«دستگاه دهان دوزی»تازه ترین اثر خیام مویدی

صبح ساحل ، هنری - صدف محمودی :خیام مویدی کارگردان تئاتر، نمایش نامه نویس و گرافیست هرمزگانی ست که این روزها نمایش «دستگاه دهان دوزی» را آماده اجرا کرده است،  مویدی هفته گذشته این نمایش را به صورت خصوصی به اجرا در آورد که در این ماه و  ماه های آینده به صورت عمومی در هرمزگان روی صحنه خواهد رفت.  

به گزارش صبح ساحل «دستگاه دهان دوزی» کاری از گروه تئاتر کاروشک است که نویسندگی و کارگردانی آن به عهده خیام مویدی است، عدنان انصاری، علیرضا زارعی، جواد انصاری، مهزیار روشن، سمیرا ستاری و آرمان حسین پور بازیگران این نمایش هستند. از این رو با خیام مویدی کارگردان دستگاه دهان دوزی به گفت و گو نشستیم که در ادامه می خوانید. 

خیام مویدی در خصوص دستگاه دهان دوزی عنوان کرد: این نمایشنامه را سال ۸۴ نوشتم، داستان کل آن اقتباسی ست از یک داستان کوتاه یک صفحه‌ای نوشته‌ی یک نویسنده چینی به اسم ها جین البته جزییات زیادی به داستان و همینطور شخصیت‌ها اضافه شده است.

دستگاه دهان دوزی یازدهمین تجربه کارگردانی  من است که البته پس سیزده سال دوری به این هنر روی آوردم. از سال 1384 تا کنون فعالیت چندانی در این زمینه نداشتم، اگرچه چندین تجربه‌ی بی‌سرانجام تئاتر داشتم که به دلایل مختلف به سرانجام نرسید در واقع الان از پایان آغاز کرده ام.

وی اضافه کرد: دستگاه دهان دوزی طنز سیاسی- اجتماعی است که در آن دو نفر را به جرم پخش کردن یک جوک دستگیر کرده اند و اتفاقات دیگری که شاهد وقوع آن هستیم.

 من در اکثر تئاترهایم همیشه طنز داشتم و همیشه تلاشم این بوده که به هیچ وجه سراغ طنز شخصیت نروم و از طنز موقعیت استفاده کنم. 

 این کارگردان در رابطه با برگزاری اجرای خصوصی بیان کرد: یکی از دلایل برگزاری اجرای خصوصی این است  که نشان دهم تئاتری که پنج ماه است کار می‌کنم حاضر و آماده ا‌ست و دلیل دیگر اینکه، تجربه‌ام می گوید اجرای با تماشاگر به بازیگران و گروه انرژی تزریق می کند و واقعا بعد از پنج ماه تمرین مکرر انرژی‌های گروه تحلیل رفته بود  سوم اینکه قاعدتا همه من را به عنوان طراح گرافیک می شناسند و بعد سیزده سال عده‌ی اندکی جنبه‌ی تئاتریم را دیده اند و این موضوع  دو وجه دارد: عده‌ای گمان می‌کنند آدمی که چیزی از تئاتر نمی داند حالا در حال تجربه کردن است و به همین دلیل من از دوستانم و همینطور بچه‌های گروه از دوستانشان دعوت کردند که تماشاگران کار را ببینند و بازخوردها را به عنوان یک اثر تئاتری ببینیم نه یک تجربه‌ی خام. وجه دومش این است که کسانی که تئاترهای قبلی ام را دیده اند ممکن است بخواهند ببینند بعد از این همه سال چه اتفاقی رخ داده است. 

مویدی خاطر نشان کرد: تئاتر کار کردن خارج از مرکز واقعا کار فرسوده کننده و نفس‌گیری ست چرا که بازده مالی آن خیلی خیلی کم است ظاهرا در این سالها بهتر شده  اما من که تجربه‌ اش را نداشته ام ولی هنوز خیلی فاصله دارد با جایی که شغل روزمره‌ی گروه اجرایی باشد. یک گروه حداقل ده نفر پنج ماه هر روز به مدت حداقل چهار پنج ساعت در هر شغل دیگری باشند خیلی بیش‌تر از اینها درآمد دارند.

 کارگردان نمایش دستگاه دهان دوزی در خصوص بازخوردهای اجرای خصوصی اش گفت:  هنوز فرصت نشده مفصل با دوستان صحبت کنیم اما بازخوردهای کلی مثبت بود. من البته طبق معمول همیشه به هیچ وجه از اجرا راضی نبودم. 

از بازیگران و تمام گروه راضی‌ام، همگی فوق‌العاده‌اند و بیش‌ترین تلاش خودشان را می‌کنند اما هر وقت اجرا را می بینم اشکالات خیلی زیادی می بینم که انگار هیچوقت تمام اشکالات رفع نمی شود. روزی که از اجراهایم راضی باشم شاید روزی باشد که مرده ا‌م!

خیام مویدی در رابطه با تجربه های پیشین اش در سال های گذشته اظهار کرد: من قبل از هر چیز نمایشنامه ‌نویس بودم. یک نمایشنامه ‌نویس نوجوان که کسی نمایشنامه‌هاش را اجرا نمی کرد.

اینطوری شد که کارگردان شدم و کم‌کم دیدم به این کار حتی بیش‌تر از نوشتن اهمیت می دهم و بعدها نصف تجربه‌ی کارگردانی ام  از کار کردن نمایشنامه‌های دیگران حاصل شد.

البته همچنان نمایشنامه می نوشتم و همیشه دیگر دوستان که کارگردان بودند برخلاف نوجوانی دائم از من نمایشنامه می خواستند .

خب طراح گرافیک هم بودم اما انگار ارضاکننده‌ی میل هنری من نبود،  برایم کافی نبود. گرافیک یک محصول هنری جانبی بود نه تمامش. می خواهم هر دو را کنار هم و حرفه‌ای ادامه بدهم. 

وی افزود: آن زمان بیست و خورده‌ای سن داشتم و از زمان آخرین تجربه‌ی کارگردانیم خیلی گذشته، قاعدتا نمی توانسته تجربه‌های خیلی بزرگی بوده باشند، کارهایی که عمدتا در جشنواره‌های سطح استان شرکت می‌کردند و عمدتا جوایز کارگردانی و نویسندگی برایم به همراه داشت.

همینطور جوایز دیگری برای سایر عوامل. بعضی از تجربه‌های کارگردانی ام: خرس. چاردیواری. نیمه‌شب. بادبان‌ها. سوت‌های ممتد. بازیهای قجری. ضایعات جنگی و... برخی از تجربه‌های نویسندگی ام که اجرا شدند: چاردیواری. نیمه‌شب. بازیهای قجری. جنون گاوی. صندل‌هایی که هیچوقت واکس نخورده‌اند. خورشید علیه‌السلام. بر این آتش باران می‌بارد و ...

این کارگردان با بیان این که در این سال ها خوشبختانه گروه‌های تئاتری فعالتر شده اند عنوان کرد:  متاسفانه وضع زیرساخت‌های فرهنگی-هنری این شهر و استان افتضاح است، این همه گروه هنری فعال در این شهر است و تنها یک پلاتوی کاملا غیراستاندارد برای اجرا وجود دارد!  این کار را چه برای تمرین چه برای اجرا خیلی سخت کرده است.

 وی ادامه داد: ما در مکان دیگری تمرین می کردیم آن هم بدون امکانت نوری و امکانات دیگر و برای این اجرا تنها یک روز فرصت آماده‌سازی نور را داشتیم و علاوه بر همه‌ی اینها ناچارا  برای اجرای خصوصی مجبور شدیم ساعت ده صبح اجرا کنیم که هیچ گروه تئاتری چنین ساعتی را مناسب اجرا نمی داند. 

کارگردان دستگاه دهان دوزی در همین رابطه بیان کرد: با توجه به شرایطی که گفتم مشخص نیست چه زمانی بتوانیم در بندر اجرای عمومی برویم.

شاید سه ماه دیگر! سعی می‌کنیم در این مدت در شهرهای دیگر استان اجرا کنیم و همزمان دنبال اجراهای خارج استانی هم هستیم . میناب اصلی ترین شهری است که قرار است در آن اجرا کنیم چراکه فضایش را به خوبی می شناسم و تئاتر هنر اول آن  شهر است و حتی استقبال از بندرعباس هم بیش‌تر است اما شهرهای دیگر فکر نمی کنم بیش‌تر از چهار اجرا گنجایش داشته باشند،  نهم تا یازدهم آبان رودان اجرا خواهیم داشت و شهرهای بعدی هنوز زمانش مشخص نیست.

مویدی در پایان در خصوص وضعیت تئاتر استان گفت: فکر می‌کنم کم‌کم داریم به سمتی می رویم که مردم بندرعباس دیدن تئاتر را به عنوان یک تفریح روزمره در برنامه هایشان می گذارند و این که تئاتریها هم مدام کاری برای اجرا داشته باشند خیلی خوب است اما یک خطری وجود دارد و آن جهت یافت محتوای تئاتر به سلیقه مردم است  که تئاتری ها باید نقطه‌ی اتصال را پیدا کنند. 

 فعلا عمده کسانی که به دیدن تئاتر می آیند قشر متوسط رو به بالا جامعه هستند من معتقدم این شهر تئاتر لاله‌زاری و تخته حوضی هم لازم دارد اما این تماشاگران دنبال آن نوع تئاتر نیستند. 

همیشه معتقدم که در همه‌ی موارد متخصص‌ها باید سلیقه‌سازی کنند نه عوام. آن متخصصی که سلیقه ا‌ش توسط عوام غیرمتخصص ایجاد می شود یا حتی متخصصی که آگاهانه از سلیقه‌ی شخصی اش و از تخصص‌اش برای خوشایند عوام میگذرد خائن‌ترین فرد به هنر است.

مردم عادی تخصص ندارند متخصص باید نشان بدهد چه چیزی درست و  چه چیزی غلط است و کم‌کم سلیقه سازی کند. ضمن اینکه باید بتواند مردم را راضی نگه دارد، راضی از در سالن بیرون بیایند وگرنه که نه تنها نمی شود سلیقه سازی کرد بلکه نفرت ابدی نیز ایجاد می شود.