قصه عجیب یارانه فرهنگی

  صبح ساحل ، اجتماعی -  در سالهای اخیر مجموع اطلاعات و آماری که از بخش های فرهنگی جامعه در خصوص میزان گرایش مردم ویا فعالیتهای فرهنگی نظیر کتاب و کتابخوانی گردآوری و منتشر شده، اخباری حاکی از کاهش شدید فرهنگ مطالعه در خانواده ها بوده است. با بروز آثار تحریم ها و کاهش ارزش پول ملی که در 2سال اخیر به اوج خود رسیده، این روند کاهشی فرهنگ مطالعه، شدت بیشتری هم یافته است. چرا که در شرایطی که حقوق و درآمد اکثریت جامعه حتی کفاف تامین مواد اولیه غذایی را نمی دهد، دیگر تامین کالای فرهنگی خود به خود جایی در سبد کالایی خانوارها نخواهد یافت. از طرفی  گاه در لیست هزینه کرد خانوارهای ایرانی هم می توان هزینه هایی یافت که به راستی هیچ برتری و وجوبی نسبت به کالای فرهنگی ندارند و به راحتی قابل حذف و جایگزینی با کتاب است، اما تحت تاثیر فضای عالی جامعه گرایشی به سمت کتاب نمی یابند. این فضای غالب همان فضایی است که خرید وسایل تزئینی و ویترینی را بر کتاب ترجیح می دهد و هیچ نمی اندیشد فقر فرهنگی چه سرنوشت شومی را نصیب جامعه خواهد کرد. دولتها بسیاری اوقات برای اصلاح چنین فضا و ترویج فرهنگ کتابخوانی که عامل و شاخص توسعه اجتماعی و فرهنگی نیز به شمار می رود، تسهیلاتی را فراهم می کنند تا مردم را هر چه بیشتر به سوی این بخش هدایت کنند.

برگزاری نمایشگاه در شهرستانها و عرضه کتابهایی با تخفیف مناسب واختصاص یارانه به مردم برای تشویق به خرید در این نمایشگاه ها از جمله این تسهیلات است . حتی گاه برگزار کنندگان با هماهنگی سایر ارگانها تسهیلات دیگری همچون حرکت وسایل نقلیه عمومی از نقاط مختلف شهر به مقصد نمایشگاه ه ها و یا دعوت از چهره های هنری فرهنگی ورزشی استان و کشور، سعی  می کنند جاذبه هایی برای بازدید هرچه بیشتر مردم به وجود آورند.

تخصیص بن خرید کتاب مهمترین بخش از این اقدامات است که مستقیما به افراد جهت خرید از نمایشگاهها ارائه می شود . اینگونه بن ها برای آنکه به شکلی متناسب بین اقشار مختلف توزیع شود، از سوی مراجع مرتبط با هر قشر می تواند توزیع شود.

مثلا از سوی دانشگاه دربین دانشجویان ، از سوی ادارات در بین کارکنان ، از سوی آموزش و پرورش در بین معلمان و از سوی انجمنهای صنفی فرهنگی در بین اعضاء آنها . نقطه هدف اصلی اینگونه بن ها تشویق مردم، به ویژه در سطح متوسط و پاینتر(که حتی در صورت تمایل هزینه های زندگی مجالی برای هزینه فرهنگی نمی گذارد) با فضای کتاب و کتابخوانی  است.

به این ترتیب می توان تصور کرد که قشر کارگرو کارمندان و معلمان و به طور کلی افرادی با حقوقهای ثابت ماهانه که آسیب پذیرترین قشر در شرایط تورمی اقتصاد کنونی هستند مهمترین قشر برای هدف گذاری یارانه فرهنگی باشند.

توزیع بن کتاب در نمایشگاه امسال بر خلاف انتظار معمول در شرایط اقتصادی فرهنگی فعلی هرمزگان به نحوی بود که برای بسیاری از افراد مایه  تاسف و از سویی اقدامی بسیار عجیب بود.

در وضعیتی که کارمندان و کارگران حقوق بگیر در انقباضی ترین شرایط اقتصادی به سر می برند و همه اقتصاددانان بر تحت فشار بودن این قشر تاکید دارند ، و در حالیکه اولویت توزیع یارانه همواره برحسب درآمدها سنجیده می شود، بن های کتاب این نمایشگاه ، نه تنها بین این  گروه توزیع نشد بلکه در مبالغی نسبتا بالا بین بخشهایی از رئوس ادارات توزیع شد که بالاترین سطح دریافت حقوق در استان را دارند. این توزیع محدود در مبالغ بالا در حالی این امتیاز را به قشر برخوردار نصیب کرد که در صورت توزیع وسیع همان یارانه بین تعداد بیشتر خانواره ها،هر چند در مبالغ اندک می توانست  تعداد بسیار بیشتری از جامعه هدف را پوشش داده وانگیزه ای هر چند کم در بین مثلا کارمندان یک وزارتخانه یا دانش آموزان یک منطقه باشد. در واقع گویی یارانه های امسال به جای آنکه ترویج کتاب در بین اقشار متوسط و وسیعتر جامعه راهدف بگیرد، تنها جلب رضایت خواص و برخوردارترها را هدف گرفته بود. اتفاقات عجیب توزیع یارانه فرهنگی امسال به همین جا ختم نشد و در دو روز پایانی نمایشگاه ، برخی که عمدتا با تهدید به جوسازی های رسانه ای ، به راحتی عده ای از مدیران را در مسیردلخواه می کشانند هم توانستند برخلاف رویه معمول، خارج از چارچوب تعریف شده و کانالهای رایج ، انفرادی و اختصاصی مبالغی را درقالب بن خرید کتاب دریافت کنند ، وباردیگر رفتارهای خارج از عرف را پاداشی ناشایست دادند.