تحقيقات بايدکاربردي ودرآمدزا باشد

صبح ساحل ، اجتماعی - تحقيقات ابزار مهم مديريت در هر بخش کاري مي باشد. يکي از بخش هاي اقتصادي استان بخش کشاورزي ومنابع طبيعي مي باشد که تحقيقات در آن مبناي توسعه بخش کشاورزي است ، به همين جهت برآن شديم تا گفتگويي با رئيس مرکز تحقيقات اين حوزه تقديم شما کنيم :

در ابتدا خود را معرفي نماييد ؟

من علي شهرياري استاديار و عضو هيئت علمي مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي  هستم که ليسانس خود را  از دانشگاه شهيد باهنر کرمان در رشته زراعت و اصلاح نباتات و کارشناسي ارشد خود را هم در رشته زراعت و دکتراي زراعت خود را با گرايش تکنولوژي بذر از دانشگاه UPM  مالزي اخذ نمودم .

از سال هفتاد ودو فعاليت خود را به عنوان کارشناس در ايستگاه  تحقيقات کشاورزي حاجي‌آباد آغاز کردم زمينه کاري و فعاليت من در اين پست کنترل گواهي بذر گندم بود که براي اولين بار در استان هرمزگان اجرا مي‌گرديد پس از 3 سال کار در ايستگاه تحقيقات حاجي آباد، رياست ايستگاه تحقيقاتي ميناب برعهده من گذاشته شد. ايستگاه تحقيقات ميناب با توجه به شرايط خاص به عنوان يک ايستگاه شاخص در زمينه ميوه هاي گرمسيري شامل خرما و نيمه گرمسيري شامل مرکبات و همچنين سبزي و صيفي خارج از فصل ( توليد زمستان) در کشور شاخص بود .سپس در سال 1376 به سمت رئيس بخش تحقيقات و اصلاح و تهيه نهال و بذر استان مشغول بکار شدم  و در ادامه به مدت 6 سال به عنوان معاون مرکز تحقيقات کشاورزي و هم‌اکنون مدت دو سال  و نيم  مي‌باشد که به عنوان سرپرست اين مرکز در خدمت کشاورزي استان مي باشم .

فعاليت علمي من در طي اين سالها در بخش هاي مختلف بوده است از آن جمله مي توان به کنترل گواهي مزارع گندم ، طرح‌هاي تحقيقاتي مرتبط با سبزي و صيفي بخصوص سيب‌زميني و پياز و بخش تحقيقات بانک ژن را نام برد. طرح موفقي هم در بحث طرح استمرار پياز در مناطق جنوبي کشور را داشتم که در اين طرح با توليد نشا در شمال استان ( حاجي آباد) و انتقال آن به مناطق جنوب استان  (ميناب و رودان) سهم مهمي در توليد پياز کشور در فصل زمستان که در ديگر نقاط کشور توليد نداشتيم ايفا نمودم.. يکسري تحقيقات هم در بحث بانک ژن  وذخاير توارثي گياهان داشتم .

در بحث ارائه مقالات هم تاکنون 20 مقاله ارائه دادم که در مجلات علمي و پژوهشي، کنگره‌ها و همايشهاي بين المللي و مجلات  isi ارائه گرديده است. همچنين اينجانب در زمينه تدريس در دانشگاه با دانشگاه‌هاي هرمزگان و علمي کاربردي همکاري دارم.

از تحقيقات و مرکز تحقيقات کشاورزي ومنابع طبيعي  بگوييد ؟

بطور کلي تحقيقات زيربناي  توسعه است . ما قبل از هر کاري بايستي تحقيقاتي انجام دهيم تا ببينيم آن کار يا منطقه پتانسيل انجام آن کار را دارد يا خير . مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان هرمزگان يکي از واحد هاي تابعه  سازمان تحقيقات آموزش و ترويج کشاورزي وزارت جهاد کشاورزي مي‌باشد . در حقيقت ما مرکزي ملي با اعتبارات ملي هستيم.  اين مرکز هم‌اکنون با 100 نفر عضو که 24 نفر از آنان عضو هيئت علمي مي‌باشند در خدمت جامعه کشاورزي استان است . لازم به ذکر است که از اين 24 نفر عضو هيئت علمي 10 نفر در مقطع دکترا و 8 نفر در حال اخذ مدرک دکترا مي‌باشند .

ما 6 بخش تحقيقاتي داريم و 2 واحد که شامل بخش‌هاي تحقيقاتي ‌اصلاح و تهيه نهال و بذر ، بخش تحقيقات گياه پزشکي ، بخش تحقيقات آب و خاک، بخش تحقيقات آبخيزداري ، بخش تحقيقات علوم دامي و بخش تحقيقات جنگل و مرتع که با توجه به شرح وظايف آنها تحقيقات مرتبطي را در بخشهاي  خود انجام مي‌دهند. همچنين 2 واحد تحقيقاتي ما نيز در بخش‌هايثبت و گواهي بذر و نهال و واحد فني و مهندسي مشغول به فعاليت مي‌باشند.  علاوه بر آن اين مرکز دو ايستگاه تحقيقاتي در منطقه حاجي آباد و ميناب  و يک پايگاه تحقيقاتي مربوط به مطالعات آبخيزداري  در منطقه سرچاهان دارد.  فعاليت هاي تحقيقاتي و علمي اين مرکز هم ‌اکنون در قالب  64 طرح تحقيقاتي مي باشد که در حال اجرا مي باشد. نتايج فعاليت هاي علمي اين مرکز در طي 2 سال اخير شامل 28 مقاله علمي در مجلات  isi ، 29 مقاله علمي پژوهشي ، 130 مقاله در کنگره‌ها و سمينارهاي علمي و پژوهشي و 4 دستورالعمل فني  و ترويجي ارائه گرديده است.در کنار همه اينها ما با  29 پايان نامه دانشجويي همکاري داشتيم . نحوه اجرا طرحهاي تحقيقاتي  بسته به ماهيت و نحوه کاربرد آنها به دو صورت پايه‌اي و کاربردي مي‌باشند . با توجه به سياست هاي سازمان تحقيقات در چند ساله اخير مبني بر کاربردي نمودن ‌تحقيقات اين مرکز نيز سعي نموده تا طرح هاي تحقيقاتي کاربردي تر گردد به طوري که پس از پايان يک طرح تحقيقاتي کشاورزان بتوانند از نتايج آن، در افزايش توليد بهرمند گرديده و به درآمد اقتصادي آنان کمک شود .

رويکرد جديد ديگري که ايجاد شده بحث مشتري محور بودن و درآمدزا بودن تحقيقات مي‌باشد . همانطور که استحضار داريد اعتبارات سازمان تحقيقات آموزش و ترويج در چند ساله اخير بشدت کاهش يافته است و لذا مراکز تحقيقات مجبور هستند علاوه بر توليد علم در بحث طرح هاي تحقيقاتي، جهت تامين هزينه هاي جاري مراکز خود و طرح هاي مربوطه در بحث درآمد زايي اختصاصي ورود نمايد. از جمله اين درآمدها مي توان به مديريت صحيح و کارآمد جهت افزايش درآمدهاي آزمايشگاه ها و همچنين افزايش در آمد ايستگاه هاي تحقيقاتي اشاره نمود.

بطوريکه درآمد اختصاصي مرکز پس از طي دو سال  به حدود سه برابر در سال 1391  رسيده است. همچنين در اين روند سعي بر کاهش تصدي‌گري دولت و هدايت آن به طرف بخش خصوصي است. با اين کار هم دولت به جهت کاهش هزينه‌ها  سود مي‌برد و هم بخش خصوصي به جهت افزايش درآمد نفع خواهدکرد.نمونه خوب اين تحقيقات کاربردي موضوع گندم استان است .

ما در سال‌هاي اوليه کليه طبقات بذري از پرورشي 1 تا گواهي شده  در ايستگاه هاي تحقيقاتي توليد مي شد. اما به مرور توليد تعدادي از طبفات بذري گندم شامل گواهي شده و  مادري به پيمانکاران و کشاورزان پيشرو  واگذار گرديد. در ضمن در سالهاي اوليه کليه طبقات بذور گندم ما از استان‌هاي ديگر وارد مي‌شد که خوشبختانه در اين چند سال توليد کليه طبقات بذري گندم استان توسط کارشناسان استان توليد مي شود. و اين کار به گونه اي است که حتي بعضي ارقام مازاد به ديگر استانها که از لحاظ شرايط آب و هوايي مشابه استان ما هستند ارسال مي شود.

چه توصيه‌هايي براي ساير محققين داريد ؟

من ضمن تشکر از کليه محققين کشور و استان که عمر خود را صرف تحقيقات براي خدمت به جامعه کشاورزي کشور نموده اند.  به همه محققين توصيه مي‌کنم تحقيقات خود را به صورت کاربردي و ملموس اجرا نمايند و از جزيره‌اي عمل کردن در اين حوزه خودداري نمايند و لذا بهتر است در اين زمينه سازمان‌هاي اجرايي و تحقيقاتي مختلف و مرتبط کارگروه‌هايي تشکيل شود تا ضمن اولويت بندي نياز هاي تحقيقاتي کشاورزان از موازي کاري و صرف هزينئه هاي زيادي جلوگيري به عمل آيد و همه به سمت يک هدف به پيش برويم .

بديهي است با اين کار به يک هدف مشخص و مشترک مي‌رسيم و نتيجه آن هم رضايتمندي محقق و هم بخش اجرا و جامعه کشاورزان  مي‌باشد .

طرح‌هاي تحقيقاتي شما چگونه به دست مشتريان شما مي‌رسد ؟

ما در کنار طرح‌هاي تحقيقاتي ،طرح‌هاي تحقيقي ترويجي، دستورالعمل هاي فني و ترويجي  هم داريم که در مزارع کشاورزان انجام مي‌شود  و کشاورزان مي توانند نتايج طرح را کاملاً مشاهده نمايند. همچنين با برنامه‌هايي مانند هفته انتقال يافته‌ها و يا روز مزرعه در انتقال نتايج طرح‌هاي تحقيقاتي به کشاورزان تسريع مي‌شود .

 آيا مشتريان مي‌توانند با مراکز تحقيقاتي ارتباط برقرار کنند ؟

در چندسال اخير مراکز تحقيقاتي ارتباط بسيار فعالي با کشاورزان پيشرو و فعال داشته  و برخي مخاطبين مرتبا با مراجعه به محققين ما سعي در افزايش دانش فني خود داشته اند . و اين عمل نشاندهنده وجود موثر محققين در اين امر است.  .کشاورزان عزيز هر زمان که احساس کردند که ما مي‌توانيم براي آنها مفيد باشيم ما آمادگي داريم تا در خدمت آنها باشيم .

و اما حرف پاياني ؟

با توجه به استان هرمزگان در معرض خشک‌سالي و کم آبي مي باشد و با توجه به اينکه آبها و خاک‌هايمان در حال شور شدن است  بايستي الگوي کشت خود را تغيير دهيم . ما نبايد به هر قيمتي هر محصولي را توليد کنيم .از آن طرف استان‌ ما با توجه به شرايط خاص آب و هوايي درگير آفات و بيماري‌هاي خاصي مي‌باشد که شايد در آينده ضررهاي غيرقابل‌جبراني را به ما بزنند  بنابراين بايستي از الان به فکر باشيم و در زمينه تحقيقات  بيماري‌هايي نظير گرينينگ يا ميوه سبز مرکبات  و يا عارضه زوال مرکبات تحقيقات بيشتري نمود  که لازمه اين امر حمايت مادي و معنوي مقامات استاني است. پس بهتر است مسئولين امر براي اين مهم اعتبارات خاصي را در نظر بگيرند زيرا اعتبارات موجود در مراکز تحقيقاتي پاسخ‌گوي همه طرح‌هاي تحقيقاتي را نخواهد داشت .

در پايان جا دارد که تشکر ويژه‌اي از رياست محترم سازمان جهاد کشاورزي جناب آقاي مهندس حيدري پوري داشته باشم که با آينده نگري و ديد مثبتي که نسبت به تحقيقات دارند حمايت ويژه‌اي را از اين بخش دارند .

ارتباط شما با رسانه‌ها و روزنامه صبح ساحل چگونه است ؟

در پايان ضمن تشکر از روزنامه صبح ساحل با توجه به انتشار آن در سطح کشوري و گستره توزيع آن مي‌توان از آن بهره بيشتري برد . صفحه مديران هم ايده بسيار جالبي بود که مي‌تواند در انتقال تجارب و موضوعات مختلف در مبحث مديريت بسيار مفيد باشد و من به نوبه خود از مسئول امر اين موضوع  کمال تشکر و قدرداني را دارم.