«چل پسینی» خانه «حاج کاظم» را ویران کرد

صبح ساحل ، اجتماعی - خانه قاجاری «کاظم» در شهرِ پر از معماری‌های متفاوت و تلفیقی با کاروانسراهای تاریخی‌ «بستک» در هرمزگان به دنبال بارش باران «چل پسینی» تخریب شد.

فریدون فراهانی، فعال میراث فرهنگی و مدرس دانشگاه با اعلام این خبر می‌گوید: مرداد هر سال در این زمان، باران‌های شدیدی با نام «چل پسینی» در این منطقه می بارد که درخت‌های ضعیف منطقه را می‌کند، سیل در شهر راه می‌افتد و با توجه به بی‌توجهی میراث فرهنگی به خانه‌های تاریخی این شهرستان، هر سال بخشی یا تعدادی از خانه‌های تاریخی این شهرستان تخریب می‌شوند.

او با بیان این‌که قطعا سیل، باران یا زلزله‌ها به عنوان بلایای طبیعی مواردی هستند که امکان جلوگیری از آن‌ها وجود ندارد، ادامه می‌دهد: در این بارش‌ها بسیاری از بناهای تاریخی آسیب می‌بینند و یکسری تخریب می‌شوند، در این شرایط دست‌کم باید آن‌ها را مقاوم‌سازی کرد

وی با بیان این‌که پیش از این نیز خانه‌هایی تخریب شده‌اند که از معدود نمونه‌های شاخص معماری تلفیقی بوده‌اند، می‌افزاید: خانه «کاظم» تنها خانه ممتاز از نظر دارا بودن ویژگی‌های ثبتی خانه بستکی‌ها در شهر بستک است که در کالبد آن چیزهایی باقی مانده و اگر مرمت شود، آن می‌تواند یک نماد از این ویژگی‌ها باشد.

او که دکترای طراحی شهری و فوق لیسانس معماری دارد، ادامه می‌دهد: با این وجود خانه در وضعیت بسیار بدی قرار دارد. نوع حیاط‌ها، ایوان‌ها وطاقی‌های آن متفاوت‌اند و در یکی از بهترین نقاظ شهر بستک قرار گرفته است، اما متاسفانه هیچ کاری برای آن انجام نشده است و مسئولان در هر بازدید خود فقط سری تکان می‌دهند و می‌روند.

تفاوت بستک  ایران و بستک دوبی

این مدرس دانشگاه؛ با اشاره به این‌که نمونه‌ی کامل این بنای تاریخی و حتی برخی از خانه‌های تاریخی قرار گرفته در شهر بستک، در محله «بستکیه» دوبی هم ساخته شده‌اند، می‌گوید: آن‌ها یک خانه در بستک ایران داشتند و بعدها نیز خانه‌ای در بستک دوبی می سازند که نوع معماری  و حتی معماریشان در هردو شهر یکی بوده است.

وی با اشاره به مستنداتی که «جیم کرین» در کتاب «دوبی سریع‌ترین شهر دنیا» منتشر کرده است؛ ادامه می‌دهد: بر اساس اطلاعات مندرج در ان کتاب؛ «از سال ۱۸۹۰ میلادی با آغاز کوچ بازرگانان بستکی به دوبی، یکی از معروفترین بازرگانان بستکی یعنی فاروق بستکی، می‌گوید یک زمین بی‌آب و علف کوچک به این بازرگانان داده شود، تا ان‌جا اقامت و کار و تجارت کنند. آن‌ها زمین را می‌گیرند و معمارانی که خانه‌های ایران را ساخته بودند به دوبی می‌روند و در نهایت محله «بستکیه دوبی» شکل می‌گیرد.

اکنون این خانه‌ها که خانه‌ی تاریخی«کاظم» نیز در بین آن‌ها وجود دارد در محله بستکیه دوبی مرمت شده و اکنون به عنوان یک جاذبه گردشگری استفاده می‌شود، خانه‌هایشان کافه، گالری، رستوران و کاربری‌های مختلف مناسب دارند، حتی زمانی‌که شیخ وقت دوبی می‌خواست بخشی ازا ین خانه‌ها را  تخریب کند، «پرنس چارلز» از لندن جلوی این کار را گرفت، حتی بستک نشین‌های دوبی نیز درخواست وساطت برای جلوگیری از این تخریب را کرده بودند.»

فراهانی ادامه می‌دهد: با توجه به این‌که اوج شکل‌گیری بناهای تاریخی در اواخر دوره قاجار شکل می‌گیرد و اوج فعالیت معماران و شکل‌گیری تجارت در ان دوره بوده است، اغلب خانه‌های قرار گرفته در شهرستان بستک استان هرمزگان نیز متعلق به این دوره هستند.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، 

صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان:

«خانه کاظمی»وارث و مالک خصوصی دارد، در صورت رضایت مالک، مرمت «خانه کاظمی» را آغاز می کنیم

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان گفت: خانه کاظمی وارث و مالک خصوصی دارد و در صورت رضایت مالک ما این آمادگی را داریم که بلافاصله کار مرمت آنجا را آغاز کنیم.

اشکان مختاری اظهار کرد: خانه کاظمی یکی از بناهای تاریخ شهرستان بستک بوده که در فهرست ملی نیز ثبت شده است.

وی با بیان اینکه بنای تاریخی خانه کاظمی وارث و مالک خصوصی دارد، افزود: ما چندین بار درخواست خریداری این ملک از مالک و اجازه مرمت آن را مطرح کرده‌ایم، چندین نشست در شهرداری و شورای شهر بستک برای تعیین تکلیف این ملک برگزار کرده‌ایم.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان با اشاره به اینکه تا زمانی که مالک بنای تاریخی که مالک خصوصی دارد رضایت نداشته باشد ما حق ورود به آن را نداریم، تصریح کرد: علیرغم پیگیری‌های بسیار زیادی که ما انجام داده‌ایم متأسفانه تمایلی از سوی وراث برای اینکه عملیات حفاظتی و مرمتی روی این بنا صورت بگیرد وجود ندارد.مختاری با بیان اینکه در پی بارندگی‌هایی که در جمعه گذشته (پنجم مرداد) رخ داد، قسمت بیرونی بنا به علت فرسایشی که داشته دچار آسیب‌هایی شده است، عنوان کرد: ما بلافاصله با شهردار و رئیس شورای شهر بستک جلسه‌ای برگزار کردیم تا این موضوع پیگیری شود حتی نامه‌ای به شهرداری مبنی بر اینکه وضعیت کنونی خانه کاظمی مشکلات عدیده اجتماعی در پی خواهد داشت، ارسال کردیم.

وی خاطرنشان کرد: ما اعلام کردیم که هر طور وراث تمایل دارند به‌صورت مشارکتی یا هر جور دیگر با ما همکاری کنند و فقط به ما اجازه دهند که اقدامات حفاظتی و مرمتی را انجام دهیم، بدون اینکه بخواهیم حق مالکیتی داشته باشیم.

سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری هرمزگان ادامه داد: در صورت رضایت مالک خصوصی خانه کاظمی ما این آمادگی را داریم که بلافاصله کار مرمت آنجا را آغاز کنیم.

مختاری با اشاره به اینکه  خیلی به‌ندرت پیش می‌آید که مالک بنای تاریخی به سازمان میراث فرهنگی اجازه ورود ندهد و معمولاً خودشان همکاری دارند، اظهار کرد: ما بیشترین حجم مالکین بناهای تاریخی را در بافت تاریخی بندر کنگ، بندر لافت و بندرلنگه داریم که به‌خوبی با ما تعامل دارند؛ هم به‌صورت مشارکتی هم هرجایی که نیاز هست برای مرمت بادگیرها، جداره و پوشش سقف‌های بناها اقدام می‌کنیم.

وی با بیان اینکه ما اگر مالک با ما همکاری نکند مجبور می‌شویم از نظر قانونی ورود کنیم و نمی‌توانیم بیشتر از این اجازه دهیم که این بنا آسیب ببیند، افزود: خواهش ما این است که چه مالکین خانه کاظمی و چه مالکین سایر بناهای تاریخی استان به ما کمک کنند و اجازه دهند سازمان میراث فرهنگی اقدامات حفاظتی و مرمتی خود را در این بناها انجام دهد و مطمئن باشند که هیچ‌گونه حق مالکیتی از آن‌ها سلب نخواهد شد.

این مقام مسئول در پایان اضافه کرد: تنها درصورتی‌که بخواهند آن بنا را بفروشند و یا تملک آن را در ازای قیمت کارشناسی شده به سازمان میراث فرهنگی واگذار کنند مالکیت آن به سازمان تعلق می‌گیرد در غیر این صورت هرگونه اقدام مرمتی و حفاظتی از مالکین این بناها سلب مالکیت نمی‌کند. / ایسنا