صبح ساحل وصبح مطبوعات هرمزگان

صبح ساحل ، اجتماعی - روزنامه صبح ساحل، ۳۳ سال مستمر از سال ۱۳۶۴ در هرمزگان تا امروز، بافراز و نشیب بسیار در حال انتشاراست. بی‌گمان این روزنامه پیشکسوت و پیشقر اول روزنامه‌نگاری نوین هرمزگان و مرحوم حاج قاسم کرمی، بنیان‌گذار، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول آن نیز، پدر مطبوعات و روزنامه‌نگاری هرمزگان محسوب می‌گردد.پس از انتشار صبح ساحل، روزنامه ندای هرمزگان به صاحب‌امتیازی جناب عطایی در سال ۷۱ و هفته‌نامه امید ساحل به مدیرمسئولی مرحوم کرمی و هفته‌نامه هرمز به صاحب‌امتیازی جناب آخوندی در سال ۷۶ و هفته‌نامه سراسری جامعه مدنی به صاحب‌امتیازی نگارنده در سال ۷۷، از قدیمی‌ترین مطبوعات استان محسوب می‌گردند.هفته‌نامه هرمز و امید ساحل، انتشارشان متوقف و هفته‌نامه جامعه مدنی پس از انتشار هشت شماره در استان و ۲۵ شماره در تهران در اسفند ۷۹، توقیف گردید.قبل از انقلاب اسلامی در هرمزگان، چند نشریه حزبی و مستقل نیز منتشر می‌شدند، اما انتشار مستمر پیدا نکردند و قرعه فال انتشار منظم اولین روزنامه هرمزگان، به نام صبح ساحل رقم خورد. نگارنده از مرحوم حاج قاسم کرمی و روزنامه صبح ساحل، خاطرات بسیار دارد. برای اولین بار این روزنامه را که دران زمان در قطع هفته‌نامه، روزهای شنبه منتشر می‌شد، در سال ۱۳۷۳ در کتابخانه موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی ایران وابسته به وزارت علوم که در آن ایام، هیات علمی آن موسسه بودم، در تهران، مشاهده کردم. پس از انتقال و استخدام در دانشگاه هرمزگان در اردیبهشت سال ۷۵، با نوشتن سلسله یادداشت‌هایی در صبح ساحل تحت عنوان: روزه و رمضان در ماه رمضان همان سال، ارتباط و تعامل و گفتگوی بنده با این روزنامه و مدیرمسئول، متین و آرام و موقر  و میانه‌رو و فرهیخته و جناب علیرضا خورشید زاده، دوست نازنین و سردبیر مسلط و کار بلد و حرفه‌ای و سایر دوستان تحریریه صبح ساحل همچون جناب رفیعی، روزنامه‌نگار ورزیده و خوش‌فکر که بعدها، سردبیر، بچه‌های ساحل وامید ساحل شد -نگارنده اولین پیش‌شماره جامعه مدنی را با همکاری رفیعی عزیز منتشر نمود-وطنز پرداز زبردست صبح ساحل جناب راشد انصاری، برقرار گردید. نگارنده یک ستون ثابت در صبح ساحل تحت عنوان: نقد و نظر داشت که الگوبرداری شده از ستون: نقد حال، دکتر مهاجرانی در روزنامه اطلاعات بود، در این ستون، به بررسی و ارزیابی و تحلیل و نقد مسائل اجتماعی و فرهنگی و سیاسی کشور و هرمزگان پرداخته می‌شد و تا سال ۱۳۸۳ ادامه داشت، اما به دلیل اشتغال نگارنده به امور اجرایی و سیاسی و حزبی، متوقف گردید.شناخت و ارزیابی کارنامه و فراز و نشیب روزنامه صبح ساحل در ۳۳ سال گذشته، بدون شناخت و ارزیابی شخصیت مرحوم حاج قاسم کرمی، امکان‌پذیر نیست. بی‌شک، صبح ساحل، آئینه تمام نمای شخصیت و رویه و رویکرد فرهنگی و سیاسی و مذهبی ایشان بود. در مقام مقایسه می‌توان، صبح ساحل را با روزنامه اطلاعات و شخصیت مرحوم کرمی را باشخصیت جناب دعایی، مدیرمسئول آرام و فرهیخته آن جریده، مقایسه کرد. مرحوم کرمی، ازنظر روان‌شناختی و احوال شخصیه و مشی سیاسی و فرهنگی، شخصیتی میانه‌رو و معتدل داشت، گرچه دوستان ایشان بیشتر از جناح راست سنتی آن روزگار استان و اصولگرایان معتدل امروز بودند، اما ایشان، لزوماً یک شخصیت اصول‌گرا و یا راست سنتی محسوب نمی‌شدند، بیشتر معتقد بودند که باید دریک فضای آرام و متین و امن، به کار فرهنگی و سیاسی پرداخت. به‌خوبی به یاد دارم که در ایام تندوتیز اصلاحات که جنگ و جدال چپ وراست در ایران و استان، حدت و شدت یافته بود، مرحوم کرمی و صبح ساحل از رویه و رویکرد اعتدالی خارج نشدند. نگارنده نقدی در صبح ساحل به رویکرد جناح راست سنتی هرمزگان در سال ۷۶ نوشته بود ویکی از بزرگان اصول‌گرایان روز استان، گلایه مندانه گفته بود، چرا این نوشته به چاپ رسیده است؟مرحوم کرمی در پاسخ میگویند: روزنامه تریبون نویسندگان و منتقدان و عموم مردم است و شما نیز پاسخ لازم را تهیه تا در شماره آتی روزنامه به چاپ رسد. شاید چنین گفتگویی، امروز سهل و ساده به نظر برسد، اما در سال‌های آغازین دوم خرداد که چپ وراست استان تمام‌قد و با تمام قوا رویاروی یکدیگر بودند، کار صعب و دشواری بود، آن‌هم توسط مرحوم حاج قاسم کرمی که تا چند ماه پیش، شهردار منصوب، جریان اصول‌گرای استان در بندرعباس بودند و طبیعتاً، با آنان حشرونشر داشتند و از وی انتظار داشتند که نه‌تنها نقد جریان راست سنتی را چاپ نکنند، بلکه محکم رویاروی دوم خرداد مقاومت کنند.مرحوم حاج قاسم کرمی، علاوه بر رویکرد اعتدالی و میانه ‌روانه در حوزه فرهنگی و سیاسی، در حوزه اجرایی و مدیریتی نیز، شخصیت معتدلی داشتند. ایشان پس از دوم خرداد و انتصاب مهندس معین به استانداری هرمزگان، از شهرداری بندرعباس، جابجا شدند و استاندار وقت نیز با زیرکی و قدری شیطنت، حکم صوری مشاور استاندار در امور شهرداری‌های استان را به ایشان داده بودند، اما عملاً کاری به وی ارجاع داده نمی‌شد. در آن زمان نگارنده، مدیرکل امور اجتماعی استانداری بودم و با مرحوم کرمی نیز حشرونشر روزانه داشتم، به ایشان گفتم: این وضعیت اصلاً مناسب جنابعالی نیست و از رفتار جناب استاندار با ایشان انتقاد کردم، البته ناگفته نماند که جناب معین به دلیل سعایت برخی دوستان و فضای تند آن ایام، نگاه خوش‌بینانه به مرحوم کرمی نداشتند و حتی در گفتگویی به بنده گفتند: بهتراست در صبح ساحل، یادداشت ننویسید که بنده در جواب گفتم: شناخت جنابعالی از جناب کرمی، ناقص است و دوستان، گزارش بی‌طرفانه در باب عملکرد وی نداده‌اند و کرمی چنین نیست که تصویر و تصور شده است.واکنش مرحوم حاج قاسم برای نگارنده بسیار ارزشمند بود، ایشان در پاسخ بنده، ضمن تشکر از حمایتی که از وی کرده بودم، با تبسم همیشگی خویش گفتند: جناب معین، شخصیت خوبی دارند و استاندار توانمندی است و یک روز متوجه خواهد شد که اشتباه قضاوت کرده است.اتفاقاً، پس از گذر اندک زمانی کوتاه که معین نسبتاً به یک شناخت اجمالی از وضعیت سیاسی و فرهنگی استان نائل شدند،متوجه خطای ادراکی خویش شدند... مرحوم کرمی، حتی نسبت به برخی دوستان دوم خردادی استان که با ایشان سر مهر نبودند نیز، نگاهی دوستانه و مهربانانه و با حسن ظن داشت. البته می‌توان از رویکرد صبح ساحل و مرحوم کرمی، انتقاد کرد و کارنامه همبسته روزنامه و بنیان‌گذارش را در ترازوی نقد قرارداد و قوت و ضعف و فراز و نشیب ۳۳ ساله آن را، بررسی و ارزیابی کرد، اما نمی‌توان به شفقت و مهربانی و حسن ظن مرحوم حاج قاسم کرمی شک کرد.صبح ساحل، علاوه بر اینکه، پیشقراول مطبوعات هرمزگان است و با برآمدن و تولد آن، صبح مطبوعات هرمزگان نیز طلوع نمود، نقش پررنگی در حوزه خبررسانی و اطلاع‌رسانی و توسعه فرهنگی استان، ایفا کرده است. نقش صبح ساحل، در تعامل و دیالوگ و تبادل وهم نشینی وهم صحبتی وهم سخنی نویسندگان، هنرمندان، محققان، فعالان حوزه عمومی و مدنی و اهل‌قلم و نظر، واقعاً ستودنی است. به یاد بیاوریم که قبل از انتشار روزنامه ندای هرمزگان و روزنامه دریا به مدیرمسئولی جناب دبیری نژاد که انصافاً، ندا و دریا، نیز در ایجاد فضای رقابتی و تعامل و تبادل فرهنگی و سیاسی هرمزگان، نقش به سزایی داشته‌اند و کماکان دارند، فقط صبح ساحل بدون حضور فضای مجازی و اینترنت و تلگرام و شبکه‌های ماهواره‌ای و خبرگزاری‌ها، تنها کانال خبررسانی و تفسیر و تحلیل رویدادهای متنوع و گونه‌گون سیاسی، فرهنگی، هنری، اجتماعی، اقتصادی، صنعتی، تجاری و صید و صیادی هرمزگان محسوب می‌شد. جالب اینجاست که درزمان و زمینه امروز که الحمدالله مطبوعات استان، کما و کیفا، بالنده شده و به تکثیر و تکثر رسیده‌اند و رقیب قدرتمند فضای مجازی عرصه را بر وسایل ارتباط‌جمعی کاغذی و سنتی و کتاب و کتابت و همچنین لهیب و نهیب شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنتی در استان و کشور، تنگ کرده است، باز روزنامه صبح ساحل بر صدر فروش مطبوعات استان قرار دارد و همچنان، مورد اعتنا و توجه مخاطبان درون و برون هرمزگان است. علاوه بر این، صبح ساحل و حرکت پیش روانه مرحوم کرمی در حوزه فرهنگ و رسانه، آن‌هم در سال‌های آغازین دهه ۶۰ که استان و مسئولان ریزودرشت آن، عمدتاً، نگاهشان اقتصادی و صنعتی و تجاری و سخت‌افزاری بود، کاری سترگ و کارستان بود.روزنامه صبح ساحل، محل مناسبی را برای آموزش و تربیت روزنامه‌نگاران جوان هرمزگان نیز تدارک دید. بی‌گمان بسیاری از دوستان مطبوعاتی و روزنامه‌نگار و اهل‌قلم و نظر، برهه‌ای از ایام روزنامه‌نگاری و قلم‌زنی خویش را مدیون و مرهون صبح ساحل و بعدها، ندای هرمزگان هستند. به نظرم جناب خورشیدزاده و خانواده محترم مرحوم حاج قاسم و سایر دوستان اهل نظر صبح ساحل باید اهتمام و جهدی نسبت به تدوین مکتوب کارنامه مرحوم کرمی و صبح ساحل در قالب یک کتاب بنمایند تا این میراث فرهنگی، از خاطره نسل‌های آتی هرمزگان زدوده نشود.در پایان این یادداشت و مرور کوتاه خاطرات و ارزیابی نگارنده از کارنامه مرحوم حاج قاسم کرمی و صبح ساحل، نمی‌توان و نباید از نقش پررنگ و کلیدی جناب علیرضا خورشیدزاده سردبیر اهل‌قلم و نظر صبح ساحل، غفلت نمود. جناب خورشید زاده از روزهای آغاز به کار روزنامه، مهربانانه و مشفقانه و تمام‌وقت، کنار مرحوم کرمی، ماندند تا امروز، در این وانفسای جاه‌طلبی آدمیان و همچنین مشکلات و مصایب اقتصادی و مالی که اکثر، افراد، خواسته و یا ناخواسته چندشغله و چند پیشه هستند و بودند و هستند کسانی که در کشور، از مطبوعات و روزنامه و روزنامه‌نگاری و قلم، بسان یک نردبان برای صعود به قله‌های ثروت و قدرت و سیاست و شهرت، استفاده کردند، ایشان، ترجیح داده‌اند فقط کار حرفه‌ای مطبوعات را به‌صورت جدی و تمام‌وقت ادامه دهند. شاید تنها ناپرهیزی ایشان، پذیرش سمت مشاور رسانه‌ای استاندار_البته به اصرار دوستان_در سال ۹۲ و پس از طلوع دولت تدبیر وامید بود، چراکه همگان فکر می‌کردیم، این دولت می‌تواند، آرزوی دیرینه میانه‌روی و اعتدال را در سپهر فرهنگی و سیاسی کشور برآورده سازد. بی‌شک حضور تمام‌وقت و حرفه‌ای جناب خورشید زاده به‌عنوان، سردبیر و در کنار ایشان تیمی از تحریریه علاقه‌مند و دلسوز، توانسته است، چراغ صبح ساحل را فروزان، نگاه دارد. به یاد دارم، در سال ۷۵، صبح ساحل سنت نیکوی شورای نویسندگان نیز داشت، دو سه نشست نگارنده به‌اتفاق: استاد احمد سایبانی و جناب خطیب زاده بزرگوار و حاج‌آقا شیخ محمد ذاکری، شرکت نمودم که مباحث بسیار خوبی، مطرح می‌شد.امیدواریم، خداوند منان، مرحوم حاج قاسم کرمی را که خیلی زود و نا به هنگام از این جهان فانی رخت بربستند و به جهان جاوید ملحق شدند، با اولیاء و صالحان و مؤمنان محشور بفرمایند و میراث ارزنده و گران‌بهای فرهنگی وی-صبح ساحل-انشاء الله ۳۰۰ سالگی پربرگ و بارش را به جشن بنشیند.