چرا پیش‌بینی نفت ۲۰۰ دلاری محقق نشد؟

بررسی روند بازار نشان می‌دهد که هفت عامل کلیدی به عنوان سپر دفاعی در برابر این شوک عمل کردند:

۱. عدم توقف کامل نفتکش‌ها: مهم‌ترین فرض اشتباه بازار، قطع کامل صادرات منطقه بود. داده‌های ردیابی نشان داد که از ابتدای آوریل تا دهم ژوئن، حدود ۱۳۶ میلیون بشکه نفت خام غیرایرانی (روزانه ۳.۴ میلیون بشکه) از مسیر هرمز عبور کرده است. نفتکش‌ها با خاموش کردن سامانه‌های ردیابی خود، جریان عرضه را حفظ کردند.

۲. استفاده از مسیرهای جایگزین: تولیدکنندگان خلیج‌فارس به سرعت با شرایط سازگار شدند. در حالی که عراق، کویت و امارات با نفتکش‌های چراغ‌خاموش به صادرات ادامه دادند، عربستان سعودی حجم عظیمی از نفت خود را از طریق پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ صادر کرد تا از کانون بحران فاصله بگیرد.

۳. بزرگنمایی در برآوردهای اولیه: محاسبات بعدی شرکت‌های تجاری بزرگ نشان داد که افت واقعی عرضه جهانی نه ۱۴ میلیون بشکه، بلکه تنها بین ۵ تا ۶ میلیون بشکه در روز بوده است. این تفاوت فاحش، فشار روانی را از روی بازار برداشت.

۴. افزایش صادرات نفت آمریکا: ایالات متحده به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ، با افزایش صادرات خود بخش مهمی از خلأ ناشی از کاهش عرضه در خاورمیانه را پر کرد و مانع از تشدید بحران شد.

۵. آزادسازی گسترده ذخایر راهبردی: کشورهای مصرف‌کننده با تزریق حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری و استراتژیک خود به بازار، یک ضربه‌گیر تاریخی ایجاد کردند و مانع شکل‌گیری موج خرید هیجانی شدند.

۶. کاهش رشد تقاضای چین: در سمت تقاضا، افت فعالیت‌های پالایشگاهی و واردات کمتر از انتظار چین، به عنوان موتور محرک اقتصاد جهانی، فشار ناشی از کمبود فیزیکی نفت را به‌شدت کاهش داد.

۷. نفت روی آب روسیه و ذخایر شناور:* ادامه صادرات نفت روسیه و ورود تدریجی محموله‌های ذخیره‌شده در نفتکش‌ها و مخازن شناور روی آب به عنوان یک منبع پنهان، زمان لازم برای سازگاری بازار با شرایط جدید را فراهم کرد.

در نهایت، بازار جهانی نفت به جای مواجهه با بحران مطلق کمبود، از طریق بازآرایی جریان‌های تجاری و استفاده از ذخایر استراتژیک توانست شوک عرضه را مدیریت کند. با این حال، این آرامش ممکن است موقت باشد؛ چرا که کاهش مداوم ذخایر جهانی و رسیدن ذخایر تجاری آمریکا به «منطقه خطر»، بازار را در برابر هرگونه اختلال فیزیکی جدید به‌شدت آسیب‌پذیر نگه داشته است.