بررسی هنر معاصر در افغانستان

 صبح ساحل ، اجتماعی - صدف محمودی: فاطیما حسینى هنرمندی ازکشور افغانستان است. وی متولد ١٣٧١ کارشناس هنر عکاسى دانشگاه تهران می باشد.

در نشستی با حضور وی در گالری مرداد بندرعباس در خصوص هنر در افغانستان بحث و گفت و گو شد. در ادامه بخشی از صحبت های این هنرمند را می خوانید:

افغانستان به سرزمینی تبدیل شده كه تنها با جنگ و انتحاری آن را می شناسند

بسیار خوشحالم كه این فرصت در بندرعباس پیش آمده تا شناخت بهتری نسبت به این کشور به وجود بیاید. من مدام در رفت و آمد بین كابل و ایران بودم مادرم تاجیكستانی و پدرم افغانستانی ست یعنی در سه جغرافیای مختلف معلق بودم اما به علت فارسی زبان بودن هر سه کشور به لحاظ زبانی آنفدر دچار مشکل نشدم. 

خراسان جایی بود كه همه ما یكی بودیم افغانستان، تاجیكستان و ایران که بِنَا بر اتفاقاتی همه از هم جدا شدیم و حضور روس ها و طالبان باعث به وجود آمدن جنگ هایی شد كه افغانستان به سرزمینی تبدیل شده كه تنها با جنگ و انتحاری آن را می شناسند، خبر ها همه حول و حوش مرگ و جنگ و ترور می چرخد، كسی نمی داند هنر این سرزمین چگونه است جنگ خودش یك اتفاق است و اثر آن اتفاق دیگری ست. با توجه به موضوع پایان نامه ام كه تاثیرات جنسیت در عكاسی معاصر افغانستان است خیلی به تاثیرات بعد از جنگ پرداختم، در جایی مثل سوریه وقتی جنگ می شود همه چیز از بین می رود اما در جایی مثل افغانستان و كابل که پایتختی همچون تهران است  اگر همایشی بدین شكل برگزار شود و یك نفر انتحاری می زند و کشتار پیش می آید! 

در مناطق جنگ زده نمی توان خیلی از هنر سخن گفت

 فضای سیاسی اجتماعی و فرهنگی در افغانستان به سمت و سویی در حركت است كه خودش را قسمتی از جهان معاصر حساب كند اما از طرفی ذهنیت مانند طالبانیسم وجود دارد كه آسیب بیشتری وارد می كند. 

هنر در سرزمینی رشد می کند كه آدم های آن سرزمین به ذهنیت آرامی رسیده باشند مثلا دغدغه های اولیه آب و نان و امنیت رفع شده باشد، در مناطق جنگ زده نمی توان خیلی از هنر سخن گفت برای من بسیار شكننده است كه می بینم در تهران در یك روز جمعه ده ها نمایشگاه و رویدادهای هنری  برگزار می شود اما کابل حتی یک گالری هم ندارد برخورد خوبی با آن نمی شود وقتی فضا فراهم نیست چگونه می توان جدی درباره هنر صحبت کرد؟ 

انعکاس مهاجرت در آثارم مشهود است

ایده و ساختار دو آیتم مهم کارهای هنرمند معاصر هستند هیچ گاه هنرمند معاصر نمی تواند از فضای اجتماعی سرزمینی که در آن زندگی می کند جدا شود مثلا من وقتی مهاجر شدم و طعم مهاجرت را چشیدم، این موضوع در کارهای من انعکاس پیدا کرد. قطعا فضای اجتماعی زندگی هنرمند در نگاه او موثر است. بنابراین اگر آثار هنرمندان داخل افغانستان را بررسی کنیم جز جنگ، انتحاری و مشکلات سیاسی و اجتماعی چیزی نمی بینیم حتی در فضای خارج از افغانستان هم هنرمندان به این مسائل می پردازند.

پس وقتی به دغدغه های درونمان بپردازیم و  اثری را خلق می کنیم آن اثر تنها برای ماست. متاسفانه نگاه منفی به افغان ها وجود دارد جایی که می گویم تاجیک هستم نگاه ها مثبت تر است و وقتی می گویم هنرمندی از افغانستان هستم نگاه ها منفی تر است. البته نگاه نسبت به مهاجران در تمام دنیا بدین شکل است. 

  درباره فاطیما حسینی

نمایشگاه انفرادى «افغان‌ها با دید نو» / زمستان ١٣٩١ 

نمایشگاه انفرادى «امروز-کابل» / زمستان ١٣٩٢

حضور در نمایشگاه گروهی»صلح»قصر پغمان/ کابل، مارچ 2015 

نمایش مجموعه عکس‌های»Women in Black» فتو فستیوال هند/ اکتبر 2015 

نمایشگاه گروهى Unlimited در گروه «Shawarts» در اینزبروک/اتریش، مارچ 2016 / برلین، اکتبر 2016

نمایشگاه گروهی»We Together» به همراه 14 هنرمند از خاورمیانه و اروپا/ گراتس اتریش، نوامبر تا دسامبر 2016 

نمایشگاه «از کابل تا جاکارتا» همراه عکاس اندونزیایی اردیپا ویرن جوریت/ تهران، زمستان 95

نمایشگاه گروهی»نگاهی در آیینه، گالری آبای استانبول، ترکیه (گروه هنری بلوراینو)، جولای 2017

نمایشگاه گروهی عکس «نمایش بازتاب‌های خراسانی» گردآورنده: مشاور هنری آگورا»ایما استوو / بروکلین، نیویورک / اکتبر 2017 

نمایشگاه گروهی مولتی کولتور «من هستم» از مجموعه 

نمایشگاه گروهی مولتی کولتور «من هستم» از مجموعه (میکسِ مدیا) عکس نقاشی‌هایی مشترک با تهمینه تومیریس / کیوریتور :هلموت وارکه / آلمان، سپتامبر 2017

نمایشگاه گروهی موزه‌ی ملی تاریخی تیرانا/ آلبانیا نوامبر ٢0١٧ (گروه هنری بلوراینو، کیوریتور: تیما جم) 

کیوریتینگ نمایشگاه «نکورویان فرخار» با آثاری از16 عکاس ؛ ده عکاس افغان به همراه عکاسانی از استرالیا، ایران، اروپا، امریکا، گالری دیپلماتیک و فرهنگی مرکزی اکو، تهران / آذر 96 

حضور آثار و همکاری به عنوان مدیر هنری کمپنی بلوراینو در آرت فیر جنووا/ ایتالیا، فوریه ٢0١٨

نمایشگاه گروهی عکاسی به همراه بینال کابل (با همکاری یونیسف) در برنامه‌ی Hello Afghanistan، سئول، کره جنوبی / مارچ 2018 

ترینر عکاسی استیج Photo trainer در پروژه‌ى پرینس کلاس (Prince Claus) سفارت هلند (کمپنی چند رسانه ای کاپیلا) / کابل، بهار۹۴

حضور و تقدیر در بیش از ده‌ها نشست عکاسانه در دانشگاه‌ها و مراکز هنری مختلف در ایران، افغانستان، تاجیکستان، هند، اتریش، سوئد و ...