سینما به کمک تاریخ آمد

به مناسبت هفته میراث فرهنگی، شهر تاریخی بستک در استان هرمزگان میزبان یکی از متفاوت‌ترین برنامه‌های فرهنگی این روزها بود؛ رویدادی با عنوان «روایت خلیج‌فارس؛ از کرانه تا پس‌کرانه» که با هدف بازاندیشی در نسبت میان میراث فرهنگی، روایت‌های بومی و ظرفیت‌های سینما در بازنمایی هویت جنوب ایران برگزار شد.این برنامه در مجتمع فرهنگی هنری پیامبر اعظم(ص) بستک و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هرمزگان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی بستک شکل گرفت؛ رویدادی که تمرکز اصلی آن بر بازشناسی جایگاه «پس‌کرانه» در شکل‌گیری تمدن ساحلی خلیج‌فارس بود. برگزارکنندگان این برنامه بر این باورند که برای فهم دقیق هویت تاریخی و فرهنگی جنوب، نباید تنها به کرانه‌ها و بنادر بسنده کرد، بلکه باید به عمق جغرافیای انسانی، زیست‌بوم‌های پیرامونی و روایت‌هایی که در پس‌کرانه‌ها جریان داشته‌اند نیز توجه کرد.آغاز این رویداد با گشایش نمایشگاه عکس «ایستاده در غبار» همراه بود؛ نمایشگاهی با موضوع خسارت‌های واردشده به بناهای تاریخی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر. این بخش از برنامه، فضایی تأمل‌برانگیز برای مخاطبان فراهم کرد تا نسبت میان میراث، آسیب‌پذیری و ضرورت حفاظت از حافظه تاریخی را از دریچه تصویر تجربه کنند.در ادامه، بخش سینمایی رویداد با نمایش چند اثر مستند و داستانی دنبال شد؛ آثاری که هر کدام از زاویه‌ای متفاوت به لایه‌های هویتی هرمزگان و جغرافیای فرهنگی خلیج‌فارس نزدیک می‌شدند. مستند پژوهشی «لَنه ۱۹۲۷؛ بندرعباس» تصویری از بندرعباس ارائه کرد که به دور از کلیشه‌های رایج، بر چهره واقعی، بی‌واسطه و کمتر دیده‌شده این شهر تمرکز داشت. در کنار آن، مستند «میناب مینو سرشت» با نگاهی فرهنگی و تاریخی، شکوه، ظرافت و غنای زیستی و تمدنی میناب را به نمایش گذاشت.همچنین فیلم کوتاه داستانی «گماش» به عنوان یکی از آثار قابل توجه این رویداد، کوشید روایتی سینمایی از یک گنج پنهان در دل تاریخ و زیست محلی تنگه هرمز ارائه دهد؛ روایتی که در عین داستانی بودن، ریشه در لایه‌های عمیق فرهنگ بومی و حافظه جمعی منطقه داشت. مستند «برزه» نیز با تمرکز بر دانش بومی ساخت نوعی تنور محلی، اهمیت میراث ناملموس و ضرورت ثبت و انتقال این دانسته‌های سنتی را به نسل‌های آینده یادآور شد.پایان‌بخش این رویداد، نشست نقد و بررسی آثار با حضور فیلمسازان و صاحب‌نظران بود؛ نشستی که در آن، نسبت سینما و میراث فرهنگی، دشواری‌های روایتگری درباره تاریخ محلی و راه‌های بهره‌گیری از هنر برای توسعه فرهنگی و گردشگری هویت‌محور مورد بحث قرار گرفت. همچنین در بخش پایانی، از سه دهه فعالیت یوسف محمودپور، سینماگر پیشکسوت شهرستان بستک، در حوزه پاسداری از میراث ناملموس فرهنگی و کنشگری هنری با اهدای لوح سپاس تجلیل شد.

رویداد «روایت خلیج‌فارس؛ از کرانه تا پس‌کرانه» را می‌توان تلاشی جدی برای پیوند دادن پژوهش، حافظه بومی و زبان اثرگذار تصویر دانست؛ تلاشی که نشان داد سینما، اگر به جغرافیا و ریشه‌های فرهنگی وفادار بماند، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بازخوانی هویت جنوب تبدیل شود.