آیین‌های سوگواری محرم در هرمزگان: از علم پیغمبر میناب تا علم شمشیری قشم

به گزارش صبح ساحل، آیین‌های محرم در هرمزگان با پیشینه چند صد ساله، فرهنگ عاشورایی در جنوب کشور را زنده و پویا نگه داشته است.

بیشترین اوج محرم در هرمزگان از روز پنجم است.

پیش از آن نیز سوگواران برای این روز آماده می‌شوند.

با رؤیت هلال ماه محرم، فضای شهر‌های هرمزگان رنگ و بوی حزن می‌گیرد. حسینیه‌ها و تکیه‌ها سیاه‌پوش می‌شود و مراسم بستن علم‌ها در محله‌های مختلف آغاز می‌گردد.

از رسوم روز‌های نخست محرم، آماده‌سازی ۱۲ علم منبرگپ در بندرعباس است که منصوب به دوازده امام (ع) بوده و با آیینی خاص برای غسل دادن به دریا برده می‌شود.

در این روزها، مراسم چاوش‌خوانی در حسینیه‌ها و مساجد برگزار می‌شود. مداحان و ذاکران اهل بیت با نوای خوش خود، فضای معنوی خاصی را ایجاد کرده و مردم را برای حضور در مراسم سوگواری فرا می‌خوانند.

همزمان، نوحه‌خوانی و سینه‌زنی‌های محلی آغاز می‌شود و دسته‌های عزاداری در محله‌ها به حرکت درمی‌آیند. صدای سنج، دمام و بوق، کوچه‌های شهر را پر می‌کند و نوای حماسی و معنوی خاصی را به گوش می‌رساند.

پنجم محرم؛ اوج شکوه علم‌گردانی

پنجمین روز ماه محرم، مهم‌ترین روز آیین‌های عاشورایی در هرمزگان است. در این روز، دو آیین بزرگ و باشکوه در استان برگزار می‌شود:

علم پیغمبر در میناب

آیین علم پیغمبر در شهرستان میناب، با قدمتی بیش از ۳۶۰ سال، از ساعت ۱۵ عصر آغاز می‌شود. این مراسم که برگرفته از باور مردم به برافراشته شدن پرچم پیامبر اکرم (ص) به دست سالار شهیدان در کربلا است، یکی از باشکوه‌ترین مراسم سوگواری در جنوب کشور محسوب می‌شود.

از ساعات اولیه صبح روز پنجم محرم، هفت نفر از افرادی که از پیش تعیین شده‌اند، در حسینیه ماتم قلعه حضور می‌یابند. چوب علم که از شاخه‌های درخت لور (انجیر معابد) است، ابتدا با آب و سپس با گلاب شست‌وشو داده می‌شود. همزمان، چاوش‌خوانی و مدح امام حسین (ع) آغاز می‌گردد.

پس از شست‌وشو، علم را با پارچه‌های رنگی که بیشتر از نذورات مردم است می‌پوشانند. پارچه‌های رنگی از زیر و پارچه قرمز بزرگی از روی همه پارچه‌ها بسته می‌شود. حلقه‌ای عمامه‌شکل به نام خلخال از جنس نقره بر بالای پارچه‌ها و پنجه‌ای فلزی از جنس ورشو در بالای علم قرار می‌گیرد.

علم حضرت رسول (ص) از منبر ماتم قلعه به قصد زیارت قبور سادات حرکت می‌کند. مسیر حرکت از میدان استقلال به سمت بلوار ساحلی و میدان ولایت است. در حوالی منبر لب رودخانه، علم منتسب به صاحب‌الزمان (عج) به پیشواز علم حضرت رسول (ص) می‌آید و در این مکان، مردم با شور و حال خاص به عزاداری و مدیحه‌سرایی می‌پردازند و قربانی می‌کنند.

پس از دقایقی عزاداری، علم حضرت رسول الله جلو و علم حضرت مهدی (عج) پشت سر او به حرکت درمی‌آیند و در مسیر، علم‌های منتسب به سایر ائمه اطهار از سراسر شهرستان به این کاروان ملحق می‌شوند.