نگاهی به فیلم«اسرافیل» دومین ساخته آیدا پناهنده

صبح ساحل ، هنری - صدف محمودی//فیلم اسرافیل که این روزها در حال اکران است دومین ساخته آیدا پناهنده است.

در خلاصه ‌‌‌‌‌فیلم آمده: مردی که ماهی را دوست داشت بازگشته است. دختری که بهروز را دوست دارد باز می گردد. مردگان زنده می شوند. بازیگران این فیلم عبارتند از: هدیه تهرانی, پژمان بازغی, مریلا زارعی, هدی زین العابدین, سهیلا رضوی, علی عمرانی, پوریا رحیمی سام, سودابه جعفرزاده, علی شیدایی فر, فریماه حسینی پور, یوسف بختیاری.

قصه در یکی از روستاهای مازندران اتفاق می افتد. ماهی (هدیه تهرانی) ناظمی ست که به تازگی فرزند خود را از دست داده، اصلا سکانس آغازین فیلم، داستان همان تصادف است. بهروز (پژمان بازغی) عشق دیرین ماهی به تازگی از کانادا بازگشته و در طی حوادثی با ماهی گره می خورد اما پای زن دیگری در میان است...

پناهنده در فیلم دومش همچون فیلم اولش (ناهید) شخصیت اصلی قصه را زنی انتخاب کرده که در فضایی سنتی قربانی تعصب جامعه اش شده است و محکوم به تنها ماندن است چراکه اجازه انتخاب ندارد. اگر طرفدار تراژدی هستید دیدن اسرافیل خالی از لطف نیست. 

در نشستی که برای اسرافیل برگزار شده بود عوامل و بازیگران به بررسی و گفت و گو درباره آن پرداختند که در ادامه می خوانید: 

مستانه مهاجر که تهیه‌کنندگی این اثر را بر عهده دارد، دراین‌باره گفت: «اسرافیل» فیلم خیلی سنگینی بود و خودم آن را دوست داشتم. فکر می‌کنم بهترین نتیجه را با کمک همه عوامل گرفتم. از همه دوستانی که در این کار پر از حادثه من را همراهی کردند تشکر می‌کنم.

این تهیه‌کننده درباره ماجرای انتشار خبر حضور فیلمش در جشنواره برلین گفت: این خبر را ما منتشر نکرده بودیم ولی یک روز این خبر اعلام شد و من مجبور شدم به صورت رسمی این خبر را اطلاع‌رسانی کنم تا بتوانیم از حاشیه‌هایی که ممکن بود برای فیلم به وجود بیاید، جلوگیری کنیم.

وی همچنین با اشاره به این که فیلم در بخش فروم جشنواره برلین انتخاب شده بود، اظهار کرد: بخش فروم، بخشی است که فیلم تنها سه اکران دارد و به نمایش درمی‌آید، اگر بخش اصلی بود، احتمالا فیلم را می‌فرستادیم، ولی چون این‌طور نبود ما هم تصمیم گرفتیم صبر کنیم.

آیدا پناهنده، کارگردان «اسرافیل» در پاسخ به این سوال که با فیلمی دوپاره روبه رو هستیم،  اظهار کرد: حتی می‌توان گفت با فیلم سه‌پاره‌ای روبه رو هستیم. ساختار فیلم اینگونه است که اصلا قرار بود این طور باشد، داستان با یک کاراکتر شروع می‌شود بعد به کاراکتر دیگری می‌رسد، ولی فیلم‌های خیلی بزرگی در سینمای جهان ساخته شده‌اند که همین چندپارگی دارد و باید منتظر بمانید که این داستان‌ها کجا به یکدیگر می‌رسند و همدیگر را کامل می‌کنند.

این کارگردان با اشاره به پذیرفته شدن فیلمش در جشنواره‌های بین‌المللی است، گفت: امریکای جنوبی، آسیا و اروپا فیلم «ناهید» اکران گسترده‌ای داشت و آدم‌های زیادی این فیلم را دیدند و من توانستم با مردم عادی درباره آن بحث کنم و برایم جالب بود که زن‌هایی در کشورهای دیگر هم بودند که با همین مشکلات روبه رو بودند و این بخش برای من جذابیت زیادی دارد.

پناهنده درباره ریتم فیلمش که آن‌را کند دانستند، گفت: به نظر من این ریتم کمی کند است و قرار نیست همه فیلم‌ها تند باشند و به ناچار برخی فیلم‌ها هستند که باید آرام‌تر پیش بروند، اما فیلم‌هایی هستند که حتی ریتم کندتری هم دارند.

مریلا زارعی در ادامه نشست گفت: ما دوست داریم نقطه‌نظرات را بشنویم و البته کمی ‌مظلوم واقع شده‌ایم. من اولین بار وقتی فیلم را می‌بینم تا احساسم را بدانم و نظر بدهم، زمان می‌برد. فیلم را دوست داشتم، حس و حالش را دوست داشتم. زنانگی در فیلم جاری بود که طی فیلم حس می‌کردم دوست داشتم بازیگر فیلم نبودم و بیشتر خودم را در احوال فیلم قرار می‌دادم. 

وی افزود: در انتخاب نقش‌ها، خانواده سخت‌گیری دارم و آنها فیلم را خیلی دوست داشتند. برام جالب شد که فیلم را ببینم. ابعاد کشف‌نشده‌ای در فیلم است که با یک بار دیدن، نمی‌توان به آن اشاره کرد.

زارعی اطهار کرد: یکی از درخشان‌ترین همکاری‌های من بود و تلاش کردم نقش متفاوتی را ایفا کنم.

پوریا رحیمی سام نیز در  این نشست بیان کرد: چیزی که برای من آموزنده بود، بزرگ منشی بازیگران باتجربه فیلم بود. من خیلی ممنونم از این صفت بزرگی که برای ما به 

نقد فیلم سینمایی «اسرافیل» در برنامه هفت

قطبی زاده: من درباره «اسرافیل» احساس بسیار خوبی داشتم. جسارت فیلمنامه واقعا مثال زدنی است. اینکه قصه را از شمال شروع کنی، به تهران بیایی و مجدد به شمال بازگردی کار دشواری است. 

این تنها تغییر لوکیشن نیست، تغییر میزانسن نیز هست. آرامش شمال و شلوغی تهران در دو میزانسن کاملا قابل تفکیک هستند.

نکته بعد این است که ستاره های اصلی فیلم یعنی پژمان بازغی و هدیه تهرانی آنجا رها می شوند. بسیاری از تماشاگران که به این تغییر داستان عادت ندارند، گمان کنند قصه آنها تمام شده است. در صورتی که ارجاعات ریز قصه، تماشاگر را به قصه اول اجرا می دهد. تغییر زاویه دید در قصه ها هم بسیار عالی است. این رفت و برگشت ها الگوی خوبی در سینمای ایران است.

آدم هایی که برای زندگی در شیپور «اسرافیل» وارونه می دمند

«اسرافیل »جامعه را تا حدی سیاه و تلخ به تصویر می کشد که مغز استخوان ستون آن یعنی خانواده فرو می پاشد.آدم های فیلم هیچ کدام اهل مبارزه و ماندن نیستند و سرنوشتی شوم دور زندگی آنها را احاطه کرده است،اسرافیل جامعه را به حدی بی رحم نشان می دهد که در آن نه می شود به معنای واقعی عاشق شد نه به راحتی زندگی کرد و نه حتی در آن زنده ماند. داستان روان اسرافیل به تلخی آغاز شده و به همان تلخی به پایان می رسد. قصه عشق ناکام بهروز و ماهی خط اصلی قصه این فیلم است. 

آدم های فیلم هیچ کدام اهل مبارزه و ماندن نیستند و سرنوشتی شوم دور زندگی آنها را احاطه کرده است، اسرافیل جامعه را به حدی بی رحم نشان می دهد که در آن نه می شود به معنای واقعی عاشق شد نه به راحتی زندگی کرد و نه حتی در آن زنده ماند.

آیدا پناهنده این بار هم مانند فیلم قبلیش سعی کرده است دنیای شخصیت هایش را در بستری از جامعه ای به تصویر بکشد که افراد خود را روز به روز منفعل تر کرده و اجازه انتخاب را از آنان سلب می کند اما این بار با درامی دست و پا شکسته و ساختاری ضعیف تر». یادگار گذاشتند.