ترامپ در هزار توی جنگ

سیگنال‌های ضد و نقیض آمریکا در مسیر توافق

با توجه به اینکه تغییر رژیم ظاهراً به عنوان یک خیال‌پردازی دست‌نیافتنی رد شده است، ترامپ هدف اصلی خود را به جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تغییر داده است. با این حال، این هدف ظاهراً قبلاً با بمباران سه تأسیسات هسته‌ای در فردو، نطنز و اصفهان در جنگ 12روزه گذشته محقق شده بود، چراکه ترامپ در آن زمان اصرار داشت که ذخایر اورانیوم ایران را «از بین برده است».

خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ در گزارش اخیر خود نسبت به صحبت‌های رئیس‌جمهور آمریکا نوشت: «ترامپ با ورود جنگ به ماه چهارم، سیگنال‌های ضدونقیضی درباره ایران ارسال می‌کند. کاخ سفید بارها پیام‌های متناقضی درباره چشم‌انداز توافق ارسال کرده که نشان‌دهنده تلاش‌های دونالد ترامپ برای یافتن راه خروج از درگیری است.»

رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه 9 خرداد جلسه‌ای در اتاق وضعیت برگزار کرد تا «تصمیم نهایی» را بگیرد. اما به گفته یک منبع آگاه آمریکایی، این جلسه پس از دو ساعت «بدون نتیجه پایان یافت.» این موضوع نشان می‌دهد که اختلاف‌نظرها هنوز پابرجاست.

ترامپ پیش‌تر در مورد تنگه گفته بود که ایران و آمریکا می‌توانند ترافیک آن را در یک سرمایه‌گذاری مشترک مدیریت کنند. اما این هفته با تأکید گفت که هیچ کشوری تنگه را کنترل نخواهد کرد. در مورد برنامه هسته‌ای، ترامپ گفته بود که فقط تعطیل دائمی را می‌پذیرد. اما اخیراً گفت که توقف ۲۰ ساله این برنامه «کافی» خواهد بود. پیام‌های دوپهلوی ترامپ و بازی با بازارهای انرژی توسط رئیس‌جمهور آمریکا، در جمعه شب در پیامی در تروث سوشال باز هم نمایان‌تر شد؛ او گفت: «کشتی‌هایی که به دلیل محاصره دریایی شگفت‌انگیز و بی‌سابقه ما - که اکنون برداشته خواهد شد -در تنگه گیر افتاده‌اند، می‌توانند روند «بازگشت به خانه» را آغاز کنند» مدتی کوتاه پس از این اظهارات ترامپ، وزیر خزانه‌داری آمریکا اسکات بسنت تاکید کرد که برداشته شدن این محاصره «به آرامی» صورت می‌گیرد و حالا هگست، تصریح کرده که این محاصره ادامه دارد. در آخر مقامات آمریکایی در عین حفظ محاصره، تأکید دارند که «مذاکرات با ایران خوب پیش می‌رود».

همین رفتار و حرف‌های ضد و نقیض منجر شده است مسئولان ایرانی اعتقاد داشته باشند هرگونه توافقی با آمریکا باید با تضمین‌های محکمی همراه باشد. دونالد ترامپ در فضای مجازی و در بین مردم آمریکا هم به فردی که «جا می‌زند» معروف شده و برای او از عبارت «chicken out » به معنی «جا زدن» استفاده می‌شود.

نقاط چالشی ایران و آمریکا

نقاط اختلافی در مذاکرات وجود دارد که هم برای ایران خط قرمز است و هم برای آمریکا.

بازگشایی تنگه هرمز، گامی کلیدی: ترامپ بر دریانوردی آزاد و بدون مانع اصرار داشته است؛ ایران همچنان اصرار دارد که حق دارد با همکاری عمان، ترافیک را از طریق این آبراه بین‌المللی مدیریت کند. یافتن زبانی برای تطبیق این دایره چالش برانگیز خواهد بود.

البته ترامپ به عمان - متحد کهن آمریکا - در مورد هرگونه توافقی با ایران هشدار داده است.

پرونده هسته‌ای: تنها زمانی که تفاهم‌نامه امضا می‌شود، زمان شروع یک دوره مذاکره ۶۰ روزه برای رسیدگی به برنامه هسته‌ای ایران، از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا، آغاز می‌شود. این موضوع اصلی در مذاکراتی بود که سال گذشته و در ماه فوریه با میانجیگری عمان انجام شد. ترامپ روز جمعه خطوط قرمز خود را تکرار کرد. او در رسانه‌های اجتماعی باز هم تکرار کرد: «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح هسته‌ای نخواهد داشت». او در ادامه گفت که ذخایر ایران، که احتمالاً پس از حملات آمریکا در جنگ 12 روزه دفن شده‌اند، در یک عملیات مشترک ایالات متحده و ایران کشف و نابود خواهند شد؛ ادعایی که به سرعت توسط رسانه‌های دولتی ایران رد شد. همچنین رئیس‌جمهور آمریکا گفته است که نمی‌خواهد اورانیوم به روسیه یا چین ارسال شود. روسیه بارها پیشنهاد دریافت آن را داده است. در این راستا ابراهیم عزیزی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت که «ایران قصد ندارد اورانیوم غنی‌شده خود را به کشور ثالثی منتقل کند».

دارایی‌های مسدود شده ایران: ترامپ در اشاره‌ای آشکار به این دارایی‌ها گفت: «تا اطلاع ثانوی هیچ پولی رد و بدل نخواهد شد». خبرگزاری تسنیم نیز اعلام کرد که اگر تهران و واشنگتن با این تفاهم‌نامه موافقت کنند، ۲۴ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران آزاد خواهد شد که نیمی از این مبلغ می‌تواند پس از اعلام اولیه توافق آزاد شود. همچنین مذاکراتی در مورد یک صندوق سرمایه‌گذاری برای ایران وجود داشته است که میلیاردها دلار برای بازسازی پس از دستیابی به توافق نهایی فراهم می‌کند. ایالات متحده در این صندوق سرمایه‌گذاری نخواهد کرد و بخش عمده‌ای از این پول از کشورهای خلیج فارس تأمین خواهد شد. ایران ماه گذشته تخمین زد که حملات آمریکا و اسرائیل خسارتی به ارزش ۲۷۰ میلیارد دلار ایجاد کرده است.

تحریم‌ها:اقتصاد ایران از طیف وسیعی از تحریم‌های بین‌المللی رنج می‌برد که بیشتر آن‌ها توسط آمریکا و اروپا اعمال شده‌اند. البته انتظار نمی‌رود که این تحریم‌ها بلافاصله لغو شوند. براساس گزارش منابع داخلی، تخمین زده می‌شود که لغو تحریم‌های فروش نفت به تنهایی می‌تواند در یک دوره ۶۰ روزه نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار درآمد برای دولت ایجاد کند.

لبنان: طی هفته گذشته، مقامات ایرانی تأکید کرده‌اند که این تفاهم‌نامه برای «پایان جنگ در تمام جبهه‌ها، از جمله لبنان» اعمال خواهد شد. در حالی که طی چند روز گذشته، نیروهای اسرائیلی تهاجم خود را به جنوب لبنان گسترش داده و دستور تخلیه‌های جدید داده‌اند، حزب‌الله نیز به شلیک پهپاد و موشک به سمت اسرائیل ادامه داده و تلفاتی را به نیروهای اسرائیلی در داخل لبنان وارد کرده است. آتش‌بس مورد توافق واشنگتن در اواسط آوریل تنها در اسم باقی مانده است و دولت ترامپ حمایت خود را از عملیات اسرائیل دو برابر کرده است. چراکه اسرائیل به‌عنوان متحد آمریکا تمایلی به توقف آتش خود ندارد.

توافق قریب‌الوقوع صلح با ایران نشان می‌دهد که چگونه اهداف حداکثری ترامپ کوچک شده‌اند.

«ولی نصر»، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه جان هاپکینز، استدلال کرد که در واقع، اکراه ایران ناشی از این سوءظن است که ترامپ ممکن است قصد داشته باشد از هرگونه توافق صلح به عنوان آمادگی برای خصومت‌های آینده استفاده کند. نصر گفت: «او سعی می‌کند دلایلی را مطرح کند که چرا ایرانی‌ها امضا نمی‌کنند [اما] دلیل اینکه آن‌ها این کار را نمی‌کنند این است که به او اعتماد ندارند. این هیچ ربطی به ایدئولوژی یا رهبری از هم گسیخته یا انتخابات میان‌دوره‌ای ندارد. به خاطر سابقه اوست. یک چیز با پاکستانی‌ها توافق می‌شود و سپس او در فضای مجازی ظاهر می‌شود و همه چیز را دوباره به عقب برمی‌گرداند».

مشکل ترامپ این است که به طور مداوم برای منحرف کردن توجه‌ها از شکست خود، سعی دارد با افزودن گزینه‌های دیگر مانند پیمان ابراهیم، از طرف دیگر تهدید و فضاسازی، از در نمایش قدرت وارد شود نه اعتمادسازی برای خاتمه جنگ. چنانچه به نقل از نیویورک‌تایمز ترامپ باز هم شروط پیش‌نویس توافق پیشنهادی را سخت‌تر کرده و نسخه اصلاح شده را به ایران تحویل داده است که به گفته منابع آگاه تغییرات به نگرانی ترامپ درباره نحوه آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران مربوط می‌شود. این مورد نیز گزینه دیگری است که برای آرام کردن جو مخالفان جمهوری‌خواه مربوط می‌شود. حال باید دید، او به عنوان مردی که به خاطر هنر معامله‌گری‌اش شناخته می‌شد، آیا در سایه فشارها می‌تواند معامله را ببندد؟

روزنامه صبح ساحل