مديريت دانش سرمايه گذاري بلند مدت

صبح ساحل ، اجتماعی - مديران:از اواخر دهه 90، مديريت دانش به عنوان روش نوين مديريتي، بحث داغ متون مديريت و ديگر حوزه‌هاي وابسته بود. اين روش، در واقع تكامل ديگر روش‌هاي مديريتي است، نه چيزي كه ناگهان كشف شده باشد و بتواند طي شش ماه در سازمان پياده شود. سازمان‌هاي موفق، دريافته‌اند كه دانش، مهمترين دارايي آنهاست و برخي اصول اساسي مديريت دانش، در كاركنان و سازمان و جود دارد و آنان به مديريت دانش به عنوان عامل كليدي موفقيت سازمان مي‌نگرند. به همين  جهت برآن شديم تا با يکي از اساتيد برجسته اين علم گفتگويي را انجام داده که به شرح ذيل است :

در ابتدا خود را بطور کامل معرفي نمائيد؟

من نسرين قنبر طهراني  فارغ التحصيل رشته مهندسي صنايع  وکارشناسي ارشد  MBAاز سازمان مديريت صنعتي هستم ، مقطع دکترا را در رشته مديريت دانش خواندم و از سال 82 با سازمان مديريت صنعتي همکاري مي‌کنم .  در حال حاضر  استاديار دانشگاه خوارزمي بوده و  در رشته مهندسي صنايع افتخار اين را داشتم که چندسال با سازمان مديريت صنعتي جنوب هم همکاري داشته باشم .

مديريت دانش را تعريف کنيد ؟

مديريت دانش، مديريت دانايي يا مديريت اندوخته‌هاي علمي (به انگليسي: Knowledge management - KM) به معناي در دسترس قرار دادن نظام‌مند اطلاعات و اندوخته‌هاي علمي است، به گونه‌اي که به هنگام نياز در اختيار افرادي که نيازمند آنها هستند، قرار گيرند تا آنها بتوانند کار روزمره خود را با بازدهي بيشتر و موثرتر انجام دهند. مديريت دانش شامل يک سري استراتژي و راهکاربراي شناسايي، ايجاد، نمايندگي، پخش وتطبيق بينش ها و تجارب در سازمان مي باشد.برنامه اجرايي مديريت اندوخته‌هاي علمي بر اين دو جزء اصلي بنا مي‌شود:

فرآيندهايي که اين اندوخته‌ها را مديريت مي‌کنند و ابزار و تمهيداتي که دسترسي به اين سرمايه‌هاي علمي را آسان مي‌کنند.مديريت دانش درحقيقت راجع به اين صحبت مي کند که سازمان‌ها بتوانند از دانسته‌ها  و آموخته‌هاي تک تک افراد و اعضاي خود به عنوان دارايي استفاده کنند .

سازمان از طريق روال ها و نظام‌هايي که دارد مي‌تواند برخي از آموخته‌هاي کارکنان را در دل خود نگه دارد و از آن استفاده کند مثلاً در قالب يک سري رويه هايي براي توسعه محصولات جديد ، کشف بازارهاي جديد و يا فرصت‌هاي جديد در بازار و پيش گرفتن استراتژي‌هاي جديد استفاده مي شود . تغيير جهت‌هايي که مديران مي‌دهند و سکان سازمان را به سمت و سوي جديدي مي‌برند  لزوماً توانايي تک تک مديران سازماني نيست بلکه توانايي مجموع اعضاي آن سازمان است که در قالب يک سازمان با هم کار مي‌کنند.  شرکت‌هاي نوآور امروزي مثل گوگل توانسته اند يک همچون قابليت‌هايي را در درون خود نهادينه کنند و حتي هنگامي  نيروهاي جديد هم مي گيرند، آنها در قالب آن ساختار سازماني جواب عمل مي کنند . در مديريت دانش ما به دنبال اين هستيم است که آموخته‌ها را اول از همه شناسايي کنيم. دوم به دنبال اين هستيم که اين دانسته‌ها را مستند کنيم و بتوانيم در اختيار بقيه افراد قرار داده تا از اينها در جهت ايجاد خلق ارزش براي سازمان استفاده کند. 

برخي فوايد به‌كارگيري مديريت دانش در سازمان‌ها را مشخصا شرح دهيد؟

از جمله مهمترين فوائد به کارگيري مديريت دانش مي توان به اين موارد اشاره کرد : تشخيص كمبودها (خلاها) در دانش سازماني،  بهره‌وري بيشتر از سرمايه‌هاي انساني، يادگيري كارامدتر و مؤثرتر كاركنان،  ارائه كالاها و خدمات داراي ارزش افزوده،  افزايش رضايتمندي مشتريان، جلوگيري از تكرار اشتباهات، كاهش دوباره‌كاري، صرفه‌جويي در زمان به هنگام حل مسئله، برانگيختن خلاقيت و نواوري، ايجاد رابطه‌اي نزديكتر با مشتريان

طي چه فرايندي به مديريت دانش مي رسيم ؟

مديريت دانش چند تا فرايند عمده برايش مي بينند اول شناسايي دانش است ، دوم مستند سازي و ذخيره سازي دانش و سوم به اشتراک گذاشتن دانش و مهم تر از همه استفاده از دانش است.

براي مديريت دانش در سازمانها يک سه پايه مي بينند يک ضلع آن  افرادي هستند که صاحب دانش هستند ودانش در مغز آنهاست و دانش را به اشتراک مي گذارند و از دانش همديگر استفاده مي کنند دومين ضلع آن  تکنولوژي ها و سيستم‌ها هستند که معمولاً سيستم‌هاي IT  هستند و در سازمان‌ها از آنها  استفاده مي شود تا  دانش را خلق  کنند .  ضلع سوم مثلث سازمان است . سازمان با ساختار و  سيستم‌هاي انگيزشي که در اختيار  افراد خود مي‌گذرد باعث مي‌شود که نيروها دانش را به اشتراک بگذارند و از دانش همديگر استفاده کنند و در حقيقت از  فضاي مديريت دانش در سازمان دارد حمايت مي‌کند. هرسه ضلع  اين مثلث در سايه استراتژي سازمان به نتيجه مي‌رسد،  بنابراين يک جزء اصلي سازمان حوزه مديريت دانش آن است . ازهمه مهم‌تر مدير ارشد سازمان است که بايد اين روح را در سازمان به جريان بياندازد و ارزش دانش را درتک تک روال هاي سازماني به رسميت بشناسد .

اجراي مديريت دانش چه تاثيري بر سازمان دارد ؟

معمولاً سازمان‌هايي که مديريت دانش را درخودشان پياده مي‌کنند مي‌توانند مطمئن باشند که جو و روح نوآورانه سازماني مي تواند  ادامه داشته باشد. مديريت دانش ما معمولاً در روي رويکرد داريم يکي رويکرد انسان‌مدار  است که تأکيد آن  بربها دادن افراد است و دومين رويکرد تکنولوژي محور که روي اين فکر مي کند که مابياييم داده‌ها را روي تک تک اجزاي سازمان مان ذخيره و ثبت بکنيم .

چگونه مي توان از مديريت دانش بهره برداري کرد ؟

بايد حواسمان باشد که مديريت دانش سرمايه‌گذاري زودبازده نيست و زمان‌بر است تا به نتيجه برسد .

حداقل  نياز به بازه زماني 3 تا5 سال هست تا مديريت دانش به منافع ملموس برسد . بنابراين مديريت دانش مي تواند ارزش افزا باشد ومديراني که پرچم دار مديريت دانش مي شوند در سازمانها بايد هوشمند وبا ذکاوت باشند وبتوانند جاهايي را شناسايي کنند که مي شود با بکار بردن ابزار مديريت دانش ويا برخي آموخته هاي سازماني به  سازماني با ارزش تبديل کنند .

مي توان از  دانش مشتريان نيز  استفاده شود و اينها راهکارهاي سازماني هستند که سازمانها مي توانند قبل از اينکه پروژه هاي مفصل مديريت دانش را راه اندازي کنند استفاده کنند.

و اما حرف پاياني؟

بايد توجه داشت كه اصولاً مديريت چيزي ناملموس و ذهني است. آنچه مديريت مي‌شود، منابع دانش، تكنولوژي‌هاي مربوط به آنها، فرايندها و تكنيك‌ها و از همه مهمتر، عنصر انساني است كه منبع تمامي دانش‌هاست.

سازمان يا شركتي كه در كاركنان خود انگيزه لازم براي اشتراك دانش ايجاد نكرده باشد، حجم بسيار چشمگيري از دانش خود را از دست خواهد داد.

نكته اساسي پشت پرده مديريت دانش اين است كه بهبود تمام عوامل منجر به موفقيت يك سازمان، مثل خلاقيت سازماني، كيفيت محصولات و خدمات، در گرو دسترس‌پذيري و استفاده كارامد از دانش برتر و بهتر است. مسلماً تا چند سال آتي، مقوله دانش به عنوان جزء جدايي‌ناپذير تمامي مجموعه‌هاي سازماني خواهد شد و سازمان‌هايي در اين زمينه موفق خواهند بود كه زيرساخت‌هاي لازم براي پياده‌سازي آن را فراهم كرده و چارچوب مناسب آن را طراحي كنند.