مجوزهای قانونی اما مبهم

صبح ساحل ، اقتصادی - شهناز حاجی قاسمی//افزایش سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه‌گذاران همواره دغدغه دولتمردان بوده است چراکه سرمایه‌گذاری نقش مهمی در افزایش ظرفیت‌های تولیدی به‌ویژه بخش صنعت دارد.

این بخش دارای ویژگی‌های خاص ازجمله تولید محصولات واسطه‌ای برای سایر بخش‌ها، اشتغال‌زایی و ارزش‌افزوده بالا و تأثیر بسیار بر رشد و توسعه اقتصادی است؛ اما آنچه درباره سرمایه‌گذاری در صنعت اهمیت دارد سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی است که رشد اقتصادی بیشتری را به همراه داشته باشد.

نکته قابل‌توجه دیگر توسعه متوازن در بخش‌های مختلف صنعت است زیرا بعضی بخش‌ها تکمیل‌کننده سایر بخش‌های اقتصادی هستند؛ بنابراین فراهم کردن شرایط مناسب برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی از اهمیت بالایی برخوردار است.سرمایه‌گذاری تابع دو عامل ریسک و بازگشت سرمایه است.

قطعاً سرمایه‌گذاران در محیط ناامن ورود نخواهند کرد. از طرفی سود بالای سرمایه‌گذاری و بازگرداندن سرمایه برای سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؛ بنابراین بهبود محیط کسب‌وکار، کاهش بروکراسی اداری، کاهش تنش سیاسی داخلی و خارجی، شفافیت و ثبات اقتصادی ازجمله راه‌های جذب سرمایه‌گذاران است.

یکی از انتقادات وارد بر فضای اقتصادی ایران وجود موانع بسیار در راه سرمایه‌گذاری است. یکی از این موانع، سخت و طولانی بودن شرایط صدور مجوز سرمایه‌گذاری می‌باشد.براین اساس دولت تلاش کرده است با تسهیل شرایط اخذ و صدور مجوز زمینه را برای افزایش جذب سرمایه‌گذاران فراهم کند. بطوریکه آمارهای منتشرشده سازمان صنعت و معدن حکایت از افزایش صدور مجوز دارد.

افزایش صدور مجوز سرمایه‌گذاری علاوه بر اینکه می‌تواند علامت خوبی برای فضای اقتصادی کشور باشد اما بااین‌حال انتقاد برخی کارشناسان را نیز به همراه داشته است چراکه برخی بر این باورند صدور مجوز باید بر اساس تصمیمات کارشناسی، توجیه اقتصادی طرح و نیازسنجی بازار باشد اما آنچه در عمل اتفاق افتاده است صدور مجوز برای واحدهایی است که به‌طور کامل به بهره‌برداری نمی‌رسنداین در حالی است که برخی صنایع در رکود کامل به سر می‌برند یا برخی صنایع از ظرفیت خود به‌صورت کامل استفاده نمی‌کنند؛ بنابراین گفته می‌شود بهتر است دولت تمرکز خود را بر حمایت از صنایع راکد یا صنایع نیمه فعال قرار دهد تا این صنایع به چرخه تولید بازگردند.

یکی دیگر از چالش‌های افزایش صدور مجوز برای فعالان صنعتی، صدور مجوز برای واحدهای موازی است که قصد تولید محصول مشابه دارند.

در شرایطی که بازار مملو از محصولات مشابه است صدور مجوز برای این محصولات بدون در نظر گرفتن نیاز و تقاضای بازار جای تأمل دارد زیرا ادامه این روند باعث به وجود آمدن تعداد زیادی از واحدهای صنعتی نیمه‌تمام و ازکارافتاده شده است.  

کارشناسان ترس سرمایه‌گذاران از ریسک در واحدهای صنعتی جدید را یکی از دلایل این مشکل عنوان می‌کنند. بطوریکه پس از سودآوری یک صنعت سرمایه‌گذاران بسیاری ترغیب به سرمایه‌گذاری در آن صنعت می‌شوند و نتیجه این اقدام اشباع بازار از محصولات تولیدی مشابه است.

براین اساس کارشناسان معتقدند صدور مجوز برای چنین واحدهایی اتلاف منابع است و کمک چندانی به رونق اقتصادی نمی‌کند و دولت باید در هنگام صدور مجوز ظرفیت سنجی و نیازسنجی را مدنظر قرار دهد. 

جذابیت هرمزگان برای سرمایه‌گذاران

هرمزگان به دلیل داشتن پتانسیل‌های بالای اقتصادی بهشت سرمایه‌گذاران است بطوریکه آمارهای سازمان صنعت، معدن و تجارت نیز جذابیت هرمزگان برای سرمایه‌گذاران را تأیید می‌کند.

این استان در 6 ماهه اول سال 97 با 19 هزار و 311 میلیارد تومان سرمایه‌گذاری، بالاترین میزان سرمایه‌گذاری مندرج در پروانه‌های بهره‌برداری صادره در میان استان‌های کشور را به خود اختصاص داده است.

بر اساس گزارش این سازمان جواز تأسیس صنعتی صادره استان هرمزگان که نمایانگر تمایل به سرمایه‌گذاری است در 6 ماهه اول سال 97 نسبت به 6 ماهه اول سال 96 رشد قابل‌ملاحظه‌ای داشته است.

در نیمه اول سال جاری 243 فقره جواز تأسیس صنعتی با ارزش 4/414916 میلیارد ریال و با اشتغال‌زایی 9869 نفر صادر شده است که سرمایه مجوز نسبت به نیمه اول سال 96 رشدی معادل 6/364 درصد داشته است.

همچنین رشد جواز صنعتی صادره 5/45 و رشد اشتغال‌زایی 2/62 درصد بوده است. رشد قابل‌ملاحظه پیش‌بینی سرمایه‌گذاری انجام‌شده در جواز تأسیس استان هرمزگان مربوط به واحد «پترو پالایش مکران» با سرمایه‌گذاری 3/363435 میلیارد ریال است.پروانه بهره‌برداری صنعتی صادره در هرمزگان نیز رشد قابل‌ملاحظه‌ای داشته است.

رشد سرمایه پروانه بهره‌برداری صنعتی صادره در نیمه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه در سال قبل معادل 2378 درصد بوده است. در 6 ماهه اول سال 97 تعداد 45 فقره پروانه بهره‌برداری صنعتی با مبلغ سرمایه 1/193119 میلیارد ریال و اشتغال 3181 نفر صادر شده است. 

هرمزگان با 3/59 درصد بالاترین میزان سرمایه‌گذاری مندرج در پروانه‌های بهره‌برداری صادره را به خود اختصاص داده است. رشد قابل‌ملاحظه سرمایه پروانه‌های بهره‌برداری استان به دلیل صدور پروانه بهره‌برداری واحد «نفت ستاره خلیج‌فارس» با سرمایه‌گذاری بالغ‌بر 190 هزار میلیارد ریال می‌باشد.

طرح‌های راه‌اندازی شده در هرمزگان از مهم‌ترین طرح‌های بهره‌برداری در 6 ماهه اول سال 97 بوده است.طرح «نفت ستاره خلیج‌فارس» با سرمایه مجوز 192718 میلیارد ریال و اشتغال 2604 نفر مهم‌ترین طرح بهره‌برداری ایجادی و طرح «مجتمع کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران» با سرمایه مجوز 4/7189 میلیارد ریال و اشتغال 84 نفر دومین طرح بهره‌برداری توسعه‌ای مهم کشور بوده است.

پروانه بهره‌برداری ایجادی برای راه‌اندازی واحدهای جدید صنعتی و پروانه بهره‌برداری توسعه‌ای برای توسعه واحدهای فعال صنعتی صادر می‌شود.در سال‌های اخیر بی‌ثباتی اقتصادی، سیاست‌های نادرست پولی و بانکی، تصمیمات غیر کارشناسی دولت و وضعیت وخیم محیط کسب‌وکار باعث فرار سرمایه گردیده است. بااین‌حال استان هرمزگان ازلحاظ امنیت سرمایه‌گذاری در جایگاه مناسبی قرار دارد. آمارهای سازمان صنعت و معدن نیز حکایت از جذابیت سرمایه‌گذاری در این استان دارد.

به گزارش ایرنا، ایرج حیدری معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منابع استانداری هرمزگان در آذرماه 97 بر ضرورت حذف استعلام‌های غیرضروری در فرایند صدور مجوزهای سرمایه‌گذاری تأکید کرده و گفته است: باید با رفع کاستی‌ها و نقص‌های موجود، فرآیند صدور مجوزهای سرمایه‌گذاری در هرمزگان نیز مانند بسیاری از استان‌های دیگر از سرعت بالایی برخوردار شود.همتی، استاندار هرمزگان و سایر مسئولان استانی نیز در نشست‌های مختلف بر لزوم افزایش سرعت صدور مجوز سرمایه‌گذاری در استان سخن گفته‌اند اما بااین‌حال مشخص نیست مجوزهای صادرشده چه میزان به رشد و توسعه اقتصادی استان کمک کرده است.

آیا مجوزهای صادره در استان توجیه اقتصادی داشته و یا صدور مجوز بر اساس نیاز بازار بوده است؟ با توجه به انتقاد برخی کارشناسان نسبت به صدور مجوزهای سرمایه‌گذاری غیر کارشناسی و بی‌رویه و همچنین لزوم حمایت از صنایع راکد و نیمه فعال، باید دید با توجه به شرایط اقتصادی کشور جهت حمایت از سرمایه‌گذاری در هرمزگان صدور مجوزهای جدید اولویت دارد یا حمایت از صنایع راکد و نیمه فعال استان؟ درحالی‌که صدور مجوز برای واحدهای موازی در برخی استان‌ها باعث به وجود آمدن واحدهای صنعتی نیمه‌تمام و ازکارافتاده شده است وضعیت هرمزگان در این زمینه چگونه است؟ و نهایتاً چرا باوجود سرمایه‌گذاری‌های عظیم صورت گرفته در هرمزگان و ظرفیت‌های بالای پیش‌بینی اشتغال این طرح‌ها همچنان آمار بیکاری در استان رو به افزایش است؟بر آن شدیم جهت روشن شدن ابهامات و سؤالات موجود درباره فرایند صدور مجوز سرمایه‌گذاری گفتگویی با سازمان صنعت، معدن و تجارت استان داشته باشیم که پس از یک ماه پیگیری هیچ‌گونه همکاری از سوی این سازمان جهت پاسخگویی به سؤالات صورت نگرفت.