اشتغالزایی از دل کوه و صحرا

از هشت هزار گونه گیاهان دارویی که در کشور وجوددارد حدود 10درصد یعنی 800گونه در مساحتی قریب به 250هزارهکتار در استان هرمزگان می روید.

اشتراک گذاری:

از هشت هزار گونه گیاهان دارویی که در کشور وجوددارد حدود 10درصد یعنی 800گونه در مساحتی قریب به 250هزارهکتار در استان هرمزگان می روید. حدود 50گونه ازاین گیاهان دارویی شامل آویشن تلخ ، خارشتر ، مورتلخ دارای ارزش اقتصادی هستند. رویشگاه های این گیاهان دارویی در نواحی خلیج فارس، دریای عمان و منطقه کوهستانی قرار دارد. زندگی بسیاری از روستاییان به برداشت و فروش این گیاهان دارویی گره خورده است .روستاییانی که با طلوع خورشید راه دشت و دمن را در پیش می گیرند تا از دل کوه توشه ای از گیاهان دارویی برچینند. در این منطقه ، دسترنج زن و مرد روستایی سرازیردیگ هایی می گردد که از آن عرقیات گیاهی تولیدمی شود.اومی گوید: بازنشستگی ٰ آغاز کارو تلاشی دیگراست. در حالی که انتظار می رفت این بانوی فرهنگی ، پس از سال ها تربیت دانش آموزان در سنین مختلف ، دوران بازنشستگی را به استراحت بپردازد، بدنبال کارآفرینی رفت تا با ایجاد اشتغال برای تعدادی از جوانان و مردم روستایی در توسعه اقتصادی منطقه فین شهرستان بندرعباس وکسب و کار مردم ، و بهبود معیشت خانواده ها نفشی پررنگ داشته باشد. در یک روز زمستانی که تازه کاشت گیاهان دارویی را تمام کرده به کارگاه اش دعوت می شوم.

به نوشته روزنامه صبح ساحل، «زهرا رادمنش» بانوی کارآفرین هرمزگانی از کارش به صبح ساحل می گوید: از سال ها پیش به این حرفه علاقه داشتم .در دورانی که مشغول تدریس بودم ، وقتی دانش آموزان را به کوهپیمایی و اردو می بردم ، آنها را با گیاهان دارویی آشنا می کردم .در سفرهایی که به شهرهای مختلف کشور داشتم یکی از برنامه هایم بازدید از کارگاه های تولید گیاهان دارویی وآشنایی با نحوه تولید عرقیات بود.می گوید: از ده سال پیش کارم را به صورت تفریحی با دیگ های سنتی آغاز کردم . او ادامه می دهد: یک سال بعد در کنار دیگ سنتی ، با تهیه دیگ صنعتی ، کارم را به صورت جدی تر دنبال کردم.او با بیان اینکه برای آغاز کاربه مانند دیگر مشاغل سختی زیادی کشیده، ادامه می دهد:در ابتدا مسولان با ارایه این طرح و راه اندازی کارگاه تولید عرقیات گیاهی در منطقه فین به دلیل آنچه نداشتن صرفه اقتصادی می دانستند، مخالف بودند اما سماجت و پافشاری من ، آنها را متقاعد کرد و موفق به دریافت مجوزهای لازم برای راه اندازی این کارگاه شدم ، کار سختی بود اما هرگز ناامیدنشدم.

این بانوی کارآفرین هرمزگان که تلاش می کند تا نام استان هرمزگان را در کنار نام استان های تولید کننده عرقیات گیاهی قرار دهد از واکنش مردم می‌گوید: در ابتدای کارم ، مردم استان هرمزگان و حتی ساکنان شهرهای خارج استان با تردید به عرقیات تولیدی این کارگان نگاه می کردند .تصور می کردند که گیاهان دارویی کاشت شده در هرمزگان ، کیفیت لازم را برای تبدیل به عرقیات ندارند، اما کارشناسان منابع طبیعی معتقدند که گیاهان جنوب به ویژه هرمزگان به علت آفتاب زدگی و داشتن برگ های غلیظ دارای ارزش دارویی بالایی هستند. به جرات می توانم بگویم که عرقیات تولیدی با گیاهان کشت شده در هرمزگان از بهترین عرقیات ایران به شمار می رود.

این بانوی فرهنگی که برای تعدادی از جوانان و مردم روستایی شغل ایجادکرده در این خصوص می گوید: در ابتدا کارگاه را به صورت خانوادگی راه اندازی کردیم اما امروز 35 نفر به صورت مستقیم و غیر مستقیم در این کارگاه مشغول کار هستند در بین آنها زنان سرپرست خانواده نیز دیده می شود.از اینکه با راه اندازی این کارگاه توانسته‌ام برای تعدادی از جوانان و مردم منطقه شغل ایجادکنم به طوری که در بهبود معیشت خانواده ها موثر باشد احساس رضایت و آرامش می کنم.او در پاسخ به این پرسش صبح ساحل که چه گیاهانی در فین کشت می شود و میزان تولیدات این کارگاه چقدراست، می گوید: گیاهانی چون نعناع ، پونه ، کاسنی و زنیان می کاریم . بهارنارنج ، گل محمدی و ....را از خارج هرمزگان تهیه می کنم. گیاه کلپوره و ... را از روستاییان همین منطقه می خرم. او تولیدات این کارگاه را براساس سفارش مشتری و متغییر می داند.در فصل بهارو تابستان روزانه 270لیتر وماهیانه 1500لیتر انواع عرقیات تولید می کنیم.در کل 27 نوع عرق گیاهی در این کارگاه تولید می شود.

او محصولات تولیدی این کارگاه را خالص و صدرصد گیاهی می داند و می گوید: محصولات این کارگاه در شهرهای مختلف استان هرمزگان ، استان کرمان و حتی در تهران نیز مشتریان خاص خودرا دارد. رادمنش همچنین در دوره های مختلف، آموزش بانوان روستایی را برعهده داشته است.

بانوی کارآفرین و نخستین تولیدکننده عرقیات گیاهی در استان هرمزگان ، کرونا را عامل کاهش درآمد خود می داند: باشیوع ویروس کرونا فروش و سفارشات ما کم تر شده که به درآمد ما لطمه وارد کرده است.

صادرات گیاهان دارویی هرمزگان به خارج کشور

از سویی دیگر سیدمحمدنورموسوی سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان می‌گوید :سالانه حدود 200تن آویشن و آنغوزه از مراتع و رویشگاههای استان برداشت می شود که حدود50 گونه از این گیاهان ارزش اقتصادی دارند .که مهمترین آنان بادام ، کنار، آنغوزه ، آویشن تلخ ، بنه ، کسور ، زیره سیاه ، خارشتر ، مورخوش ، مورتلخ را می توان نام برد. وی در پاسخ به این پرسش صبح ساحل که چه میزان از این گیاهان در داخل کشورمصرف می شود و چقدر به خارج از کشور صادر می گردد، چنین می گوید : گیاهان دارویی برداشت شده پس از ارسال به استان های فارس ، اصفهان و تهران فرآوری و بسته بندی شده و به خارج از کشور صادر می گردد . وی اضافه می کند :حدود یکصد تن از محصولات آویشن و آنغوزه به خارج از کشور صادر

می شود.

وی نقش منابع طبیعی در تولید ، برداشت و صادرات گیاهان دارویی را موثر می داند :در سال گذشته با توجه به بارندگی های مناسب و همچنین انجام عملیات احیای مراتع و مشارکت خوب جوامع محلی و شرکتهای تعاونی در حفاظت از رویشگاهها بستری مناسب برای احیاء و توسعه عرصه های طبیعی و رویشگاههای گیاهان دارویی صورت گرفته که باعث رونق تولید در مراتع شده درحوزه صادرات بخشی از این گیاهان دارویی پس از فرآوری به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می گردد در سال جدید با توجه به تعهدات احیا توسط بهره برداران در مراتع استان میزان 1300هکتار عملیات احیا صورت می‌گیرد.

وی معتقد است: تعاونی های روستایی شاه کلید رونق تولید گیاهان دارویی ، عرق گیری ، اسانس گیری هستند. در سنوات گذشته میزان پنج دستگاه اسانس گیری گیاهان دارویی به مرتعداران و تعاونی های روستایی شهرستان بندرعباس ، حاجی آباد و میناب واگذار شده است که عرق آویشن ، درمنه مورتلخ ، کاسنی ، خارشتر ، زیره سیاه ، پونه و شوید کوهی در مناطق فین ، سیخوران هماگ و میناب اسانس گیری شده به تولید انبوه رسیده است .در حال حاضر 54 تشکل زیر مجموعه صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی استان هرمزگان وجود دارد .

به گفته وی بیشترین گیاهان دارویی همچون آویشن ، آنغوزه، بنه، بادام، کسور، مورتلخ، مورخوش، کلپوره، خارشتر، گیشدر، زیره سیاه، پونه، شوید کوهی،چای ترش در شهرستان‌های بندرعباس، میناب، رودان، بشاگرد، بستک و حاجی آباد می روید. سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان با اشاره به استقبال مردم در استفاده از گیاهان دارویی می گوید :با توجه به استقبال مردم و مشارکت جوامع محلی در احیاء و توسعه و حفاظت از رویشگاههای گیاهان دارویی بستری مناسب برای احیاء و رونق عرصه های طبیعی بوجود آمده که صندوق حمایت از تعاونی های منابع طبیعی با افزایش پنج برابری سرمایه از محل کمک‌های فنی، تسهیلاتی بدون سود به تعاونی های فعال در این زمینه پرداخت نموده که با استقبال خوبی روبرو شده است .وی در پایان تاکید می کند: مردم به این نکته توجه داشته باشند که برداشت گیاهان دارویی منوط به انجام عملیات اصلاحی و احیایی در مراتع می باشد و برداشت بدون مجوز قانونی در عرصه های منابع طبیعی ومراتع ممنوع است.