نگاهی به نمایشگاه «آیینه‌های سنگی» موسا عامری

صبح ساحل ، هنری - صدف محمودی نام نمایشگاه آیینه های سنگی ست، نمایشگاهی که شاید مخاطب انتظار دارد با آیینه های سنگ اری شده رو به رو شود اما برعکس انتظار او با مسجمه هایی سنگی رو به رو می شودکه داغ در دل دارند سنگ هایی زجر کشیده و رنجور، میخ خورده و زخم خورده تا شاید آیینه ای باشد برای دیدن چهره های زخمی همه مان. 

همان طور که شاملو می گوید:

"کوه با نخستین سنگ ها آغاز می شود

و انسان با نخستین درد.

در من زندانی ستمگری بود

که به آواز زنجیرش خو نمی کرد

من با نخستین نگاه تو آغاز شدم"

اولین چیزی که به ذهن آدم پس از دیدن این حجم ها خطور می کند، تاثیر عیسی مسیح و  مصائبی ست که او برای مسیح شدن کشیده است.  نیکوس کازانتزاکیس یکی از مهم ترین نویسندگانی ست که از مسیح نوشته است او در کتاب آخرین وسوسه مسیح این طور روایت می کند: "لحظه لحظه زندگی مسیح جدال و پیروزی است. او جادوی شکست ناپذیر لذت‌های ساده انسانی را تسخیر کرد. او بر وسوسه‌ها چیره شد و با تبدیل کردن ذره ذره «گوشت تن» «به خون جان» عروج کرد. مسیح با فراز آمدن به «گولگوتا» از صلیب بالا رفت. اما آنجا، در فراز گولگوتا و بر بالای صلیب هم، مبارزه او پایان نپذیرفت: «وسوسه» «آخرین وسوسه» بالای صلیب در انتظارش نشسته بود. در پیش دیدگان بی فروغ مصلوب، روح ابلیس در یک لمحه، چشم انداز فریب آلود زندگی آرام و دلنوازی را بر او گشود. مسیح پنداشت که جاده راحت و نرم انسان‌ها را در پیش گرفته‌است : عیالمند شده و مردم دوستش می‌دارند و احترامش می‌نهند. و اینک که پیرمردی گشته، در آستانه در خانه‌اش نشسته‌است، و همچنان که تمناهای دوران جوانی خویش را به یاد می‌آورد، لبخندی از سر رضایت بر لبانش نقش می‌بندد. او، در گزینش جاده انسان‌ها چه باشکوه و عاقلانه عمل کرده بود!

راستی را که نجات دنیا دیوانگی بوده‌است و فرار از محرومیت‌ها و شکنجه‌ها و صلیب چه لذتبخش! این «آخرین وسوسه» ای بود که در لمحه‌ای کوتاه به سراغ ناجی آمد تا لحظات واپسین را بر او پریشان سازد. اما به ناگاه مسیح سرش را با شدّت تکان داد، چشمانش را گشود و دید : نه!... سپاس خدای را که خائن نبود، که پیمان شکن نبود. او از عهده انجام مأموریتی که خداوند خدا، بار امانتش را بر دوش وی نهاده بود، برآمده بود. او عزب مانده و شهد گوارای زن و زندگی را نچشیده بود. او به اوج ایثار رسیده بود : به صلیب چهارمیخ شده بود.با رضامندی دیدگانش را فروبست. پس آنگاه نغمه بزرگ پیروزی سر داده شد : «وظیفه به انجام رسیده است!» و مسیح گفت : وظیفه‌ام را به انجام رسانیده‌ام، به صلیب کشیده شده‌ام. و در دام وسوسه نیفتاده‌ام»

موسی عامری می گوید تحت تاثیر همین شعر شاملو، مسیح و فیلم اسب تورین بلاتار بوده است: فیلمی از زندگی فردریش نیچه: نیچه در حال عبور از خیابانی در تورین است که مشاهده می کند اسبی از صاحبش فرمان نمی برد.این رفتار سرکشانه اسب باعث لبریز شدن کاسه صبر صاحب اسب می شود و شروع به شلاق زدن اسب می کند. نیچه مردم را کنار می زند و به سمت اسب رفته و دستش را دور گردن اسب حلقه می کند و می گرید. همسایه اش او را به خانه می برد. دو روز کامل سکوت می کند و آخرین کلمات معنا دارش را بر زیان می راند:«مادر من یک احمقم!» .بعد از این اتفاق نیچه در 44 سالگی دچار جنون می شود و تا لحظه مرگ دیگر از او هیچ کلمه معناداری شنیده نمی شود. در قسمتی از تنها دیالوگ این فیلم آمده است: 

"همه چیز تباه شده، همه چیز  پست و بی ارزش شده، فقط می توانم بگویم آنها ویران شدند و همه چیز خوار شده. چون این فقط یک طوفان نیست، که دارد برای آدم های ساده دل رخ میدهد. چون آنها هر چیزی را با آب زیرکاهی و حقه بازی بدست میاورند، دیگر همه چیز را بی ارزش می کنند، چون آنها به همه چیز دست میزنند، خوار و بی ارزشش می کنند، تا پیروزی نهایی این راهشان بود، به چنگ آوردن، خوار کردن، خوار کردن به چنگ آوردن، یا اگه تو بخواهی می توانم جوره دیگری بیان کنم، به چیزی رسیدن، خوار کردن و در نتیجه بدست آوردن، قرن ها اتفاقاتی شبیه به این افتاده، بارها و بارها، این جور کارها گاهی موذیانه انجام می شود، گاهی گستاخانه، گاهی با ملایمت، گاهی وحشیانه، ولی با این حال بارها و بارها ادامه پیدا می کند، این فقط یک طرفه است، مثل حمله کردن یک موش از کمینگاه، چون برای یک پیروزی تمام عیار این هم لازم بود که طرف دیگر فکر کند که همه چیز عالی است، و نباید هیچ گونه دعوایی بشود، نباید هیچ گونه کشمکشی باشد، فقط نابودی ناگهانی یک طرفه، و این به معنی یک نابودی تمام عیار است، عظیم و با شکوه، تا اینکه همان برنده ها با حمله از کمین گاه روی زمین حکمرانی می کنند، و زمین فقط یک زمین کوچیک نیست، کسی که بتواند آن را از آنها مخفی کند، چون هرچیزی رو می توانند بدست بیاورند و مال خودشان است، هر چیزی را که فکرش را کنیم آنها بدست نمیاورند، ولی بدستش میاورند و مال خودشان می کنند، چون آسمان و تمام رویاهایمان همین حالا هم برای آن هاست، زمان مال آن هاست، طبیعت، آرامش بی نهایت، حتی جاودانگی هم مال آن هاست، همه چیز برای همیشه از بین رفته، و آنها خیلی باشکوه، با ابهت و کامل سر جایشان ایستادند، آنها در همین نقطه جا خوش کردند، همین حالا هم که داریم اینها را می گوییم، آنها همه چیز رو خاموش و بی فروغ کردند، خاموش و بی فروغ کردند مانند آتیشی که آرام علفزار را می سوزاند، یکی همیشه بازنده بود، و آن یکی همیشه برنده، شکست دادن، پیروزی، شکست، پیروزی، و یک روز اینجا و در همسایگی تو من پی بردم و فهمیدم که اشتباه می کردم، واقعا اشتباه فکر می کردم که قرار است یک روزی اینجا، روی زمین اوضاع تغییر کند، چون باور کن حالا می دانم که دیگر اینجا رنگ تغییر را به خودش نمی بیند."

اما خود این هنرمند درباره آثارش چه می گوید؟  

آیینه های سنگی درباره دردهایی ست که انسان با آن درگیر است  اما جنس درد افراد با یکدیگر متفاوت است، دردهای روانی، جسمی، فرهنگی، اجتماعی که هرکس در طول زمان بسته به نوع زیست خود آن را حس کرده است و هرکسی به این نمایشگاه می آید با نگاه کردن به این سنگ ها به آیینه نگاه می کند که انگار خودش است. نوع زندگی خودم و نگاه به اطرافم، کتاب ها، فیلم ها و موسیقی روی من تاثیرگذار بوده اند در هرجغرافیایی می توان این دردها را لمس کرد. 

میخ هایی که من در حجم هایم به کار بردم دقیقا از جنس میخ هایی ست که به دست مسیح زده شد: میخ های لنج، در استان هرمزگان هم لنج جایگاه ویژه ای دارد. این مجموعه  به نوعی ادامه مجموعه قبلی ست. دو واقع این میخ ها همان دردهایی ست که مردان جنوب در طول تاریخ هرمزگان کشیده اند. در طول نمایشگاه، عامری همچنین نقاشی هایی کشیده است که شمایل زنان را در آن می بینیم این هنرمند در خصوص نقاشی ها می گوید: این زنان وجه زنانه انسان است.

هر کسی در درون خود یک زن و یک مرد دارد. به نوعی آیینه ها وجه زنانه و مردانه مان را به ما نشان می دهند 

درباره موسا عامری:

وی کارشناس ارتباط تصویری تهران 1372 دانشگاه سوره است و  از همان زمان به صورت حرفه ای در گرایش های مختلف مانند: گرافیک، مجسمه، اینستالیشن و نقاشی کار می کنم. تا کنون7 نمایشگاه انفرادی داشته ام  و در نمایشگاه های گروهی بسیاری شرکت کرده ام.