دین و فرهنگ

 صبح ساحل ، اجتماعی - دین و فرهنگ از یک منظر اشتراک دارند، به این صورت که آن دو در تمام مسائل،موضوعات و جریانات حضور دارند؛از مسائل اجتماعی،اقتصادی،سیاسی و نظامی گرفته تا مسائل شخصی و گروهی و..... و همین مسئله سبب می شود که دین و فرهنگ اهمیّتی شگرف داشته باشند.دین عبارت است از مجموعه ای از بایدها و نبایدهایی که هر فردی ملزم به اجرای آن است. و فرهنگ عبارت است از آداب و رسومی که که انسان ها دارند.ما به دنبال بررسی و تحلیل دین و فرهنگ به صورت جداگانه نیستیم، بلکه می خواهیم از دین فرهنگی و فرهنگ دینی سخن بگوییمو در واقع تلفیقی از دین در قالب فرهنگ عمومی که همان آداب و رسوم مردم است، ارائه نماییم.به عبارت دیگر چگونه می توان دین را عمومی کرد و در تمام شئونات مردم نهادینه ساخت؟ به گونه ای که دین در سخن گفتن، تصمیم گرفتن، انتخاب کردن، مسافرت کردن، خریدن، فروختن و ... نقش داشته باشد.این که دین می گوید: کسی حق ندارد به حقوق دیگران تجاوز کند و حقوق مردم را نادیده بگیرد، خود نشان دهنده ی داشتن فرهنگ دینی است.ما باید هم دین خود را فرهنگی و هم فرهنگ خود را دینی کنیم، هم دین داشته باشیم و هم فرهنگ دینی.راننده ای که از چراغ قرمز عبور نمی کند پیاده روی که از محل خط کشیده شده رد می شود دانش آموزی که با تکیه بر آگاهی خود امتحان می دهد پلیسی که میان مجرمین فرق قائل نمی شود دوستی که نسبت به عیوب دوستش بی تفاوت نیست پسری که دختران مردم را خواهر خود می داند و با آنها محترمانه برخورد می کند جوانی که در اتوبوس جای خود را بر روی صندلی به فرد پیری می دهدو... همگی فرهنگ دینی را نشان می دهند.بنابراین دیندار بودن یک طرف و اجرایی کردن دین در اجتماع که به نام فرهنگ دینی شهرت دارد، از طرف دیگر برای تحقق اسلام مجسم لازم است.تمام دستورات خداوند نیز در قرآن بیانگر همین مساله است همان طوری که خداوند در قرآن سفارش به تقوا و ایمان می کند ولی به همین مقدار بسنده نمی نماید و در ادامه ویژگی ها و خصوصیات یک فرد متقی و مومن را بیان می کند و همین نکته کافی است که بدانیم ما غیر از دین به فرهنگ دینی هم نیازمندیم.

 2 - راه الهی و راه عقلی

 همیشه انسان به دنبال پاسخ به سوالات است و بر همین اساس انسان موجودی کنجکاو شناخته می شود و به هر پاسخی قانع نمی شود.سوال اساسی این است که مهم ترین و موثرترین کارهایی که انسان لازم است در یافتن پاسخ ها در نظر بگیرد چیست؟

 آیا هر پاسخی به هر سوالی صحیح است؟آیا پاسخ صحیح ملاک خاصی دارد؟

 ابتدا باید دانست که خداوند به سه طریق با انسانها ارتباط دارد:

 طریق اول: فرشته وحی را به نزد پیامبر خود می فرستد.

 طریق دوم: به وسیله کتاب آسمانی مثل قرآن که نزد مردم است و با خواندن آن خواست و اراده خداوند را می فهمیم.

 طریق سوم: به وسیله وجدان و عقل سلیم انسان نیز با انسان حرف می زند.

 بنابراین معلوم شد که سیر الهی برای یافتن پاسخ سوالات و شبهات به یکی از مسیر سه گانه فوق است یعنی اگر با شبهه و اشکالی روبرو شدیم یا باید از حجت خدا بپرسیم ( که الان در میان ما حاظر نیست) یا باید از قرآن و روایات به دست بیاوریم و یا وجدان بیدار و عقل سلیم خود را دخالت بدهیم.این که در قرآن آمده است : \" از اهل ذکر و اطلاع بپرسید\" گویای همین مراحلی است که به آنها اشاره کردیم.مسیر دیگری هم برای به دست آوردن پاسخ سوالات وجود دارد و آن استفاده کردن از کارشناسان و مشورت با مشاوران آگاه است.نتیجه ای که تا اینجا می گیریم آن است که هر انسانی برای به دست آوردن هر مطلبی نیازمند پیمودن مسیری صحیح و اصولی است و گاهی این مسیر الهی و گاهی نیز عقلی است و هر دو می تواند نقش تعیین کننده در پیشرفت علمی و معنوی انسان داشته باشد.انسان با حقیقت و واقعیت رشد می کند و واقعیتی که در اینجا وجود دارد ظرفیت هایی است که خداوند در اختیار انسان گذاشته و آنها را به سوی ظرفیت هایی نامبرده راهنمایی می کند.بنابراین باید استاد و معلم در مقام تدریس و پدرومادر در مقام تربیت و مسئول در مقام نظارت به این نکته توجه کند که برای مدیریت و راهبردی کردن انسان ها هم باید از راه الهی و هم از راه عقلی استفاده ببرد تا بتواند به نتیجه مطلوب برسد وگرنه حرکت کردن در یک مسیر بدون در نظر گرفتن مسیری دیگر نتیجه ای در بر نخواهد داشت.

 3 - پرورش جسم روح

 همه می دانیم که انسان از دو عنصر تشکیل شده است:

 1 - عنصری به نام جسم   2- عنصری به نام روح.

 جسم هیکل خارجی انسان را نشان می دهد و کالبدی است که بی حرکت می باشد.

 ما به دنبال این مساله هستیم که راه های پرورش جسم و روح چیست؟

 به عبارت دیگر آیا پیشرفت انسان به وسیله جسم شکل می گیرد، یا روح و یا هر دو؟

 آن چه معلوم است جسم محدود است و در نتیجه پیشرفت آن نیز محدود می باشد و به اندازه و وزن جسم خلاصه می شود مثل ورزیدگی بدن با ورزش در قالب دویدن شناکردن اسب سواری و مهارت های دیگر.