلاً به تحریم‌های آمریکا اعتنایی نمی‌کند. 2. خط قرمز تایوان: شی هشدار داد که موضوع تایوان یک خط قرمز است و هرگونه زیاده‌خواهی آمریکا در این زمینه «منجر به جنگ خواهد شد».۳. پایان انحصار آمریکا: تنگه هرمز نباید به میدانی برای اعمال یکجانبه‌گری و نظامی‌گری آمریکا تبدیل شود. گویا ترامپ با دست خالی به چین وارد شد و همانگونه نیز از آن خارج شده است.