يار مهربان اسير هياهوي خفتگان

صبح ساحل ، اجتماعی - به گفته ي يکي از اساتيد ادبيات دانشگاه هرمزگان طنز روزگار ما اين است که تعداد کتاب نويس هايمان از کتاب خوان ها بيشتر شده است! در مجامع دانشگاهي ما آنقدر که در انديشه ي نوشتن مقاله يا به تعبيري ديگر «مقاله سازي» هستند، کسي به فکر تأمل در نوشته هاي ديگران نيست. اين است که هر چقدر هم آمار و ارقام بالا رود باز معجزه اي رخ نخواهد داد؛ مگر اينکه تدبّر در آثار دست اول، نه گرته برداري شده را، وجهه ي همّت خود قرار دهيم.به گزارش ايسنا، اين روزها حال و هواي بندرعباس به واسطه ي آنچه در تقويم، روز کتاب و کتابخواني و کتابدار نام گرفته است، شکل ديگري يافته و بسياري در تکاپوي هرچه بهتر برگزار کردن مراسم مربوط به هفته ي کتاب هستند.بله، چند روزي است همه به ياد من افتاده اند؛ خبرنگاران در تلاشند صفحه ي رسانه شان را با من رنگين تر از هميشه کنند، مسئولين و مديرکل ها برايم يک عالمه برنامه تدارک ديده اند، کارمندان و کارشناسان به تکاپو افتاده اند که يک هفته اي براي من و دوستدارانم همايش و نشست برگزار کنند، ايستگاه هاي مطالعه افتتاح مي شود و همه حرف هاي زيبا مي زنند.و من … چقدر خوشبخت خواهم بود اگر روي ميز کار نويسنده اي نشسته باشم و او هر روز واژه هايم را با نور چشمانش روشن کند، انگشتان پرمهرش را به لمس سطرهايم برساند، مداد سياهش را بردارد و جمله اي از مرا گوشه ي دفترچه اش ياداشت کند.باز هم روزگار خوبي خواهم داشت اگر بر طاقچه اي نشسته باشم و آن که مرا دوست مي دارد، عليرغم همه ي گرفتاري هايش گاهي به سراغم بيايد و مرا با خود به گوشه ي ايوان ببرد؛ شعري بخواند و دلتنگي هايش را با آن قسمت کند. انگشتش را لاي صفحاتم بگذارد؛ به گل هاي باغچه خيره شود و با خود تکه هايي از نوشته هايم را زمزمه کند تا لحظاتي بعد دوباره مرا بگشايد و همان نوشته را که بر دلش نقش بسته است انگار، چندباره و چندباره بخواند و فردا توي کوچه و خيابان وسط همه ي روزمرّگي ها زير لب بخواندش و خاطرش از آن آسوده گردد.اما من سالهاست که اغلب روزگار خوبي ندارم؛ نمي دانم؛ شايد از همان وقتي که توي تقويم برايم روزي نهادند و به دنبالش هفته اي براي اينکه يک هفته بيشتر با من باشند و بهتر به من بينديشند. حالا سال هاست که اين زمان از سال که مي شود جلد جلد از انواع گوناگونم را در اين نهاد و آن پايگاه هديه مي دهند؛ حالا سال هاست که روزي دور هم گرد مي آيند و براي من و آنها که خودشان مي گويند دوستم دارند، مراسم تکريم و تجليل برگزار مي کنند و به حمايت بيشتر از من و ارتقاء بهبود حال من و آنها که خودشان مي گويند دوستم دارند فکر مي کنند و برنامه مي ريزند.اما من، محصول بازار آشفته ي دانش امروز، اغلب حتي نمي توانم تنهايي هايم را با درون خويش پر کنم که آن را نيز با آنچه دوست دارند انباشته اند چرا که دوستداران حقيقي ام، آن فرهيختگانِ به معناي واقعي، در قفس خرد و منطق کم سوادان و بي دانشان به تنگ آمده و به حاشيه رانده شده اند.خلاصه من مانده ام و سوداي کتاب، دانش، فرهنگ و يک هفته به نام من که برنامه هاي ادارات آن قدر تو در تو و فشرده است که اگر خبرنگاري به مناسبت اين هفته قصد برگزاري ميزگردي درباره ي مشکلات چاپ و نشر من در يک استان داشته باشد و بخواهد يک طرف آن را مقامي مسئول از اداره اي مربوط پاسخگو باشد، آنها فرصتي ندارند و احتمالاً همين که بفهمند خبرنگار است و ممکن است ذهنش درگير مسائلي باشد که پرسش هاي بسياري از آن برآيد ديگر جواب تلفن هايش را هم نمي دهند؛ البته شايد حق دارند چرا که اين روزها سرشان شلوغ است و برنامه هاي مفيدي ترتيب داده  اند.

عالمت خفته است و تو خفته / خفته را خفته کي کند بيدار

به هرحال خبرنگار افراد ديگري را پيدا مي کند که حال مرا از آنها بپرسد؛ همچنان که از يک استاد ادبيات سراغ مرا گرفت و او در يادداشتي برايش نوشت: از بچگي درگوشمان مي خواندند «انيس روزهاي تنهايي کتاب است» بعدها گفته ي ولتر را شنيديم که «کتابها زاده ي کتابها هستند»  و از ديوان حافظ خوانديم «تا راهرو نباشي کي راهبر شوي» از اين رو باورمان شده بود براي اينکه نويسنده شويم بايد زياد کتاب بخوانيم.دکتر اسدالله نوروزي در ادامه مي نويسد: ولي طنز روزگار ما اين است که تعداد کتاب نويس هايمان از کتاب خوان ها بيشتر شده است! در مجامع دانشگاهي ما آنقدر که در انديشه نوشتن مقاله يا بهتر بگويم «مقاله سازي» براي بهره بري از امتيازات آن هستند، به فکر تأمل در نوشته هاي ديگران نيستند. اين است که هر چقدر هم آمار و ارقام بالا رود باز معجزه اي رخ نخواهد داد؛ مگر اينکه تدبّر در آثار دست اول، نه گرته برداري شده را، وجهه ي همّت خود قرار دهيم.استاد ادبيات دانشگاه هرمزگان در پايان پوزش خواسته بود از اين که نمي خواهد مروّج بدبيني باشد اما ناگزير از يادکرد اين بيت سنايي است: عالمت خفته است و تو خفته / خفته را خفته کي کند بيدار!

توجه به کالاهاي تجاري در بندرعباس کتاب را به حاشيه رانده است

يک کتابفروش در بندرعباس وضعيت کتابفروشي هاي اين شهر را خوب نمي داند و مي گويد: يکي ازدلايلي که باعث شده مردم بندرعباس کمتر به کتاب توجه نشان دهند، بودن در منطقه خليج فارس است که کالاها بيشتر از همه چيز مورد توجه قرار گرفته اند و از اين رو سطح کتابخواني در بندرعباس پايين است.اين کتابفروش کتاب ها و خوانندگانشان را دسته بندي کرد و گفت: کتابهاي درسي و دانشگاهي که در دسته کتاب هاي اجباري قرار مي گيرند و به هر حال دانش آموزان و دانشجويان مجبور به خريد آن هستند و فروششان فصلي است که البته با توجه به پيشرفته شدن سيستم هاي الکترونيکي و اينترنت کم کم اين دسته از کتاب ها هم رو به کم رنگ تر شدن هستند و اين امر باعث تضعيف بازار کتاب شده است.وي اضافه کرد: کتاب هاي عمومي، تاريخي، رمان و روانشناسي متقاضيان خود را داشته و فصل خاصي براي فروش ندارند، کتابهاي علمي هم جز آن دسته کتابهاست که هميشه استقبال خوبي دارد ولي متاسفانه به دليل ضعف در پخش کتاب در استان، دراين زمينه کمبودهاي بسياري وجود دارد.اين کتابفروش که مسئول مجموعه کتابفروشي هاي کتاب شهر ايران در بندرعباس است، کتابفروشي خود را کامل نمي داند و مي گويد: داشتن يک کتاب فروشي جامع و کامل ملزم به همکاري مسئولين و تقاضاي مردم است.به هر حال اين هم ارمغان همان طرحي است که بر اساس آن مي خواستند مرا در سبد کالاي خانوارها قرار  دهند. وضعيت من در کتابفروشي هاي اين شهر هم خوب نيست؛ مدتي است دانش آموزان و دانشجويان هم در کتابفروشي ها کمتر سراغ مرا مي گيرند؛ اين روزها آنقدر لوازم تحرير لوکس به بازار آمده که کودک و بزرگسال جذب آن شوند و اصلاً يادشان برود که اينجا کجاست و اساس آن براي چه شکل گرفته است!

بزرگداشت مقام کتابداران و کتابخانه ها و آن کتابخانه ي دايره اي شکل رو به دريا ...

بزرگداشت مقام کتابداران و کتابخانه هاست و انگار آن کتابخانه ي دايره اي شکل رو به دريا ديگر کتابخانه نيست که کسي حق ندارد حتي سراغش را هم بگيرد؛ موضوع کهنه اي شده است و کم کم همه دارند فراموشش مي کنند. چند روز پيش در همايش بزرگداشت روز شهرساز طراح اين کتابخانه حضور داشت و مي گفت: برخي از بناها ارزششان بسيار است و به همين دليل جزء ميراث فرهنگي محسوب مي شوند؛ او راجع به طرح هايش براي تبديل بناهايي همچون آب انبارها به مکان هاي فرهنگي و سالن تئاتر گفت...نمي دانم غلامحسين کنت، طراح و معمار با تجربه ي اين کتابخانه از اينکه آنجا را در اين وضعيت مي بيند دچار چه احساسي مي شود اما قطعاً دلش خيلي به درد آمده است که آخر سخنانش مي گويد: من هنوز زنده ام، مي توانيد براي توسعه و تغيير طرح هايتان با من مشورت کنيد.راستي در يکي از همين نشست هايي که برايم ترتيب داده بودند منصور نعيمي آمده بود که سراغ کتابخانه شهدا را بگيرد و يادآوري کند که آن بنا يادگار دهه ي 40 هست و از ارزش معماري بسياري برخوردار است، بازسازي آن احتمالاً ويژگي هاي خاص معماري آن بنا را از بين خواهد برد.مدير کل در پاسخ گفت که پس از هجمه ها و مشکلات بسيار اين کتابخانه، طي رايزني هاي انجام شده قرار بر اين شده که اين مکان حفظ شود و به عنوان يک فضاي فرهنگي و کتابخانه اي باقي بماند؛ از اين رو کتابخانه در حال بازسازي و در عين حال مقاوم سازي است که از آن به عنوان يک فضاي فرهنگي استفاده ي بهينه گردد و بازسازي کتابخانه به دليل مقاوم سازي و ايجاد حداکثر عايق صوتي ممکن است به طول انجامد.نعيمي همچنين به مدير کل کتابخانه ها گفت که اگر مکان هايي در روستاها به فضاي کتابخانه اختصاص دهند، مسئوليت تهيه ي کتاب هايش را او به عهده مي گيرد، يک خواسته ي ديگر هم داشت: اينکه براي گردآوري دانشنامه و فرهنگ هرمزگان نيازمند حمايت مالي است اما مديرکل انگار فقط زيرلب گفت که اعتبار ندارند.

نه کتابخانه جامعي هست و نه کتابفروشي کاملي

سازمان هاي مربوطه مدام در حال آزمون و خطا هستند

يک پژوهشگر درباره وضعيت کتاب و کتابخواني در هرمزگان گفت: متأسفانه استان شرايط درستي براي کتاب ندارد، نه کتابخانه جامعي هست و نه کتابفروشي کاملي و همين موضوع دوري از کتاب وکتابخواني را تشديد کرده است.پژوهشگر ديگري يکي از عوامل دورماندن ازکتاب و مطالعه نداشتن را فاصله نسل ها مي داند و مي گويد: شنيدن قصه درعلاقه مندي به کتاب کمک مي کند ولي والدين فرصت ارتباط با بچه ها را ندارند؛ شکاف بين نسل ها باعث شده بچه ها ديگر کتاب را نبينند و بيشتر به سراغ رايانه، تلويزيون، موبايل، تبلت، پلي استيشن و ... بروند.مژده عباسي همچنين خاطرنشان کرد: خانواده ها مطالعه نمي کنند و بچه ها هيچ گونه تصوير کتاب خواندن از والدين درذهن ندارند؛ نهادهايي همچون آموزش و پرورش هم دراين زمينه کمکي نمي کنند و مدام در حال آزمون و خطا هستند؛ دانش آموزان مدارس به جز مطالعه ي کتاب هاي درسي که آن هم از سر اجبار است فرصت و علاقه به مطالعه کتاب هاي ديگر را ندارند.اين پژوهشگر معتقد است با کودک و نوجوان بايد ريشه اي کار کرد، بايد در مدارس طرحي در نظر گرفته شود که استعدادها در زمينه هاي مختلف کشف شوند و به آنها پر و بال داده شود تا از طريق پيوند آن با هنر، اثر هنري خلق کرد.عباسي در پايان گفت: مردم ما مردم آگاهي هستند اما گرفتاري ها و روزمرگي ها باعث غافل ماندن از خيلي مسائل شده که يکي ازآن ها هم کتاب است.وضعبت خوبي ندارم اما اميد دارم، اميد به همان نويسندگان، دانايان و دوستداران حقيقي ام که تنگناها را تحمل مي کنند و به کارشان ادامه مي دهند، به گفته ي دکتر عبدالحسين فرزاد چرخ تمدن و فرهيختگي را نمي توان از حرکت بازداشت چرا که آگاهي و دانايي هديه ي خداوند به انسان است و انسان جبراً به سوي آن مي رود... ريشه هايي که ادبيات ما از آن جان گرفته است آنچنان عميق در زمين ذهن و زبان ما جاي گرفته است که هرگز از حرکت باز نمي ماند.اما اي کاش اين تلاش ها و برنامه ها در راه ديگري صرف مي شد. راهي که در آن اصل فراموش نمي گشت و فرع و حاشيه برجسته و مهم. به هر رو به قول حافظ خودتان در برگ هاي قديمي من که ديرزماني است او هم به نوعي از خاطرتان رفته:

شرح شکن زلف خم اندر خم جانان / کوته نتوان کرد که اين قصّه دراز است