قشم ، عيان‌ترين مرکز قاچاق سوخت

صبح ساحل ، حوادث - ارديبهشت امسال توسط يکي از نمايندگان دوباره خطر قاچاق سوخت مطرح شد تا موجب يک سري اقدامات ضربتي شود. اما بعد از گذشت 9 ماه هنوز از چهارگوشه کشور خبر قاچاق سوخت به کشورهاي مجاور به گوش مي‌رسد.به گزارش جنوب نيوز؛ سال‌ها است که تفاوت قيمت سوخت در داخل و خارج از کشور باعث شده است، برخي از مرزنشينان به قاچاق اين فرآورده‌ها گرايش پيدا کنند. به طوري که عبدالمجيد اجتهادي مدير کل مبارزه با قاچاق کالا و ارز سازمان تعزيرات حکومتي، قاچاق سوخت را بيشترين مورد گزارش شده و معضل اصلي قاچاق در کشور عنوان مي‌کند. حبيب الله حقيقي رئيس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز هم اعلام داشته است که هشت درصد از فرآورده‌هاي سوختي کشور قاچاق مي‌شوند. اما با وجود تدابير امنيتي بسيار، اين مقدار سوخت از چه مرزهايي قاچاق مي‌شوند؟

 مرزهاي شرقي: قاچاق سوخت جايگزين ترياک

تداوم قاچاق سوخت از استانهاي شرقي به افغانستان و پاکستان عليرغم اقدامات امنيتي و انتظامي صورت گرفته و اجراي قانون سهميه بندي مصرف سوخت، سود سرشار قاچاق گازوئيل را روانه جيب سودجويان مي کند. قاچاق سوخت از ايران به استان فقير بلوچستان پاکستان به يک تجارت پرمنفعت تبديل شده تا جايي که قاچاقچيان مواد مخدر در اين منطقه هم‌ مرز ايران قاچاق ترياک را رهاکرده و به قاچاق سوخت روي آورده‌اند. قاچاق سوخت در سيستان و بلوچستان مدت‌هاست که به يکي از مشاغل تعريف شده در استان تبديل شده است. يک مقام استانداري سيستان و بلوچستان به مهر گفته است که روزانه حدود 3 ميليون ليتر فرآورده‌هاي سوختي از اين استان خارج مي‌شود، در حالي‌که کل گازوئيل توزيع شده در استان روزانه 1 ميليون و 350 هزار ليتر است. مقدار سوخت قاچاق از ايران به پاکستان به‌طور دقيق مشخص نيست اما تاجران سوخت مي‌گويند که روزانه 100 تا 130 تانکر که هر کدام قابليت 25 تا 40 هزار ليتر دارند، گازوئيل قاچاق را از ايران به بلوچستان پاکستان حمل مي‌کنند.

در ايران قيمت يک ليتر گازوئيل 450 تومان (برابر با 15 سنت آمريکا در بازار آزاد) تعيين شده، رقمي که پايين‌تر ‌از قيمت يک بطري آب معدني در اين کشور است؛ در پاکستان يک ليتر گازوئيل قاچاق 104 روپيه (برابر با يک دلار و شش سنت) فروخته مي‌شود درحالي که نرخ رسمي فروش يک ليتر گازوئيل در اين کشور 112 روپيه است. همين تفاوت قيمت عامل محرکي است تا برخي از مردم محروم استان سيستان و بلوچستان به قاچاق سوخت روي بياورند.

 مرزهاي غربي: قاچاق بنزين به کشور نفت‌خيز

افراد معدودي در منطقه کردستان عراق دليل قانع کننده‌اي براي انتخاب جاده پر پيچ و خم و با شيب تند منتهي به گذرگاه مرزي برقش با ايران را دارند. اما در طي 10 سال گذشته، اين مسير به شکل غيرعادي‌اي پر رفت و آمد و شلوغ بوده است. هر روز ده ها کاميون تانکر حمل سوخت با عبور از ميان کوه‌ها، سوخت پالايش شده در ايران را به جايگاه‌هاي عرضه سوخت در شمال عراق مي‌رسانند.در گذرگاه مرزي برقش، تفاوت بين سوخت قاچاق ايراني و سوختي که به صورت قانوني وارد عراق مي شود، اغلب چندان مشخص نيست.يک راننده تانکر ايراني به نام امير مي گويد از کاميون خود اغلب براي واردات قانوني سوخت استفاده مي کند. برخي اوقات هم به صورت غيرقانوني سوخت مي آورد. «من حدود يک سال است اين کار را انجام مي دهم. ماهي سه چهار محموله قانوني مي برم و سه چهار محموله غيرقانوني. محموله هاي قانوني درآمد بيشتري براي من دارد، اما من به پول بيشتري که از قاچاق در مي آورم، نياز دارم.»

پالايشگاه نفت بيجي که 60 درصد سوخت مورد نياز اقليم کردستان را تامين مي کند به دليل تحرکات تروريستي مدت‌ها است که تعطيل است. يک منبع آگاه در صنعت نفت عراق مي‌‌گويد: «پالايشگاه بيجي آسيبي نديده است. اما تمامي کارکنان آن تخليه شده اند و ظاهرا نيروهاي دولتي قادر به باز پس گيري آن از تروريست ها نيستند.» تاثير متوقف شدن فعاليت پالايشگاه بيجي را مي توان در خيابان هاي اقليم کردستان به خوبي مشاهده کرد. از زمان آغاز حملات داعش، صف هاي طويل در مقابل جايگاه هاي عرضه سوخت تشکيل شده است.در حومه شمالي کرکوک، «اميد حميد» يک جايگاه دار سوخت اولين محموله سوخت ايران را يک روز پس از به اتمام رسيدن ذخاير سوخت پالايشگاه بيجي دريافت کرد. اکنون وي آزاد است که هر مقدار سوخت ايراني مي خواهد خريداري کند. اما براي مشتريان وي، قيمت ها بالا رفته است. قيمت سوخت در طي يک روز 3 برابر شده و از 450 دينار عراقي به 1250 دينار رسيده است. جايگاه حميد دولتي نيست، اما وي مي گويد اقليم کردستان به او فشار مي آورد تا سوخت ايراني خريداري کند. «بنزيني که ما مي فروشيم توسط دولت تامين مي شود...بنابراين آنها مي گويند اگر مي خواهي به فروش بنزين دولتي ادامه بدهي، بايد بنزين ايراني هم بفروشي.»

شالان 18 ساله، مي گويد صف هاي طويل تشکيل شده مقابل جايگاه ها، براي او يک فرصت شغلي به وجود آورده است. «دوستي دارم که براي خريد بنزين از قاچاقچيان به مرز ايران مي رود و من بنزين را از وي خريداري مي کنم.»

 مرزهاي جنوبي: قشم، عيان‌ترين مرکز قاچاق سوخت

استان هرمزگان به دليل وجود لنگرگاه‌هاي غير مجاز و ارتباط آبي با ساير کشورهاي منطقه به بهشت قاچاقچيان سوخت بدل شده است.  اکبر ترکان دبير شوراي عالي مناطق آزاد کشور در نشست شوراي اداري هرمزگان، جزيره قشم را عيان‌ترين مرکز قاچاق سوخت کشور معرفي مي‌کند. «مشخص نيست چرا تاکنون جلوي گسترش اين پديده گرفته نشده است که ضرورت دارد اقدامات بهتري در اين زمينه انجام شود.»سرهنگ عبدالله لشگري فرمانده پايگاه درياباني قشم هم مي‌گويد: «قاچاقچيان در خليج فارس اکثرا از لنج ها و شناورهاي در حال تردد در دهانه تنگه هرمز تا کل سواحل خليج فارس و درياي عمان استفاده مي کنند و محموله هاي قاچاق را در خارج از مرزهاي ايران به کشتي هاي خارجي مي فروشند. قاچاقچيان سوخت از لنج هايي با ظرفيت 50 تا 210 هزار ليتر و قايق هايي با ظرفيت 2 تا 20 هزار ليتر استفاده مي کنند. حتي همکاران ما در واحدهاي اطلاعاتي گزارش داده اند که لنج هايي با ظرفيت 100 يا 200 هزار ليتر گازوئيل 2100 توماني توقيف کرده اند که براي قاچاقچيان درآمد 100 تا 200 ميليون توماني دارد.»

جاسم جادري استاندار هرمزگان هم در زمينه قاچاق سوخت به نکته جالبي اشاره مي‌کند: «از سراسر کشور سوخت به استان فرستاده مي‌شود و اين در حالي است که هرمزگان به فرآورده‌هاي نفتي نياز ندارد و بزرگ‌ترين دلالان سوخت در آب‌هاي اين استان حضور دارند و اين محموله‌هاي سوخت را از هرمزگان خارج مي‌کنند.»