جایگاه مناسب هرمزگان در امنیت سرمایه‌گذاری

صبح ساحل ، اقتصادی - شهناز حاجی قاسمی//  دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی پایدار یکی از اهداف مهم اقتصادی همه کشورهاست.

در این راستا سرمایه‌گذاری یکی از راه‌های دستیابی به این مهم است بنابراین کشورهای مختلف با آگاهی از اهمیت سرمایه‌گذاری در رشد و توسعه اقتصادی به دنبال راه‌های مختلف برای جذب سرمایه خارجی و داخلی می‌گردند. 

جذب سرمایه‌گذاری در یک کشور نیازمند شرایط مساعد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، قانونی و ... است و در صورت عدم وجود شرایط مناسب سرمایه‌گذاری و افق دید روشن در بلندمدت نه‌تنها جذب سرمایه صورت نخواهد گرفت چه‌بسا فرار سرمایه‌های فعلی نیز صورت بگیرد.

یکی از مؤلفه‌های مؤثر در جذب سرمایه، امنیت سرمایه‌گذاری است زیرا در صورت وجود ریسک و عدم اطمینان در فضای اقتصادی، سرمایه‌گذاران میل و رغبتی برای انجام فعالیت اقتصادی نخواهند داشت.

به‌طورکلی بی‌ثباتی اقتصادی، سیاسی و قانونی و عدم امنیت محیط جغرافیایی ازجمله عوامل تهدیدکننده امنیت سرمایه‌گذاری به شمار می‌رود.

به نظر می‌رسد کشور در طول دو دهه اخیر در جذب سرمایه‌گذار چندان موفق عمل‌نکرده است و فرار سرمایه‌های مادی و انسانی در طول سالیان اخیر به‌خوبی گواه این ادعاست؛ بنابراین با توجه به اهمیت امنیت سرمایه‌گذاری شناسایی عوامل افزایش و کاهش امنیت سرمایه‌گذاری در کشور ضروری است.

در این راستا مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی مفصل با عنوان «پایش امنیت سرمایه‌گذاری در زمستان 1396» به بررسی وضعیت امنیت سرمایه‌گذاری در کشور (به تفکیک استان‌ها و حوزه‌های کار) پرداخته است که دستاورد تلاش دوساله گروهی از کارشناسان کشور است.

نتایج این گزارش بر اساس نظر فعالان اقتصادی و شواهد آماری و با در نظر گرفتن مجموعه‌ای از عوامل مؤثر بر امنیت سرمایه‌گذاری منتشرشده است.

امنیت سرمایه‌گذاری ازنظر فعالان اقتصادی

مشارکت‌کننده در این پیمایش

فعالان اقتصادی بر پایه‌ی این پایش، نامناسب‌ترین مؤلفه‌های امنیت سرمایه‌گذاری در ایران را عملکرد مسئولان ملی به وعده‌های داده‌شده، عملکرد مسئولان استانی و محلی به وعده‌های اقتصادی داده‌شده، اعمال‌نفوذ و تبانی در معامله‌های ادارات حکومتی، میزان پشتیبانی مسئولان استانی از داوطلبان سرمایه‌گذاری و میزان رواج رشوه در اداره‌ها دانسته‌اند.

همچنین بر پایه‌ی این پایش ایجاد اختلال در کسب‌وکار به دلیل تحریم‌های خارجی، رقت مالی (پول نقد، کالا، تجهیزات و ماشین‌آلات) و توزیع کالای قاچاق به ضرر بخشی از فعالان اقتصادی در بازار را به‌عنوان مناسب‌ترین مؤلفه‌های امنیت سرمایه‌گذاری (نسبت به سایر مؤلفه‌ها) در ایران طی زمستان 96 ارزیابی کرده‌اند.

هرمزگان از مناسبترین استان‌های 

 کشور در امنیت سرمایه‌گذاری

پس از تلفیق داده‌های آماری و یافته‌های پیمایشی در این تحقیق، استانهای خراسان جنوبی، بوشهر، زنجان و هرمزگان و اردبیل مناسبترین و استان‌های تهران، البرز، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد نامناسب‌ترین وضعیت را در شاخص امنیت سرمایه‌گذاری در زمستان 1396 کسب کرده‌اند.

امنیت سرمایه گذاری در بخش‌های مختلف اقتصادی

بر اساس نتایج این پیمایش، در زمستان 1396، ادراک امنیت سرمایه‌گذاری از بین 9 بخش اقتصادی، فعالان اقتصادی در بخش صنعت و ساختمان و نیز بخش معدن (به‌جز نفت و گاز) بدترین ارزیابی و فعالان اقتصادی در بخش نفت خام و گاز طبیعی و نیز بخش تأمین آب و برق و گاز، بهترین ارزیابی را از وضعیت امنیت سرمایه‌گذاری ارائه کرده‌اند.

امنیت سرمایه‌گذاری در هرمزگان

برحسب مؤلفه‌های آماری و پیمایشی

مؤلفه‌های آماری شاخص امنیت سرمایه‌گذاری شامل اجرای کامل و به‌موقع احکام قضایی، رسیدگی به اختلافات تجاری با داوری، نرخ رسیدگی به پرونده‌های قضایی، ثبات نرخ ارز، درصد چک‌های برگشتی، تعداد پرونده‌های کلاه‌برداری، مزاحمت ملکی و ... است که استان هرمزگان در رتبه سوم امنیت سرمایه‌گذاری ازلحاظ مؤلفه‌های آماری قرار دارد.

استان‌های کرمانشاه، خراسان جنوبی و هرمزگان بهترین وضعیت و استان‌های تهران، کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری بدترین وضعیت را دارا هستند.

مؤلفه‌های پیمایشی امنیت سرمایه‌گذاری شامل عمل مسئولان ملی به وعده‌های داده‌شده، عمل مسئولان استانی و محلی به وعده‌های اقتصادی داده‌شده، اعمال‌نفوذ و تبانی در معاملات ادارات حکومتی، رواج توزیع کالای قاچاق، سرقت مالی، میزان شیوع رشوه در ادارات، میزان حمایت مسئولان استانی از داوطلبان سرمایه‌گذاری، ثبات یا قابل پیش‌بینی بودن تصمیمات مسئولان استانی یا محلی و ... است که بر اساس این شاخص استان هرمزگان در بین 31 استان کشور در جایگاه سیزدهم قرار دارد. استان‌های اردبیل، مرکزی و یزد بهترین وضعیت و استان‌های البرز، تهران و چهارمحال و بختیاری بدترین وضعیت را دارا هستند.

وعده‌های مسئولان مخرب‌تر از تحریم

در امنیت سرمایه‌گذاری هرمزگان

فعالان اقتصادی استان هرمزگان که در این پایش مشارکت داشته‌اند به شاخص‌های مختلف امنیت سرمایه‌گذاری نمره‌های مختلفی داده‌اند. 

بر اساس نظر فعالان اقتصادی استان هرمزگان میزان اختلال ایجادشده در اثر تحریم‌های خارجی، سرقت مالی (پول نقد، کالا و تجهیزات) و رواج توزیع کالای قاچاق بهترین رتبه را در امنیت سرمایه‌گذاری داشته اما عمل مسئولان استانی و محلی به وعده‌های داده‌شده، عمل مسئولان ملی به وعده‌های داده‌شده و ثبات یا قابل پیش‌بینی بودن تصمیمات مسئولان استانی یا محلی بدترین رتبه را در بین شاخص‌های مختلف در هرمزگان داشته است. 

درواقع بر اساس نظر فعالان اقتصادی هرمزگان عمل و وعده‌های مسئولان ملی، استانی و محلی بیشتر از تحریم بر امنیت سرمایه‌گذاری تأثیر گذاشته است.

رتبه هرمزگان بر اساس نماگرهای امنیت سرمایه‌گذاری

نماگرهای امنیت سرمایه‌گذاری شامل هفت نماگر است که هر یک از نماگرها دارای مؤلفه‌های متعددی است. این نماگرها شامل ثبات اقتصاد کلان، فرهنگ وفای به عهد و صداقت و درستی، تعریف و تضمین حقوق مالکیت، شفافیت و سلامت اداری، عملکرد دولت، ثبات و پیش‌بینی پذیری مقررات و رویه‌های اجرایی و نماگر مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض است.

استان هرمزگان ازلحاظ نماگر ثبات اقتصاد کلان در جایگاه دوم و ازلحاظ نماگر فرهنگ وفای به عهد و صداقت و دوستی در جایگاه سوم قرار دارد. نماگر تعریف و تضمین حقوق مالکیت هرمزگان وضعیت مناسبی ندارد و از بین 31 استان کشور در جایگاه 24 ام قرار دارد. رتبه هرمزگان ازلحاظ شفافیت و سلامت اداری نسبت به سایر استان‌ها مناسب است و در جایگاه ششم قرار دارد.

نماگرهای عملکرد دولت و ثبات و پیش‌بینی پذیری مقررات و رویه‌های اجرایی در هرمزگان نسبت به سایر استان‌ها چندان جالب نیست و از این حیث عملکرد دولت جایگاه هجدهم و ثبات و پیش‌بینی پذیری در جایگاه بیستم قرار دارد. هرمزگان ازلحاظ نماگر مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض در جایگاه چهارم قرار دارد.

به‌طورکلی نماگرهای ثبات اقتصاد کلان، فرهنگ وفای به عهد و صداقت و دوستی، شفافیت و سلامت اداری و مصونیت جان و مال شهروندان از تعرض در هرمزگان نسبت به سایر استان‌های کشور وضعیت مناسبی دارد. نماگر تعریف و تضمین حقوق مالکیت در هرمزگان نسبت به سایر نماگرها بدترین وضعیت را دارا می‌باشد.

رتبه چهارم هرمزگان

در شاخص ملی امنیت سرمایه‌گذاری

رتبه هرمزگان ازلحاظ شاخص ملی امنیت سرمایه‌گذاری که میانگین وزنی مؤلفه‌های پیمایشی و آماری است مناسب می‌باشد. 

بر این اساس استان هرمزگان پس از استان‌های خراسان جنوبی، بوشهر و زنجان در جایگاه چهارم قرار دارد. 

استان‌های تهران، البرز و چهارمحال و بختیاری نیز بدترین وضعیت را دارا می‌باشند؛ بنابراین در زمستان 1396 استان هرمزگان ازنظر امنیت سرمایه‌گذاری نسبت به سایر استان‌های کشور مناسب ارزیابی‌شده است. 

نمودار زیر میزان شاخص امنیت سرمایه‌گذاری هر یک از استان‌ها را از عدد 10 (ناامنی مطلق سرمایه‌گذاری) نشان می‌دهد. به عبارتی هر چه به عدد 10 نزدیک‌تر می‌شویم امنیت سرمایه‌گذاری کاهش می‌یابد. شاخص کلی امنیت سرمایه‌گذاری برای کشور در زمستان 96 عدد 98/5 به‌دست‌آمده است که چندان مناسب نیست.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس یک اتفاق یا رخداد در هر استان می‌تواند رتبه آن استان را در شاخص امنیت سرمایه‌گذاری تغییر دهد. 

به‌عنوان‌مثال، لازم است برای همه ساکنان هر استان روشن شود بی‌احتیاطی در رانندگی و تصادف منجر به فوت یا جرح یا نزاع منجر به ضرب‌وجرح یا بدعهدی یا حتی تغییر مسئولان استانی، باعث کاهش رتبه استان می‌شود.

اعلام و جلب‌توجه عمومی به این شاخص می‌تواند به رقابت‌های مثبت میان استان‌ها منجر شود و به همکاری مردم و فعالان اقتصادی و مسئولان استانی برای بهتر شدن رتبه و پیشی گرفتن از استان‌های رقیب بینجامد.

هر چند استان هرمزگان نسبت به سایر استان‌های کشور در جایگاه مناسبی قرار دارد اما میزان شاخص ملی امنیت سرمایه‌گذاری عدد 74/5 از 10 است و همانند سایر استانهای کشور وضعیت چندان مناسبی نیست.

زیرا پایین بودن درجه امنیت سرمایه‌گذاری باعث از بین رفتن انگیزه فعالان اقتصادی شده و درنتیجه اهداف رشد و توسعه اقتصادی محقق نخواهد گردید؛ بنابراین توجه به این موضوع در استان می‌تواند راهنمای خوبی برای فعالان اقتصادی و مسئولان استانی باشد تا ضمن شناسایی نقاط ضعف و قوت محیط سرمایه‌گذاری استان، در راستای فراهم کردن هر چه بیشتر شرایط امن سرمایه‌گذاری در هرمزگان گام بردارند.