یادداشت استاد برای پدر مطبوعات هرمزگان

از شمار دو چشم، یک تن کم

وز شمار خرد، هزاران بیش

«رودکی»

صبح ساحل، اجتماعی _ صبح روز دوشنبه مورّخ 19/1/1392 به شماره تلفن‌های روزنامه‌ی صبح ساحل و سردبیرش تلفن کردم ولی چون موفّق به گفت و گو نشدم، شماره تلفن منزل «پدر مطبوعات هرمزگان» را گرفتم و از سرکار خانم کرمی جویای احوال استاد شدم. اظهار داشت: ساعتی پیش از بیمارستان برگشتم، الحمدلله حالش خوب است و برایش دعا کنید.

ازهركرانه،تير دعاكرده‌ایمروان          

باشدكزآنميانهيكي كارگر شود

به این امید و آرزو بودم که بهبودی حاصل گردد و باز هم این مرد بزرگ را در دفتر صبح ساحل که همیشه قلبش به یاد آن می‌تپید، ملاقات کنم. امّا افسوس! که چرخ گردون، همواره بر وفق مراد آدمی نمی‌گردد.

ساعت 5 عصر همان‌روز، پسر دایی‌ام آقای محمّد طاهر مرتضوی که او هم چون من، از علاقه‌مندان به استاد کرمی است، خبر درگذشت این مرحوم را به من داد.

دریغ و درد که مرد قلم به دست و پیش‌قراول روزنامه و روزنامه‌نگاری هرمزگان و پیر مطبوعات این سامان، این دنیای دون فانی را ترک گفت و به سوی عالم باقی شتافت. آری، با عشق زیست و با همین نیروی معنوی – عرفانی، بدان باغ گل‌گشت مصفّا و جنّت جاوید خدا روانه شد و زبان حالش این بود که:

من به خود نامدم این‌جا که به خود باز روم           

آن که آورد مرا، باز برد تا وطنم

فارغ از هر نوع خط‌کشی سیاسی و مرزبندی‌های جناحی، همه دوستش می‌داشتند و حرمتش واجب می‌پنداشتند.

زلف خاتون ظفر، شیفته‌ی پرچم توست                                دیده‌ی فتح ابد، عاشق جولان تو باد

اهل علم و قلم و فرهنگ و ادب و معرفت، این دانشی‌مرد میدان مطبوعات را قدر دانسته و بر صدرش جای داده بودند و اینک نیز از بارگاه کردگار دانا و دادار توانا، خلد برین و بستان عنبرین برایش آرزومندند.

ای که انشای عطارد، صفت شوکت توست            

عقل کل، چاکر طغرا کش دیوان تو باد

طیره‌ی جلوه‌ی طوبی، قد چون سرو تو شد          

غیرت خلد برین، ساحت بستان تو باد

***

تشخّص و تعیّن هر جامعه‌ای به رجال، مردان، زنان و معاریف و مشاهیری است که آن جامعه، توانسته است آنان را در دامان خویش بپروراند. هر چند چنین نفراتی بیش‌تر باشند؛ دل‌سوزی، خدمتگزاری، تعلّق خاطر و عشق و علاقه‌ی واقعی نسبت به آن اجتماع، افزایش می‌یابد و در نتیجه، آحاد و اعضای آن جامعه، از بهره‌ها و نتایج مطلوب کار و کردار چنین نخبگانی، بیش از پیش، منتفع می‌شوند.

جامعه شناسان،‌ زبان را مهم‌ترین و اساسی‌ترین عامل پیشرفت اجتماع انسانی دانسته‌اند و انسان را حیوان ناطق، گفته‌اند. انسان، دارای نیروی نطق است و نطق، اعمّ از دو نطق است؛ یکی نطق برون و ظاهری یعنی زبان و دیگری نطق درون و باطنی یعنی تفکّر. پس به این دلیل است که انسان، موجودی ناطق، گویا و متفکّر، محسوب می‌شود.

برای پرورش و تقویت این نیروی مشخّصه و ممیّزه، تغذیه‌ای کافی و خوراکی وافی، لازم و ضروری است. و این خوراک و خورش معنوی، خواندن و مطالعه کردن است. خواندن کتاب،‌ مجلّه، روزنامه، نشریّه و خلاصه، هر چیزی که طبع و نشر می‌شود.

هر چه تعداد تیراژ و شمارگان کتاب، روزنامه و مطبوعات بیش‌تر باشد و اهل کتاب، تحقیق، پژوهش و مطالعه و نیز نرخ رشد مطالعه افزایش یابد، بالتّبع آن، چنین جامعه‌ای ناطق‌تر،‌ گویا‌تر، متفکّر‌تر، منطقی‌تر و انسانی‌تر خواهد بود. و در این‌جاست که ارزش واقعی تولید کنندگان کتاب، مجلّه، روزنامه و مطبوعات که در واقع، مولّدان فکر و اندیشه‌ می‌باشند، معلوم و مسلّم می‌گردد.

نویسندگان، روزنامه‌نگاران و خبرنگاران، قلم‌به‌دستان مؤمن و متعهّدی هستند که آگاهانه به نبرد با جهالت و نادانی می‌پردازند و خطر می‌کنند و به امور حسّاس و خطرناک، تن در می‌دهند و حلّ معضلات و رفع مشکلات را به جان می‌پذیرند تا در جامعه، کارهای خطیر و بی‌نظیر بیافرینند.

خبرگیری، خبر رسانی، خبر دهی  و خلاصه، مقوله‌ی «خبر» اصل و اساس کار خبرنگار و روزنامه‌نگار است. مرحوم استاد عبدالرّحمن فرامرزی (بستک1276-تهران1351) می‌گوید: «روزنامه‌نگار و خبرنگار، تاجر خبر است.»

«خبر» یعنی آگاهی و آنچه که از گفتار و کردار جاری و ساری جامعه و مطالبی که برای اطّلاع و آگاهی مردم، نیاز است، بگویند، بنویسند، برسانند و نشر کنند.

روزنامه‌نگاران مطّلع و مؤمن و خبرنگاران متعهّد؛ موحّدان راستین جامعه هستند که با امید به خالق، به خدمت خلق، مبادرت می‌ورزند و به قول شیخ سعدی شیرازی:

موحّد چه در پای ریزی زرش

چه شمشیر هندی نهی بر سرش

امید و هراسش نباشد ز کس

بر این است بنیاد توحید و بس

حاج قاسم کرمی، در شمار آزاد اندیشان، آزادگان و سخاوت‌پیشگان اجتماع خویش بود و به مانند نخل استوار و پرتوان هرمزگان، کریم و هم‌چون سروی آزاد بود که اعتقاد داشت:

بر آنچه می‌گذرد، دل منه که دجله بسی

پس از خلیفه، بخواهد گذشت در بغداد

گرت زدست برآید، چو نخل باش کریم

ورت ز دست نیاید، چو سرو باش آزاد

این دانشی مرد هرمزگان، دور دستان را نیز از یاد نمی‌برد و با احسانش آنان را می‌نواخت.

دور دستان را به احسان یاد کردن، همّت است

ور نه هر نخلی به پای خود ، ثمر می‌افکند

این‌جانب، همواره مشمول این الطاف بوده و از اوّلین شماره‌ی صبح ساحل (12 آذر 1364) تا‌کنون، مشترک همیشگی و نویسنده‌ی سلسله مقالات متنوّع و ستون‌های گوناگون بوده‌ام.

استاد کرمی، پیر و مراد روزنامه و روزنامه‌نگاری هرمزگان و پیش‌کسوت دل‌باخته‌ی این حرفه‌ی شریف و پر آشوب! در راه مقدّسی که بدان عشق می‌ورزید و عاشق لایق آن بود، سنگ تمام، گذاشت و به خلق و خو و لطف خویش، اهل نظر و بصیرت و یاران دیار کتاب و کتابت را صید کرده بود.

چه خوش صید دلم کردی ! بنازم حسن خلقت را

که کس آهوی وحشی را از این خوش‌تر نمی‌گیرد

حاج قاسم کرمیدر شانزدهم مهر ماه سال 1329 در بندرعبّاس در خانواده‌ای اهل علم و تقوا و دیانت و متشخّص و از بازرگانان خوش‌نام هرمزگان و لارستان و فارس پا به عرصه‌ی گیتی گذاشت.

این یار ارزشمند دیار ما در هر سمت و مسؤولیّتی که خدمت کرد-فرماندار، شهردار، مدیرکل، کارشناس ارشد، روزنامه‌نگار، ارباب مطبوعات و...- محبوب، مقبول و مقتدای عامّ و خاص بود.

به حسن و خلق و وفا، کس به یار ما نرسد

تو را در  این سخن، انکار  کار  ما  نرسد

اگر چه  حسن  فروشان  به جلوه  آمده‌اند

کسی به حسن و ملاحت ، به یار ما نرسد

هزار  نقش بر آید  ز کلک  صنع  و  یکی

به   دل‌پذیری   نقش   نگار   ما   نرسد

داستان حضور عاشقانه و مجدّانه‌ی مرد مطبوعات و ژورنالیسم هرمزگان در این وادی عشق و ایثار، طرفه حکایتی است ماندگار و لطف و لطیفه‌ای است به یادگار.

لطیفه‌ای است نهانی که عشق از آن خیزد

که نام آن نه لب لعل و خطّ زنگاری است

هرمزگان نیز چون دیگر نقاط ایران، از انقلاب اسلامی 22 بهمن 1357 به وجد و سرور و شادی آمد و رایحه‌ی خوش آزادی را بر فراز آب‌های نیلگون خلیج  فارسش، به نیکی استشمام کرد.

انقلاب شکوهمندی که بر شالوده‌ی فرهنگ، علم، اطّلاع و تنویر افکار عمومی، بنا نهاده شده بود، ضرورت تولید نشریّه و روزنامه را در اقصی نقاط کشور، مسلّم و اجتناب ناپذیر می‌نمود.

هرمزگان، روزنامه و نشریّه‌ای نداشت و به همین دلیل، احساس نیاز می‌کرد که داشته‌ باشد هر چند، تقویم تاریخ مردم هرمزگان، نشان از این دارد که ما نیز روزنامه نگاران، نویسندگان و دانشمندانی بنام داشته‌ایم که نه تنها در محدوده‌ی جغرافیای شهر و منطقه و استانمان، بلکه در سطح ملّی و بین المللی، مطرح بوده‌اند:

مرحوم سدید السّلطنه‌ی بندرعبّاسی، مرحوم استاد احمد فرامرزی، مرحوم استاد عبدالرّحمن فرامرزی، مرحوم استاد حسن فرامرزی

مرحوم علی یوسف بستکی، مرحوم عبدالله ارفعی بندرعبّاسی، مرحوم استاد عبّاس انجم‌روز، استاد احمد سایبانی، استاد عبّاس سایبانی.

بالاخره، 28 سال پیش، «استاد قاسم کرمی» با امکاناتی محدود و نفراتی معدود، عزم را جزم کرد تا موفّق شد به عنوان اوّلین روزنامه‌نگار و ارباب مطبوعات پس از انقلاب، صبح روشن ساحل نشینان را با «صبح ساحل» به شهرها، آبادی‌ها، جزایر، کوی و برزن و خانه‌های هرمزگانی‌ها، به ارمغان ببرد.

از دفتـر زمانـه، فتـد نامــش از قلـم

هر ملّتی که مردم صاحب قلم نداشت

آری، «صبح ساحل»کرامت «کرمی»است.و اینک بیش از ربع قرن است که «صبح ساحل»، عضو پیوسته‌ی خانه و کاشانه‌ی شهر و دیار هرمزگان و ساحل نشینان خلیج فارس، تنگه‌ی هرمز و دریای عمّان شده است.

بزرگی گفته ‌است که خانه‌ و اتاق بزرگ به متراژ و اندازه‌ی آن نیست بلکه به اندیشه‌های انسان‌های فکور و اندیشمندی است که در آن می‌زیند و شور و عشق و مردم‌داری و خدمت‌گزاری می‌آفرینند.

در سال 1364 در چند اتاق کوچک طبقه‌ی دوم ساختمانی در خیابان امام خمینی (ره) شهر بندرعبّاس (رو به روی دادگستری کلّ استان هرمزگان)، صبح ساحل شروع به فعّالیّت نمود. هیچ‌گاه فراموش نمی‌کنم که هر وقت به آن‌جا می‌رفتم با حسن استقبال جناب کرمی و سردبیر آن روز صبح ساحل: محمّد صادق طاهری و مدیر داخلی: حمید بحرینی، مواجه می‌شدم. مضاف بر این دو شخصیّت زحمت کش، از دیگر عوامل مؤثّر یعنی: ناصر کریمی، ماشاالله صفت زاده، محمّد حسین رفیعی، حسین فریدونی و ... نیز باید به نیکی یاد کرد، زیرا به قول مولانا: «یاد یاران، یار را میمون بود.»

و اینک ضرورتی تامّ و تمام دارد که از جوان پر شور، مستعد، با سلیقه، اهل فضل و علم و ادب و تفاهم و تعامل و ملایم و منطقی، جناب آقای علی‌رضا خورشیدزاده، صحبت به میان آورد که سردبیر روزنامه و قائم مقام می‌باشد. مشارٌالیه با استادی و ذکاوت ذاتی خویش توانسته است با مدیریّتی همراه با درایت و توأم با کفایت، این قافله را با کاروانیانی کاردان و صدیق و مردان و زنانی مسؤول و متعهّد و دانا و متبحّر، به سر منزل مقصود رهنمون گردد.

به راستی که کار گردانندگان: صبح ساحل، ندای هرمزگان، دریا، نگاه روز، هرمز،سفیر جنوب، مرجان، ارمغان بندر، مروارید مهر، صدف، صبا، دریای اندیشه، گامرون، مروارید جنوب، ندای جوان، اقتصاد کیش و ... کار عشق، اخلاص و از خود گذشتگی است.

***

در رثای پیش‌کسوت مطبوعات هرمزگان

ز ملک ادب، مرد نامی برفت

که گنج سخن، ذی‌مقامی برفت

سخن‌دان و اهل سخن بود او

به بندر، یکی مرد فن بود او

بزرگ و کریم و جوانمرد بود

ز درد مردمان، پردرد بود

قلم در دست او در صبح ساحل

به مُلکش عاشق و بسیار مایل

به دنیای ادب، آگاه و فاضل

ز نفسش خودسری‌ها بود زایل

به هرمزگان، کریم و با وفا بود

چرا کز خاندانی با خدا بود

اگر یک مشکلی در کار کس بود

برای حلّ آن غم‌خوار و بس بود

گلی بود از گلستان محب‍ّت

پر از جود و سخا بود و کرامت

کرامت، نام نیکش را رقم زد

سخاوت، بخل و خسّت را به هم زد

تواضع از جبینش برملا بود

شهیر و شهره و از اتقیا بود

کلامش از کلام اولیا بود

مرید و پیرو مردان راه بود

کلامش، حافظ درّ دری بود

ز افراط و به تفریط، او بری بود

به میدان سخن، عشق آفرین بود

همیشه عاشق ایران زمین بود

گرامی بود و دانشمند هوشیار

رموز و سرّ مردم را نگه دار

اصیل و ریشه دار و مردمی بود

ز هر خوبی که گویی، او بهی بود

چه قاسم نیک و شخصی با کرم بود

به ارزش‌های اسلامی، علم بود

خداوندا! بده اجر تمامش

به فرزندان و اهل با کمالش

چنین مردی بزرگ و با صلابت

الهی! بهره‌اش گردان سعادت

خدا رحمت کند روح بزرگش

روان روشن و جان سترگش

حبیبی، گفته‌اش نه از مَجاز است

ز حُسن او به سوز و در گداز است

   استاد احمد حبیبی