گرفتار در دام عشق

یکی از مراجعین جلسات زوج‌ درمانی از این مساله شکایت می‌کرد که:» همیشه آرزو داشتم عاشق کسی شوم که مرا کامل کند و هنگامی که در کنارش قدم بر می‌دارم احساس شایستگی کنم. اما حالا احساس می‌کنم تمام این ویژگی‌ها در همسرم کمرنگ شده است، دیگر احساس شادی نمی‌کنم». فکر می‌کنید  مشکل این فرد چیست؟ انتخاب اشتباه؟ همسرش؟ خیر. مشکل این فرد تعبیر گنگی است که از عشق دارد. سیمون دوبوار فیلسوف اگزیستانسیالیست قرن بیستم، نسبت به چیزی که ما امروزه آن را عشق می‌نامیم، انتقادهای سختی در دست دارد. او معتقد است که ما در عشق بیشتر به دنبال سلطه، کنترل و مالکیت دیگری هستیم. کسانی هستیم که عشق برایمان نوعی «تجارت» محسوب می‌شود، تجارتی که می‌تواند به زندگی نظم دهد، زندگی اجتماعی را تسهیل کند و شادی را برای ما به ارمغان بیاورد. از نظر این فیلسوف عبارت «تو مرا کامل می‌کنی» که عموم زوج‌ها با ذوق و افتخار به شریک خود می‌گویند، دام خطرناکی است که می‌تواند افراد را در خود ببلعد. چرا که زندگی اصیل و معنادار با انتخاب سنجیده می‌شود و انسان کسی است که انتخاب می‌کند. اگر قرار باشد زندگی شخص در سایه‌ی سرسپردگی به دیگری به طور کلی معنا یابد و فرد تمام کمال و شادی‌اش را در وی جستجو کند، پس جایگاه شخصیت مستقل و انتخاب چه خواهد شد؟ در واقع این فیلسوف معتقد است اگر هرکاری که فرد انجام می‌دهد یا هر فکری که به ذهنش خطور می‌کند ابتدا از جانب منشور شخص دیگری فیلتر شود، پس خود این فرد انتخاب‌گر نیست و صرفا زائده‌ی است که به بهانه‌ی عشق، دیگری را دنبال می‌کند. به گفته‌ی سیمون دوبوار عشق نه سلطه است و انحلال، بلکه یک نو مشارکت است. ما باید بتوانیم دیگری را به نوان یک کل مستقل که قرار نیست خلاهای ما را پر کند نگاه کنیم. اینکه دیگری را با این عنوان که چقدر به حرف ما گوش می‌کند، تا کجا در کنارش خوب به نظر می‌رسیم و چقدر می‌توانیم زندگی‌اش را کنترل کنیم، دوست داشته باشیم، نشان می‌دهد در مسیر اشتباهی قرار گرفته‌ایم. مسیری که بیشتر شبیه دام است، دامی که ما و طرف مقابل را در خود خواهد بلعید. عشق اصیل قدردانی متقابل از یکدیگر است، نه ناشی از کنترل و فداکاری بیش از حد، که دیدار دو ذهن مساوی و مستقل با یکدیگر است. آنتوان دو سنت اگزوپری در این باره می‌نویسد: « عشق شامل نگااه کردن به یکدیگر نیست، بلکه این است که با هم به یک سو نگاه کنیم».