تبعيض يا بي‌اعتمادي؟!

صبح ساحل ، اجتماعی - هرمزگان يکي از استان هايي است که مردمانش از ديرباز براي معالجه و درمان به استان هاي همجوار از جمله يزد، کرمان و شيراز مهاجرت مي کنند؛ علت آن علاوه بر حق طبيعي افراد براي انتخاب، محروميت استان در زمينه ي پزشکي، بهداشت و درمان نيز بوده است.به گزارش ايسنا، انتخاب نحوه ي درمان و مهاجرت به ديگر شهرها و کشورها براي بهره بري از مزاياي پزشکي و درماني آنجا، حق طبيعي هر فرد است و به دلايل مختلف بستگي دارد. هرمزگان يکي از استان هايي است که مردمانش به دليل ضعف استان در زمينه ي بهداشت و درمان در گذشته به استان هاي همجوار سفر مي کردند. اکنون پس از گذشت سال ها هرمزگان نيز پيشرفت هايي داشته است و هرچند هنوز محدوديت ها و کاستي ها کم نيست اما شمار پزشکان متخصص و مراکز درماني خاص در بندرعباس نيز قابل توجه است؛ آن چنان که به گفته ي يکي از پزشکان بسياري از متخصصان بندرعباس رتبه هاي اول دوره هاي تخصصي و بورد بوده اند و اگر در تهران بودند، جزء بهترين ها شناخته مي شدند.بسياري از مردم همچنان طبق روال گذشته براي مداواي بيماري هاي ساده نيز به ديگر استان ها مي روند و غريبي، خطرات تصادف و جاده، هزينه ي سفر و اسکان و ... را به اميد کسب نتيجه ي بهتر به جان مي خرند و مسلماً سرمايه هاي بسياري نيز در اين راستا از استان خارج مي گردد. علت چيست؟! پزشکان متخصص برجسته ي شهر آنچنان که بايد به مردم معرفي نشده اند؟! اعتماد مردم به حوزه ي بهداشت و درمان شهرشان طبق باورهاي گذشته از بين رفته و براي بازگرداندن آن کاري صورت نگرفته است؟! ...

 فقط صورت مسئله عوض شده، مشکلات و سختي ها به قوّه ي خود باقي است

 اين روزها که خبرهاي خوب بسياري از دانشگاه علوم پزشکي هرمزگان مي شنويم؛ تجهيز بيمارستان ها و مراکز بهداشتي و درماني، راه اندازي واحدهاي بهداشت حرفه اي در شهرستان ها، اقدامات فرهنگي انجام شده در اين زمينه و ... و از همه مهم تر طرح تحول سلامت و مزاياي آن که البته هنوز بسيارند کساني که از آن اطلاعي ندارند، برخي هم راضي اند و برخي نيز دلِ خوش و چشمِ اميدي به اين نمونه طرح ها ندارند؛ همچنان که وقتي از يکي از مراجعه کنندگان بيمارستان درباره ي چگونگي اين طرح و تفاوت وضعيت گذشته با حال پرسيدم، گفت: فقط صورت مسئله عوض شده، مشکلات و سختي ها به قوّه ي خود باقي است و مدت زماني هم با اين طرح سرگرم خواهيم بود.آخرين اخبار از برنامه برنامه تحول نظام سلامت اين بود که سهم بيماران سرپايي  براي خدمات پاراکلينيکي در بخش هاي تصوير برداري و آزمايشگاه از 30 درصد به 20 درصد و براي ساير خدمات  تشخيصي و درماني سرپايي از 30 درصد به 15 درصد کاهش يافت. مدير مالي بيمارستان شهيد محمدي بندرعباس در اين باره گفت: با اجراي مرحله سوم برنامه تحول نظام سلامت با عنوان اجراي کتاب ارزش هاي نسبي خدمات  سهم بيماران سرپايي در بخش هاي پاراکلينيکي موضوع کدهاي 7 و 8 اين کتاب شامل مجموعه خدمات تصوير برداري از جمله ام آر آي، سي تي اسکن، پزشکي هسته اي، انواع گرافي ها  و همچنين خدمات آزمايشگاهي  از 30 درصد به 20 درصد کاهش يافته است و در ساير خدمات تشخيصي و درماني سرپايي از جمله تزريقات، پانسمان،سرم تراپي و... مربوط به ساير کدهاي کتاب ارزش هاي نسبي از 30 درصد به 15 درصد کاهش يافته است.حال پرسش اين جاست که اين کاهش هاي 10 و 15 درصدي هزينه ها در بخش هاي مختلف چقدر از ميزان گرفتاري ها و دردهاي مردم مي کاهد؟!

قوانين و مقررات در جهت بهبود رفاه و سلامت مردم باشد نه اينکه صرفاٌ قانوني نوشته و به اجراي آن هم اصرار شود

 دکتر هوشيار سرحدي درباره اجراي طرح تحول سلامت در استان هرمزگان به خبرنگار ايسنا گفت: طرح خوبي است اما بسيار جاي کار دارد؛ ايراداتي دارد که بايد رفع شود و نقاط قوتي هم دارد که بايد تقويت گردد؛ اگر برنامه ايي در حال اجراست نبايد به عنوان يک شهروند مخالفت کنيم و در عين حال چشم بسته هم قبول نکنيم، بلکه خوبي هاي طرح را تقويت کرده و بدي‌هاي آن را رفع کنيم.اين پزشک متخصص در ادامه افزود: طرح تحول سلامت نبايد باعث از بين رفتن بيمارستان‌هاي ديگر و تزريق بودجه به يک بيمارستان شود، چرا که در اين صورت مردم در اين مراکز انباشته و بيمارستان‌هاي ديگر خالي مي مانند و در نهايت ضريب اشغال تخت‌ها پايين مي آيد و باز هم به همان وضع درماني استان قبل از طرح تحول سلامت باز مي گرديم؛ قوانين و مقرراتي که وضع مي‌شود بايد در جهت بهبود رفاه و سلامت مردم باشد نه اينکه صرفاٌ قانوني نوشته و به اجراي آن هم اصرار شود.وي همچنين بيان کرد: با اجراي طرح تحول سلامت که بر اساس آن پزشک نمي تواند خارج از تعرفه هيچ مبلغي را از بيمار دريافت کند، بيمار را مجبور مي کند که در بيمارستان خصوصي معالجه شود؛ از ابتداي اجراي طرح تحول سلامت تا کنون برخي بيمارستان‌ها تعداد عمل‌هايشان کاهش يافته است که علت آن‌ ارجاع بيماران به بيمارستان‌هاي خصوصي است؛ اين امر به ضرر بيمار است چرا که قبل از انجام اين طرح بيمار حق انتخاب داشت و با يک هزينه کم و بصورت توافقي با پزشک عمل انجام مي‌شد اما حال و با اجراي اين طرح بيمار حق انتخاب نخواهد داشت و بايد با صرف هزينه چند برابر در يک بيمارستان خصوصي عمل و مداوا شود.

دلخوري بيماران از رفتار و برخورد کارکنان بيمارستان ها

 خبرنگار ايسنا در يکي از بيمارستان هاي شهر بندرعباس بين شلوغي جمعيت در جست و جوي کسي است که چند دقيقه اي فرصت داشته باشد و به پرسش هايش درباره وضعيت خدمات دهي بيمارستان پاسخ دهد؛ در اين ميان با مادري روبه رو مي شود که فرزندش را تنگ در آغوش گرفته، چشمانش پرِ اشک است و انگار زير لب چيزهايي مي گويد: «فکر کرديد که هستيد که با آدم چنين رفتار مي کنيد؛ اگر بچّه ام مريض نبود که اينجا نبودم ...» بغضش اجازه نمي دهد حرف هايش را کامل کند، از در بيمارستان خارج مي شود و توي پياده رو مي نشيند. خبرنگار ما نيز کنارش مي نشيند علّت بغض و ناراحتي اش را جويا مي شود. مي گويد: « بچّه ام دارد توي تب مي سوزد، ساعت ها منتظر مانده ام که دکتر آمده معاينه اش کند، کادر بيمارستان هزار جور منّت سرم گذاشته اند، حالا هم که معاينه شده مي گويد تب شديد دارد و مي رود. خوب اگر تب نداشت چه لزومي داشت اينجا باشد؟! از پرستار مي پرسم حالا بايد چه کار کنم؟ بعد از اين همه معطلي مي گويد دکتر سرش شلوغ است، بايد صبر کني، احتمالاً دستور بستري بدهد اما فعلاً تخت خالي نداريم. دکترها و پرستارها خالي از محبّت شده اند؛ بچّه ي من علاوه بر درد مريضي اش ترسيده و ديگر نمي خواهد اينجا بماند؛ اگر وضعيت درستي داشتم يک لحطه هم اينجا نمي ماندم ...» و باز هم ادامه ي اشک هايش.از اين جا و آن جا شنيده مي شود که مردم به يکي از بيمارستان هاي اين شهر لقب کشتارگاه داده اند؛ لقبي که ديگر نهايت اغراق و شايد بي انصافي است. خبرنگار ايسنا سعي مي کند از يکي از مراجعه کنندگان اين بيمارستان در خصوص وضعيت آن  بپرسد، انگار همه دچار نوعي سردرگمي و گيجي هستند، رفتار و طرز حرف زدنشان عصبي است و پر از تنش هستند. يک نفر مي گويد: « مي خواهي از چه بگوييم، از برخورد بدشان با مردم و حسّ خود برتر بيني شان، حسّ تنفرشان نسبت به بيماران يا عدم رسيدگي و توجّه؟! اين حرف ها هيچ فايده اي ندارد بگذاريد به درد خودمان بسوزيم» و مي رود ...

 به راستي اين همه تنش، نگراني و نااميدي در چهره ي افراد براي چيست؟ مگر نه اينکه وقتي خبرهاي بازديد سرزده ي مسئولين از بيمارستان ها را مي خوانيم خيالمان آسوده مي شود که همه چيز خوب و برقرار است، همه راضي اند و کارها دارد خوب پيش مي رود؟!

 در برخي نقاط استان حتي يک درمانگاه شبانه روزي وجود ندارد

 هر روز خبرهاي خوبي از دانشگاه علوم پزشکي مي شنويم، خبرهاي خوبي همچون طرح 2 روزه خدمات رايگان پزشكي به مردم محروم روستاهاي قشم و اينکه در اين طرح تعداد يك هزار و 836 نفر بيمار مورد معاينه و معالجه قرار گرفتند و خدماتي از جمله معاينه رايگان، چشم پزشكي، اطفال، داخلي، مجاري ادراري، قلب و عروق، ارتوپدي، دندانپزشكي، تست تشخيص سرطان سينه، مامايي، هماتولوژي و ارائه خدمات مشاوره اي براي ارتقاء فرهنگ سلامت ساكنين اين روستاها انجام پذيرفت.قائم مقام رئيس دانشگاه در امور مشاركتهاي اجتماعي، سازمانهاي مردم نهاد و خيرين حوزه سلامت استان در اين خصوص گفته بود: در اين طرح دارو و تجهيزات مورد نياز بطور رايگان در اختيار بيماران قرار گرفت و در صورت نياز بيماران جهت دريافت خدمات جراحي و ساير خدمات کلينيکي ارجاع گرديدند، اين تيم پزشكي که از سال 1380 به مدت13 سال است كه در كل استان در بخش رفع مشكلات و كمك مردم از قبيل ارائه خدمات بهداشتي درماني رايگان فعاليت مي نمايد، متشكل از 4 پزشك فوق تخصص، 10 متخصص، 4 جراح، 2 دندانپزشك، 2 متخصص بيهوشي و 5 پزشك عمومي به همراه 2 نفر كارشناس مامايي و يك پرستار حضور داشتند.شنيدن چنين خبرهايي لطف بسيار دارد و آدم را خوشحال مي کند اما باز هم جاي پرسش است: اينکه اگر چنين تيم پزشکي تخصصي 13 سال است که در استان در حال فعاليتند چرا بايد در تيتر خبر بخوانيم: خدمات به مردم «محروم» روستاها؟! همين چند روز پيش بود که امام جمعه شهر هشتبندي در حضور استاندار با اشاره به مشکلات بهداشتي و فرهنگي بسيار در اين منطقه، گفت: اين منطقه با جمعيت متغير بين 30 تا 50 هزار نفر کماکان يک درمانگاه شبانه روزي ندارد و بيماران نمي‌دانند در مواقع اضطراري به کجا مراجعه کنند، در منطقه يک زايشگاه مناسب وجود ندارد و حتي گزارش شده است در موردي خانمي که به دليل کمبود فضا در جلوي مردم و در راهروي مرکز موجود زايمان کرده است و اين موضوع دردناک است.وي گفت: در اين منطقه روستاي سه هزار نفري داريم که تنها از يک خانه بهداشت و يک نفر بهورز برخوردار است.

سرويس دهي و هتلينگ ضعيف در استان؛ از عوامل مهاجرت هاي درماني

دکتر سرحدي در ادامه ي گفت و گويش با ايسنا  از اينکه هرمزگان به نسبت ديگر استان ها مشکلات بيشتري در زمينه هاي مختلف پزشکي، آموزشي، بهداشتي، رفاهي و ... دارد، گفت و اينکه در ده سال اخير اين مشکلات به سوي حل شدن رفته اند اما متأسفانه سرعت بهبود کم است.اين پزشک در پاسخ به اين پرسش که چرا عليرغم پيشرفت هاي پزشکي در استان هنوز مردم هرمزگان براي درمان به استان هاي ديگر مراجعه مي کنند، بيان کرد: البته اين ميزان کاهش يافته و اکنون درصد کمي از مردم براي درمان به ديگر شهرهاي کشور سفر مي کنند اما اين حق طبيعي بيمار است که  وقتي بحث سلامتي جسم و روانش مطرح است به جاي يک پزشک به چند پزشک مراجعه کند اما سرويس دهي و هتلينگ ضعيف اين استان مي تواند يکي از عوامل مهاجرت باشد و اين امر به معني پايين بودن سطح پزشکي استان نيست.

جلب اعتماد مردم و فرهنگ سازي از ضروريات است

 دکتر محمد شکاري رئيس دانشگاه علوم پزشکي هرمزگان در پاسخ به پرسش خبرنگار ايسنا مبني بر مهاجرت مردم به ديگر شهرها براي درمان و خارج شدن بسياري سرمايه ها از استان، اظهار کرد: اين چرخه را نمي شود حذف کرد همچنان که هنوز بسياري از مردم براي درمان به کشورهاي خارجي سفر مي کنند اما آنچه وظيفه ي ماست اين است که تلاش کنيم خودمان و کارمان را به اثبات برسانيم و امکانات و تجهيزات استان را توسعه بخشيم.وي که جلب اعتماد مردم را نيازمند فرهنگ سازي دانست، افزود: اگر مردم به خدمات شهرشان اعتماد داشته باشند ديگر نيازي نيست علاوه بر هزينه هاي درمان، بار هزينه هاي سفر را هم به دوش بکشند. شکاري ، نقل قولي از يکي از جراحان فوق تخصص قلب در يزد را بدين ترتيب بيان کرد: «متأسفانه مردم استان هرمزگان در يزد توسط پزشکاني درمان مي شوند که ما خودمان هيچ اعتمادي به آنها نداريم و متأسفانه دلال هايي در يزد وجود دارند که با دريافت هزينه هايي اين مردم را که به اميد بهره بري از وضعيت درماني بهتر به اينجا آمده اند، به سمت بيمارستان ها و پزشکان دست چندم هدايت مي کنند. وي بخش بزرگي از اين معضل را به فرهنگ هرمزگاني ها وابسته دانست و بخش ديگري را به تحول در نظام سلامت استان و به موازات آن افزايش امکانات آموزشي و بهداشتي مربوط دانست و گفت: استاندارد کردن فضاهاي درماني، اجازه دادن به فعاليت هاي بخش خصوصي و اقدام به ساخت بيمارستان مي تواند در رفع اين معضل تأثير بسزايي داشته باشد.

پزشکان حاضر به سرمايه گذاري در استان نيستند/ صنايع غرب موظفند به نظام سلامت کمک کنند

 رئيس دانشگاه علوم پزشکي هرمزگان با اشاره به اينکه پزشکان و بوميان استان هرمزگان سرمايه هايشان را به جاهاي ديگر مي برند و يزدي ها، شيرازي ها و کرماني ها سرمايه هاي خارج از کشورشان را هم به شهرهايشان مي آورند، بيان کرد: هيچ کس براي ساخت بيمارستان خصوصي به سراغ ما نمي آيد و درخواست تسهيلات نمي کند؛ مهم ترين بحث همان اعتماد مردم است و تا زماني که جلب نشود، اين روند ادامه خواهد داشت.وي در پايان از صنايع غرب استان نيز گله و خاطرنشان کرد: اين صنايع وظيفه دارند به نظام سلامت استان کمک کنند؛ يا خودشان بايد اقدام به ساخت بيمارستان کنند يا در ساخت آن ما را ياري کنند.متأسفانه برخي از پزشکان به دلايلي حاضر به گفت و گو  درباره ي وضعيت پزشکي هرمزگان نشدند و خبرنگار ايسنا اين مسائل را نيز با دکتر سرحدي که از پزشکان متخصص مغز و اعصاب در بندرعباس است، در ميان گذاشته و از او در خصوص کمبود بيمارستان در استان و احداث بيمارستان هاي خصوصي توسط پزشکان پرسيده است.به نظر اين پزشک وقتي از ظرفيت بيمارستانهاي استان استفاده نمي کنيم به صلاح نيست که سرمايه کشور يا استان را براي احداث بيمارستان جديد هدر دهيم. منطقي نيست که بيمارستاني را تأسيس و يا چند تخت ديگر به آن اضافه کنيم، بيمارستانهاي ديگر شهر مثل امام رضا و ام ليلا نيز بيش از 40درصد تخت خالي دارند؛ پيش از احداث بيمارستان بايد از ظرفيت بيمارستان هاي موجود استفاده بهينه کرد.وي ادامه داد: احداث بيمارستان با سرمايه گذاري  پزشکان باعث تمرکز آنها در همان بيمارستان خصوصي خواهد شد و اتفاقاً اين به ضرر بيماران و بيمارستان‌ها و به سود پزشکان است؛ در حاليکه ما از ظرفيت بيمارستان‌هاي استان استفاده بهينه نمي کنيم ساخت بيمارستان خصوصي بي‌معني است و بهتر است به جاي آن پزشکان را در کار درمان حمايت کنيم.اين پزشک متخصص همچنين خاطرنشان کرد: اگر يک صنعتي بيماري‌زا است مانند ذوب‌آهن و کوره خانه‌ها و همه ي کارخانه هايي که باعث افزايش ذرات گرد و غبار و بيماري‌هاي تنفسي مي‌شوند وظيفه دارند يک سري نکات را رعايت کنند که ميزان بيماري‌ها در آن مسير کاهش يابد و با به روز کردن تجهيزات و روش کاري خود به سلامت استان کمک کنند.

 اختلاف مبلغ دريافتي بيمارستان دولتي و خصوصي در استان هرمزگان؛ دليل عمده مهاجرت پزشکان

 وي يکي از دلايل عمده مهاجرت پزشکان از بندرعباس ‌را اختلاف مبلغ دريافتي بيمارستان دولتي و خصوصي در استان هرمزگان دانست و تصريح کرد: پزشکان بيمارستان‌هاي دولتي مبلغ چنداني دريافت نمي کنند در حاليکه ساير پزشکان پنج برابر اين مبلغ را در بيمارستان‌هاي خصوصي دريافت مي کنند.وي ادامه داد: برخي پزشکان هم اجازه مطب زدن يا کار همزمان در دو بيمارستان دولتي و خصوصي را ندارند، به عنوان مثال دو پزشک جراح متخصص مغز و اعصاب در بيمارستان شهيد محمدي هستند که اجازه کار در ساير بيمارستان‌ها را ندارند در حاليکه فقط 10روز کشيک و 20روز ديگر تعطيل هستند.

 تبعيض بين پزشکان بومي و غيربومي

سرحدي خاطرنشان کرد: متأسفانه مديريت درمان استان در برخورد با پزشکان بومي و غير بومي تبعيض قائل مي شود و بيشتر به بومي هاي استان اجازه اخذ مجوز مطب مي دهد؛ بروز چنين مسائل و مشکلاتي کوته بيني و تنگ نظري مديران اجرايي است. به عنوان مثال دانشکده دندانپزشکي به برخي از بوميان استان اجازه زدن مطب مي‌دهد، همچنين به کلينيک‌هاي زيبايي مجوز مي دهد اما به متخصصيني چون مغز و اعصاب نه.وي در پايان گفت: بايد به دور از احساسات اين چنيني و تبعيض قائل شدن بين پزشکان بومي و غير بومي به سلامت استان کمک کنيم.دکتر مژده درستکار مدير يکي از کلينيک هاي پيشگيري و درمان سوء مصرف مواد در بندرعباس، علّت مهاجرت بيماران به ديگر شهرها را باورهاي نادرست مردم که از گذشته وجود داشته است مي داند و مي گويد: نيمه ي خالي ليوان را ديدن براي مردم عادت شده و در اين استان اين مسئله بسيار پررنگ تر از جاهاي ديگر است.وي در ادامه از حق زندگي و انتخاب پزشکان گفت و بيان کرد: در پي مهاجرت مردم به ديگر شهرها، پزشکان هم با عدم استقبال روبرو مي شوند و مهاجرت مي کنند چرا که آنها هم حق زندگي دارند و نمي توانند تبعيض هاي بومي و غيربومي را تحمل کنند که اين ها همه باعث عقب ماندگي مي شود.اين پزشک يکي از علل بي اعتمادي مردم و باورهاي نادرست آنها را در عدم هماهنگي که بايد بين بخش خصوصي و مسئولين وجود داشته باشد دانست و گفت: اگر تبعيض نباشد و تلاش براي جلب اعتماد مردم  صورت گيرد، پزشکان هم سرمايه هايشان را برنمي دارند و از اينجا نمي روند و به تلاششان براي بهبود و پيشرفت ادامه خواهند داد.به گفته معاون درمان دانشگاه علوم پزشكي استان در جلسه تشكيل شوراي خيرين سلامت و مشاركتهاي اجتماعي «همه مسئولين دغدغه سلامت مردم را دارند و در جهت ارتقاء هرچه بيشتر آن تلاش خواهند كرد» و باز هم به گفته ي وي از نظر سازمان جهاني بهداشت، «سلامتي فقط بيمار نبودن نيست، سلامتي يعني داشتن  رفاه كامل جسمي و معنوي، رواني، اجتماعي و اقتصادي براي داشتن يك زندگي مولد و پويا»؛ يعني همه ي آنچه که ما امروز کمتر از آن بهره مي بريم.