توت فرنگی های قشمی

صبح ساحل ، اقتصادی - جزیره قشم جزیره ای  طلایی برای بسیاری فعالیتهای اقتصادی است. جزیره ای که باتبدیل شدن به منطقه آزاد به مرور بالاترین تراکم جمعیت در استان را به خود اختصاص داد. منطقه ای که با برخورداری از بسیاری مزیتهای طبیعی، تاریخی، صنعتی واستراتژیک بارها گزینه برنامه ریزان برای تبدیل شدن به قطبهای مختلف اقتصادی بوده است. سه سال پیش با ابتکار یک مهندس بومی کشت توت فرنگی با استفاده از شیوه ای نوین در کشاورزی به نام شیوه آبکشت آغاز شد که مزیت وقابلیتهای کشاورزی آن را نیز عیان کرد و به تدریج سطح زیرکشت این محصول را از 2000مترمربع به 7000مترمربع افزایش داد. این اتفاق چنانچه از پشتیبانی مدیران منطقه آزاد در سیاستگذاری های تجارت آزاد خارجی و نیز داخلی برخوردارشود می تواندمبنایی برای استفاده از زمینهای آزادمانده و عقب راندن وسوسه های صنعتی شدن این جزیره باشد. بامهندس حاتمی فر در مورد ویژگیهای کشت نوین توت فرنگی در قشم  به گفتگو نشستیم.

 چرا جزیره قشم را برای کشت توت‌فرنگی انتخاب کردید؟  

به دو دلیل : اول اینکه خودم اهل وساکن قشم هستم وتحصیلاتم نیز در رشته کشاورزی بوده بنابراین جزیره قشم را برای شروع کار کشاورزی وکشت‌توت‌فرنگی انتخاب کردم. دوم اینکه لازم بود تا شیوه‌های نوین کشاورزی که تا آن‌زمان (شروع طرح) درقشم رونقی نداشت، گسترش یابد. چون همانطور که می‌دانیم کمی‌باران وناکافی‌بودن آب‌چاه‌ها برای کشاورزی در جزیره به مهمترین عامل محدودکننده توسعه کشاورزی منجر شده است به طوری که کشاورزی آن‌ درسال‌های اخیر در سطحی محدود توسط افرادبومی وبه صورت سنتی انجام گرفته وبهره‌دهی آنها درمقیاس اقتصادی نیز بسیار ناچیز بوده است ،درحالیکه درصورت تامل راه‌حل‌هایی برای توسعه کشاورزی درقشم می‌تواند وجود داشته باشد.

 منظورتان از این راه‌حل‌ها چیست؟ آیا شما از روش‌خاصی  برای این کار استفاده کرده‌اید؟  

بله. هرسیستمی که منجر به استفاده بهینه از این آب‌ اندک شود می‌تواند برای توسعه مناسب باشد. یکی از این راه‌حل‌ها که ما نیز برای کشت توت‌فرنگی از آن بهره‌ می‌بریم، استفاده از روش کشت بدون خاک(هایدروپونیک) است. آبکشت یا هایدروپونیک روش نوینی برای پرورش گیاهان است ویک سیستم تغذیه گیاهی است که مشکلات موجود درکشت از قبیل ساختمان فقیرخاک، فقرخاک از لحاظ موادغذایی، زهکشی ضعیف وبافت غیرهمگن خاک، علف‌های هرز و اُرگانیسم‌های بیماری‌زای موجود درخاک را برطرف می‌سازد. با استفاده از کشت‌های هیدروپونیک علاوه‌برافزایش عملکرد نسبت به کشت‌های معمولی در مصرف آب نیز صرفه‌جویی می‌شود. اما به دلیل اینکه مقدار اندک آب نیز در جزیره نسبت به سایر نقاط بسیارگران تمام می‌شود، راه‌حل فوق به تنهایی نمی‌تواند کارساز باشد. بنابراین تولید محصولات گران‌قیمت خارج از فصل می‌تواند مکمل آن درتوسعه کشاورزی درقشم باشد. دراین منطقه می‌توان طوری فعالیت‌ها را انجام داد که زمان برداشت درزمستان باشد  که درمناطق مرکزی وشمال کشور دمای هوا پایین بوده وامکان تولید محصول درفضای بازوجودندارد.این دو عامل می‌تواند راه‌گشای توسعه کشاورزی درقشم باشد.

 چه عاملی باعث شد که به فکر کشت توت‌فرنگی بیفتید؟  

با اینکه استفاده از روش‌های نوین درکشاورزی باعث کاهش هزینه‌های تولید می‌شود اما حقیقت این است که این کاهش هزینه‌ها درقشم باز هم نسبت به سایرنقاط درسرزمین اصلی بالاست. پرورش محصولات گران‌قیمت خارج از فصل می‌تواند بسیاری از هزینه‌ها را جبران کند. درزمان شروع طرح نیز توت‌فرنگی نسبت به سایرمحصولات که می‌شد با این روش تولید کرد، از قیمت بالاتری برخوردار بود وپیش‌بینی می‌شد تا 5 سال دیگر نیز این روند ادامه داشته باشد.

 شرایط کشت توت‌فرنگی به لحاظ طبیعی چیست؟  

توت‌فرنگی طالب آب‌وهوای خنک است وبدلیل سطحی بودن ریشه‌ها به آب کافی وبستر مناسب نیازدارد. گیاهی است علفی، چندساله و از تیره گل‌سرخیان،  به دو گروه بهاره، که سالی یک‌بار گل ومیوه می‌دهدوهمیشه بهار، که بیش از یکبار درطول سال تولید گل ومیوه می‌کند تقسیم می‌شوند. درفصل بهار زودرس‌ترین میوه در بازار است.

 بوته‌های این توت‌فرنگی‌ها از کجا آورده‌ شده و از چه نوع ومتعلق به کدام منطقه است؟  

ارقام امروزی توت‌فرنگی دو رگه بین گونه‌ای هستند که از گونه‌های بومی آمریکای شمالی وجنوبی منشاء گرفته‌اند. یکی از این ارقام معروف، پاروس می‌باشد که رایج‌ترین رقم زیرکشت درجهان است. این رقم دارای مشخصات: زودرس، میوه بسیاردرشت وسفت، پرمحصول ودارای قدرت بالای رشد می‌باشد.  درحال‌حاضر این ارقام تجاری در داخل ایران ودراستان‌هایی مانند کردستان، مازندران والبرز درمقیاس انبوه تکثیرمی‌شود وما  هرسال بوته‌های موردنیاز را از  تولیدکنندگان داخلی تهیه می‌کنیم.

 برای خیلی از مردم کشت توت‌فرنگی درمنطقه گرمسیر چون هرمزگان باورنکردنی است؟ چگونه این کار ممکن شده؟  

 درشرایطی مثل استان ما هرمزگان که یک منطقه گرمسیری است، می‌بایست بوته‌ها قسمتی از دوره‌ رشد خود را دریک منطقه سرد گذرانده وآن سرمای لازم برای گلدهی را کسب کرده باشند ودراواسط آبان‌ماه که دما برای پرورش آنها ایده‌آل می‌شود، حمل وکاشته شوند. پس از پایان دوره نیز یعنی اواسط فروردین سال بعد کلیه بوته‌ها از گلدان خارج شده، سیستم ضدعفونی شده وبرای فصل جدید وبوته‌های جدید دراواسط آبان آماده می‌شود.

اکنون چه میزان زمین و با چه سرمایه گذاری ای، زیرکشت توت‌فرنگی دارید؟  

7000 مترمربع و با یک میلیاردو 800میلیون ریال سرمایه

 مصرف این محصولات قرار است داخلی باشد یا برای صادرات؟  

از آنجا که کشت این محصول درکشورهای حوزه خلیج‌فارس درزمان مشابه با جزیره، انجام می‌شود و همچنین با توجه به اینکه دراین کشورها واردات محصول موردنظر از سایرکشورها نیز با هزینه پایینی انجام می‌شود، ارسال محصولات به داخل کشور مقرون به صرفه‌تر است.

 چه ایامی از سال برداشت صورت می‌گیرد؟ کلاً چه مدت از کاشت تا برداشت آن طول می‌کشد؟  

کشت توت‌فرنگی درقشم فصلی بوده و از اواسط آبان‌ماه هرسال شروع و تا اواسط فروردین‌ماه سال دیگر (حدود 5 ماه) ادامه می‌یابد وبرداشت میوه نیز از اواسط دی‌لغایت اواسط فروردین‌ماه (3 ماه) در هر دوره می‌باشد.

 فرق کشت توت‌فرنگی گلخانه‌ای با توت‌فرنگی دیگر چیست؟  

اگر منظورتان کیفیت میوه است باید بگویم که اگر مدیریت کشت گلخانه‌ای خصوصاً تغذیه وکنترل آفات و بیماری‌ها به صورت دقیق انجام گیرد، علاوه‌برعملکرد بهتر، کیفیت میوه گلخانه‌ای نیز می‌تواند حتی بهتر از روش معمولی باشد. البته نوع رقم مورد کشت نیز درکیفیت میوه تاثیرگذار است. مثلاً یک رقم ممکن است درشت باشد ولی خوش‌طعم نباشد وبالعکس.پس بهتر است رقمی را انتخاب کرد که علاوه‌برسازگاری با منطقه از اندازه و طعم مناسبی نیز برخوردار باشد.