HSE، ضرورتي در هر صنعت

صبح ساحل ، اجتماعی -  مديران : امروزه تامين امنيت يکي از مهمترين مباحث در حوزه مديريت مي باشد ، استقرار سيستم HSE يک الزام قانوني براي تمامي مديران بخشهاي مختلف صنعتي مي باشد.به همين جهت  برآن شديم تا از تجربيات با ارزش  يکي از مشاوران موفق در اين حوزه  استفاده نموده که گفتگوي ذيل حاصل آنست و تقديمتان مي گردد  :

  در ابتداء خودتان را معرفي کنيد ؟

بنده سيد ابراهيم هاشمي فارغ التحصيل کارشناسي ارشد برنامه ريزي و مديريت محيط زيست و همچنين کارشناس ارشد مديريت اجرايي MBA و در حال حاضر دانشجوي دکتراي حرفه اي مديريت کسب وکار DBA هستم. اينجانب داراي 17 سال سابقه فعاليت مطالعاتي و اجرايي در زمينه حفاظت محيط زيست و HSE هستم که به جز حدود 7 سال فعاليت در بخش دولتي، بقيه سوابقم در قالب شرکت هاي مهندسين مشاور در حوزه هاي تخصصي محيط زيست و  HSE بوده است . بيش از 3 سال نيز به عنوان مدير  HSEو رئيس ايمني و آتش نشاني مجتمع هرمزآل و آلومنيوم المهدي فعاليت داشتم. از ابتداي سال اخير نيز موسسه سيب سرخ ساحل را راه اندازي کرده ام و در حوزه هاي HSE و ساير حوزه هاي مديريتي مشغول به فعاليت هستم .

  هدف ايجاد از همچنين موسساتي چه مي باشد ؟

هدف اصلي بنده از تاسيس و راه اندازي اين موسسه، برگزاري و تدريس دوره ها و کارگاه هاي آموزشي با اثر بخشي بالا و به صورت کاملا کاربردي بوده که با تامين رفع نياز و حل مسايل شرکتها و سازمانها در حوزه HSE همراه با اجراي ايده اي خلاقانه در زمينه افزايش اثر بخشي آموزش ها و تحقق يادگيري منتج به تغيير رفتار مي باشد. همان طور که مي دانيد اثربخشي يک دوره آموزشي در بهترين شرايط، با يکبار آموزش تا 20 درصد ميسر نيست ولي با مدل جديد ما، تا 85 درصد افزايش اثربخشي را تجربه مي کنيم.

  واژه و مفهوم HSE چيست؟

معناي لغوي HSE يعني بهداشت، ايمني و محيط زيست که در واقع يک سيستم اطلاعاتي و  مديريتي محسوب مي شود که در سازمان‌ها و تمام بنگاه‌هاي اقتصادي و صنعت کمک مي‌کند به صاحبان آن کسب و کار و صنعت که بتوانند نيروي انساني خود و هم تجهيزات و دارايي‌هايشان را و همچنين محيط زيست اطرافشان را در مقابل حوادث، بيماري ها و حتي آلودگي هاي محيط زيستي و اتلاف منابع حفظ کند. راه اندازي اين سيستم در صنايع کشور ما، يک الزام قانوني است که نيروي انساني را که به عنوان مهم‌ترين سرمايه يک بنگاه اقتصادي است در مقابل انواع خطرات و بيماري ها حفاظت مي کند. سيستم مديريت HSE به عنوان يک سيستم سودده بوده و به دليل پيشگيري از همه اين اتفاقات ناخوشايند، در نهايت سود بيشتري نصيب آن بنگاه و سازمان مي کند . HSE با کاهش حوادث و بيماري‌ها و سوانح احتمالي  و همچنين خرابي تجهيزات و سيستم هاي کاري، باعث رشد و بهره‌ور شدن سيستم توليد و کسب و کار در سازمان ها مي‌شود و در نهايت سود و منفعت زيادي نصيب صاحبين و مالکين کسب و کار و صنعت مي کندد. هيچ کارگاه و هيچ ‌کسب و کاري نمي تواند مغاير با قوانين کار عمل بکند. جدا از بحث قوانين و مقررات کار که رعايت آن ها الزام است، کارفرماها بايستي به اين موضوع آگاهي و تعهد واقعي داشته و  اهميت بدهند. در واقع هر حادثه‌اي که در يک کارگاه اتفاق مي‌افتد هزينه اي را به آن بنگاه تحميل مي‌کند.

 هم هزينه مستقيم و هم  هزينه هاي غيرمستقيم يا هزينه هاي پنهان که معمولا براي بسياري از مديران، قابل درک نيست. هزينه هاي مستقيم اين است که کارگر حادثه ديده از محيط کار دور مي‌شود حتي براي مدت کوتاهي که دوره درمان خود را بگذراند و از استعلاجي استفاده ‌کند که شامل   هزينه هاي درمان و حقوق و بيمه و ديگر مخارج مربوط به فرد و سيستم کاري مي شود و هزينه هاي غيرمستقيم آن بسيار بيشتر از   هزينه هاي مستقيم هر حادثه شديد است که شامل هزينه هاي آموزش و جايگزيني يک کارگر ديگر، کاهش روحيه و انگيزه کارگران، اعمال اقدامات اصلاحي، تعمير و تعويض دستگاه و ساير هزينه‌هايي از اين دست که به سازمان تحميل مي‌شود، مي باشد. در دنيا هزينه هاي غيرمستقيم بين پنج تا 50 برابر هزينه مستقيم مي‌باشد و در ايران برآورد مي شود بين 20 تا 30 برابر باشد. اگر مديران محترم بر اساس تعهد واقعي و شفاف، نسبت به استقرار سيستم مديريت HSE هزينه هاي لازم را متقبل شوند، از بسياري از هزينه‌هاي ثانويه ناشي از عدم وجود اين سيستم مديريتي، جلوگيري مي‌شود و در نهايت منجر به سودرساني بيشتر سازمان مي‌شود. اين هزينه ها، در واقع يک نوع سرمايه گذاري محسوب مي شود و منافع آن بسيار بيشتر از هزينه هاي استقرار آن است.

  براي اجراي سيستم HSE در يک  سازمان چه اقداماتي بايد انجام شود ؟

براي استقرار  اين سيستم  بايد از نيروي متخصص و مجرب استفاده کرد . مثل افرادي که تحصيلات دانشگاهي اين رشته را دارند يا دوره هاي تخصصي اين رشته را گذرانده اند و تجربيات مفيد و عملي دارند. تمام صنايع بزرگ و کوچک به واحد و تشکيلات HSE نياز هست بايد اين واحد ايجاد شود و نيروهاي لازم را جذب کند يا از خدمات مشاوره‌اي شرکت‌ها و موسسات معتبر استفاده شود. در ابتدا مطالعات و بررسي هاي لازم از شرايط موجود انجام شده و مقدمات تهيه طرح و استقرار سيستم فراهم مي‌شود. استفاده از متخصصين باتجربه، پروسه شناسايي خطرات و ارزيابي ريسک، نيازسنجي آموزشي و لوازم ايمني مورد نياز، تهيه انواع روش‌هاي اجرايي و دستور العمل‌هاي کاري و غيره، اقدامات و بخش هاي مهمي از سيستم مذکور به شمار مي رود. بسياري از نيازمندي ها و الزامات اصلي سيستم مديريت HSE در هر صنعت، بعد از شناسايي خطرات به راحتي استخراج مي‌شود و سازمان مي‌تواند به طور هدفمند آنها را تأمين کند و سيستم راه‌اندازي شود.

  وضعيت HSE در استان هرمزگان چگونه مي‌باشد ؟

به طور کلي اخبار و آمارها نشان مي‌دهد که آمار حوادث در پروژه‌هاي ساختماني و عمراني بسيار بالاست ولي غير از آن در صنايع بزرگ و کوچک هم حوادث کم‌ و بيش وجود دارد. در بسياري از صنايع و پروژه‌هاي بزرگ و کوچک استان اين سيستم يا اصلا اجرا و مستقر نشده و يا اگر واحدي تحت عنوان HSE ايجاد شده، به دلايل مختلفي، به درستي کار خود را انجام نمي‌دهد.  تأمين بودجه ، استخدام نيروي مناسب و بهادادن به اين حوزه، مشارکت دادن مدير يا مسئول  HSEدر تصميم‌گيري‌هاي کلان مي تواند تعهد آشکاري باشد که يک مدير ارشد از خود نشان مي‌دهد.  اين تعهد واقعي در بعضي از  صنايع  متأسفانه وجود ندارد. هر چند ايمني در يک کارخانه يا کارگاه،امري نسبي است ولي   مي‌ توان با برنامه ريزي درست و مستمر، يک سيستم مديريت ايمني، بهداشت و محيط زيست بهره ور پياده سازي نمود.

  چه عواملي باعث ترويج  استقرار اين سيستم در واحدهاي صنعتي  مي شود ؟

عوامل زيادي وجود دارد که مي‌تواند  HSE در صنعت استقرار يابد. ولي مهم‌ترين عامل که عامل ريشه‌اي هم هست، اغلب از ناحيه مديران و مسئولين هم ديده مي‌شود و آن عامل، فرهنگ HSE است. در سازماني که وضعيت فرهنگ ايمني خوب است کليه کارکنان ايمني را يک ارزش مي دانند. ايمني، وظيفه و مسئوليت همه است نه يک واحد خاص و يا يک فرد خاص، ضمنا کليه کارکنان بايستي در برابر ايمني خودشان و همکارانشان احساس مسئوليت بکنند . نکته ديگر اينکه  هر يک از کارکنان  قادر است که فراتر از وظيفه خود در قبال ايمني عمل بکند به اين معني که غير از اينکه تمام تمرکزش بر اين است که خودش آسيب نبيند حتي کمک مي کند به  محيط کار که بايد ايمن تر شود و همين طور تمام کارکنان که به صورت عادي و فعالانه‌ به خاطر سود و منفعت سايرين رفتارهايي ايمن از خود بروز و نشان دهند. اگر در صنعتي اين شاخص ها مشاهده شود مشخص مي‌شود که فرهنگ ايمني خوبي وجود دارد. البته سيستم HSE بر اساس چرخه بهبود مستمر بايد جريان داشته باشد چون، شرايط هميشه  يکسان نيست و مستمرا خطرات جديدي بروز مي‌کند و ما بايد دائماً بهبود مستمر داشته ، برنامه ريزي ، اجرا  و کنترل و بازنگري کنيم  .

  نقش آموزش در استقرار HSE چيست ؟

در مورد فرهنگ سازي در حوزه HSE يکي از مراحل اصلي و اولين گام بحث آموزش  است. بايستي متناسب با نياز  سازمان، عناوين آموزشي شناسايي شود و از راس تا کف سازمان، دوره هاي آموزشي تدوين، تهيه و ارائه شوند. يعني از خود مديرعامل و مدير ارشد سازمان تا کارگران ساده سازمان آموزش‌هاي HSE نياز دارند و فرهنگ محقق نمي‌شود مگر اينکه باور به وجود بيايد و باور زماني به وجود مي‌آيد  که براي ما آن مقوله، ارزش داشته باشد و ارزش زماني پديد مي آيد که شناخت باشد و شناخت نيز ناشي از آموزش و يادگيري مي‌باشد .

  ارتباط شما  با رسانه ها وروزنامه صبح ساحل چگونه است ؟ 

نشريه صبح ساحل حرکت فرهنگي خوبي در جهت معرفي مديران موفق آغاز کرده است، هرچند موفقيت هم نسبي است. ولي در حوزه‌هاي علمي و اجرايي اين حرکت بسيار مفيد و مؤثر است. در حوزه کارآفريني مي‌تواند براي بسياري از جوانان و فارغ‌التحصيلان دانشگاهي يک الگوسازي انجام شود و اين الگوسازي جايگاهش در استان به شدت خالي بود. درحالي‌که استان ما بسيار پررونق و داراي محيط‌هاي کسب و کار بسيار بکر مي‌باشد و با توجه به وجود نيروي انساني مستعد در استان، روزنامه وزين صبح ساحل مي‌تواند اين نقش مهم را به خوبي ايفا کند و  ارتباطات بين صاحبان تفکر و ايده و همچنين داراي سوابق مفيد در حوزه صنعت و خدمات را به مالکين و مديران صنايع و صاحبان کسب و کار متصل کند. به اميد روزي که آمار حوادث و بيماري ها در استان هرمزگان، تک رقمي شود و به سمت صفر سوق پيدا کند و اين امر محقق نمي شود مگر با تعهد و آگاهي کامل و برنامه ريزي مدون و مستمر و اجراي دقيق مفاد برنامه سيستم مديريت ايمني، بهداشت و محيط زيست. از شما کمال تشکر را دارم. پاينده و پايدار باشيد.