خبرنگاران وجدان‌های بیدار جامعه

صبح ساحل ، اجتماعی - شهناز حاجی‌قاسمی17 مردادماه روز پاسداشت انسانهایی است که بدون هیچ چشمداشتی از مردم و با پذیرش مخاطرات بسیار قدم در راه روشنگری و بیداری جامعه می‌گذارند.

امانتدارانی که تجسم مسئولیت، تعهد و دلسوزی هستند. خبرنگاران، وجدان های بیدار جامعه که زمان و مکان در کارشان معنایی ندارد و با حضور در عرصه‌های مختلف به بیان حقیقت و درد و رنج مردم پرداخته و تلاش می‌کنند به ارتقای سلامت فکری و فرهنگی و بطور کلی سلامت روح و روان جامعه کمک کنند.

نقش و جایگاه خبرنگار در اطلاع رسانی و شفافیت در جامعه بر هیچکس پوشیده نیست.

در حکومت‌های دموکراتیک خبرنگار رابط میان مردم و دولت است چرا که خبرنگار با حضور در بطن جامعه و مشاهده رویدادها نه تنها به انعکاس ضعف های سیاسی و اقتصادی کشور پرداخته بلکه تمام ابعاد زندگی بشری از فرهنگ و هنر و ورزش و اجتماع و غیره را میشکافد .

بی جهت نیست که در قانون اساسی کشورهای دموکراتیک خبرنگاری به عنوان ستون چهارم قدرت تعریف می‌شود.

انگلیسی‌ها بر این باورند که دولت در هر کشور دارای دو سفیر است؛ یکی سفیر حکومت و یکی خبرنگار گاردین و چه بسا در بسیاری موارد نظر خبرنگار گاردین بر نظر سفیر ترجیح داه می‌شود.

چرا که خبرنگار مردم را از تصمیمات و اقدامات دولت آگاه می‌کند و نظر مردم را نیز به دولت منتقل می‌کند. در عصر ارتباطات و فناوری اطلاعات نقش خبرنگار در اطلاع رسانی، انکارناشدنی اشت.

در این میان آنچه اما مهم است رعایت امانت و انصاف و صداقت در نوشتار در کنار گردش آزاد اطلاعات است. گردش آزاد اطلاعات به ایجاد شفافیت و جلوگیری از فساد در جامعه کمک می‌کند.

بطور کلی فضای رسانه در جهان متأثر از سه عنصر شفافیت، سرعت و فراگیری قرار دارد که دستیابی به این مهم بدون همکاری و همدلی مسئولان و مدیران امکان‌پذیر نخواهد بود.

انتظار مردم از خبرنگار مطالبه‌ حقیقت از جانب مدیران و صاحبان قدرت است اما پاسخ به مطالبات مردم در صورتی امکان پذیر است که مدیران و مسئولان نه تنها پاسخگوی مطالبات مردم بوده بلکه پاسخ‌ها نیز صریح و روشن و بدور از ابهام و اطلاعات ناقص باشد.

متاسفانه در برخی موارد بعضی دستگاهها و نهادها نسبت به اهمیت خبر و اطلاع رسانی آگاه نبوده و گمان می‌کنند وظیفه خبرنگار اطلاع رسانی در جهت منافع اشخاص و یا جناح و دستگاه خاصی است در حالیکه رسالت خبرنگار افزایش آگاهی عمومی و دنبال کردن مطالبات مردم و یافتن راهی برای حل آن است.

یکی از مشکلاتی که در دستگاهها و ادرات استان مشاهده می‌شود آن است که برخی مدیران پاسخگوی سوالات خبرنگاران نبوده و یا گاها آن را منوط به کسب اجازه از مقامات بالادستی می‌کنند، این مشکل بویژه در شهرستان‌های استان که امکان دسترسی به اطلاعات کمتر است بیشتر صورت می‌پذیرد.

در برخی موارد نیز برخی مدیران بدون در نظر گرفتن سرعت انتشار خبر در فضای رسانه و با کوتاهی و تعلل در پاسخگویی به سوالات منجر به کاهش اعتبار خبر می‌شوند.

در این میان برخی مسئولان نه تنها پاسخگوی خبرنگاران نبوده بلکه با برخورد نامطلوب با اهالی رسانه، حرمت و جایگاه خبرنگار را از بین می‌برند.

برخی مدیران با ظن آنکه خبرنگاران دشمن آن ها هستند از پذیرفتن خبرنگاران سر باز میزنند. دسترسی به برخی آمار و ارقام جهت شفافیت اطلاعات و اطلاع رسانی از دیگر دغدغه های خبرنگاران است که عدم امکان دسترسی به آمار باعث عدم شافیت در انعکاس خبر می‌شود.

متاسفانه برخی دستگاههای دولتی و غیردولتی با نگاه ابزاری به خبرنگاران انتظار تعریف و تمجید دارند و کوچکترین انتقادی را نمی‌پذیرند در حالیکه باید پذیرفت در جامعه هیچ کس و هیچ نهادی عاری از خطا و اشتباه نیست و پذیرفتن اشتباه به اصلاح و بهبود عملکرد افراد کمک میکند. 

اگرچه در کشورهای پیشرفته خبرنگاری در زمره مشاغل معتبر قرار دارد اما در ایران اینگونه نیست و خبرنگاران با مشکلات متعددی روبرو هستند.

خبرنگارانی که آنقدر سرگرم رفع مشکلات مردم هستند که گاهی فراموش میکنند خود نیز عضوی از جامعه هستند و مطالباتی دارند.

بسیاری از خبرنگاران، این شغل را برحسب علاقه و نه راهی برای کسب درامد دنبال میکنند. اگرچه در شغل خبرنگاری همانند تمامی مشاغل دغدغه های مالی و معیشتی مطرح میشود اما رفع معیشتی خبرنگار اهمیت بیشتری دارد چرا که در صورتیکه مشکلات مالی خبرنگار رفع نشود ممکن است خبرنگارانی اصول اخلاق حرفه ای خود را کنار گذاشته و بجای حرکت در جهت منافع و مصالح جامعه، همسو  و هم جهت با مدیران فاسد و خلاف منافع جامعه حرکت کنند و با دریافت رشوه و پول از بیان حقیقت سر باز زنند.

فراوانند خبرنگارانی که با وابستگی به جریان ها و چهره های سیاسی و یا چهره های مذهبی و دینی در جهت اهداف آنان قلم میزنند.

خبرنگاری که با زد و بند با صاحبان قدرت اقدام به انتشار اطلاعات میکند، نمیتواند درجهت مصالح عمومی حرکت کند.

بنابراین عدم توجه به مسائل معیشتی خبرنگاران میتواند سبب منحرف شدن برخی خبرنگاران از رسالت خبرنگاری آنان شود. بر مسئولان و مدیران استان لازم است ضمن همکاری بیشتر و گسترده تر با خبرنگاران به آنان فرصت دهند تا در چارچوب قانون به وظایف خود عمل کنند و  در جهت حل مشکلات خبرنگاران گام بردارند و از پرداختن به وعده های غیرقابل اجرا بپرهیزند.