دستفروشي قهرمان ملي سابق هرمزگان

صبح ساحل ، اقتصادی - دو دنياي هنر و ورزش هر چقدر که به لحاظ فرهنگي افتراق داشته باشند، در يک نقطه و آن هم «بيرحمي» اشتراک دارند؛ بيرحمي از آن جهت که هر دو دنيا فقط چهره‌هاي سالم و بانشاط را مي‌خواهند. کافي است يک ورزشکار توانا پا به سنين پيري بگذارد يا به دليل عارضه‌اي جسمي از صحنه قهرماني دور شود تا هيچ‌کس يادي هم از او نکند.«سينما ژورنال» با اين مقدمه ادامه داد: دقيقا يک هنرمند هم تا وقتي سرحال و پرکار است در کانون توجه قرار دارد و کافيست فقط چند سال از حيطه خويش دور بيفتد تا همگان يادشان برود زماني چنين چهره‌اي زيست مي‌کرده است.حالا در نظر بگيريد هم قهرمان ورزشي باشي و هم سابقه بازيگري داشته باشي اما به دليل بروز يک حادثه، ناگهان پشتت خالي شود و هيچ‌کس را يار و ياور خود نبيني. اينجاست که بيش از پيش آزار مي‌بيني.

اين ورزشکار - بازيگر نه معتاد است و نه مورد منکراتي دارد

اين دقيقا همان اتفاقي است که براي ايرج خدري رخ داده است. خدري که از اواخر دهه 60 تا اواسط دهه 70 در تيم‌هاي ملي رده‌هاي مختلف بسکتبال ايران توپ زده و از اوايل دهه 70 پايش به سينما و تلويزيون هم باز شده و به واسطه فيزيکش تجربه همکاري با کارگردانان مختلف را از سر گذرانده بر اثر بروز يک حادثه دچار تنگناي اقتصادي شده و اين روزها در ميدان امام حسين (ع) دستفروشي مي کند.اشتباه نکنيد؛ خدري نه گرفتار اعتياد شده، نه رفيق نابابي داشته که پاي او را به مجالس آنچناني باز کند و به اين واسطه برايش دردسر درست کند و نه حتي در تمام عمرش يک مورد سابقه منکراتي داشته است! خدري در اثر آسيب‌ديدگي جسمي و آن هم حين يک بازي بسکتبال در ليگ ايران دچار ضايعه نخاعي شده و اسفناک‌تر اينکه تشخيص نادرست پزشک فدراسيون بسکتبال باعث جدي نگرفتن اين ضايعه و در نهايت معلوليت وي شده است.به لطف يکي از همکاران توانمند سينما، خدري را يکي از شب‌هاي بهاري کنار بساط دستفروشي‌اش که در آن هم اسباب‌بازي به چشم مي‌خورد و هم دي‌وي‌دي ملاقات کرديم.وقتي از او پرسيديم اينجا چه مي‌کند و چرا پيگير وضعيت دريافت مستمري از باشگاهي نيست که حين بازي براي آن گرفتار آسيب‌ديدگي شده فقط لحظاتي تبسم کرد و سپس شروع به صحبت کرد؛ صحبت‌هايي که به طور مسلسل‌وار و بي‌کمترين مکث بيان مي‌شد و انگار همه آنها از روي يک رمان خوانده مي‌شد. صحبت‌هايي که پر بود از گلايه‌ها نسبت به مديراني که حتي براي ملاقات با او هم سراغش نيامده‌اند.

هفت سال عضو تيم ملي بسکتبال بودم

خدري که متولد 1350 کرمانشاه است و در خرمشهر و بندرعباس رشد کرده، درباره سال‌هاي حضورش در بسکتبال مي‌گويد: من از اواسط دهه 60 بسکتبال را شروع کردم و از اواخر همين دهه به تيم ملي بسکتبال راه يافتم و تا ميانه‌هاي دهه هفتاد در رده‌هاي مختلف تيم ملي از تيم ملي نوجوانان تا تيم ملي جوانان و بزرگسالان توپ زدم. حدودا هفت سالي عضو تيم ملي بسکتبال بودم اما در روزهاي سختي، کمترين حمايتي از سوي مديران بسکتبال نديدم.وي درباره حادثه‌اي که حين يکي از بازي‌هاي ليگ بسکتبال ايران برايش به وجود آمده بيان مي‌کند: سال 77 بود که من در تيم فجر سپاه توپ مي‌زدم. يادم مي‌آيد که براي برگزاري مسابقه در برابر منتخب مشهد به مرکز استان خراسان رفته بوديم. نيمه‌هاي بازي دچار زمين‌خوردگي شدم و بعد از مسابقه پايم ورم کرد و کمردردم هم آغاز شد.خدري ادامه مي‌دهد: همان موقع پيش پزشک معتمد فدراسيون رفتم اما ايشان گفت مشکل حادي نيست و با استراحت برطرف مي‌شود. من نيز حدودا شش ماهي استراحت کردم اما نه‌تنها دردم کمتر نشد که افزايش درد باعث شد به سراغ پزشکي ديگر بروم. پزشک جديد بعد از انجام ام‌آر‌آي تشخيص داد که نخاعم آسيب ديده و ستون فقراتم صدمه شديد ديده است. همان موقع يک عمل جراحي انجام دادم که متاسفانه نتيجه مطلوبي نداشت.خدري درباره پيگيري درمان خود مي‌گويد: بعد از جراحي ابتدايي پيش هر پزشک متخصص ستون فقرات که فکرش را بکنيد رفتم. شايد بيشتر از 80 تا 90 پزشک متخصص مرا معاينه کردند و همه هم گفتند چون دير به آنها مراجعه کرده‌ام کاري از دستشان برنمي‌آيد.

تلخ‌ترين چاي عمرم را در فدراسيون بسکتبال نوشيدم

اين بازيکن سابق بسکتبال با اشاره به تلاش براي کمک گرفتن از مسئولان باشگاهي که برايشان توپ مي‌زده، مي‌گويد: در همان زمان بارها به فدراسيون بسکتبال رفتم و شايد در طول يک سال هفته‌اي چهار روز فدراسيون بودم اما هيچ‌کس کاري نکرد. خيالتان را راحت کنم فدراسيون حتي يک ريال هم بابت کمک‌هزينه درمان به من نداد و تنها عايدي من از فدراسيون بسکتبال چاي‌هايي بود که آبدارچي آنجا برايم مي‌آورد؛ چاي‌هايي که شايد تلخ‌ترين چاي‌هايي بودند که در عمرم نوشيدم! اين بسکتباليست سابق مي‌افزايد: البته اين را هم بگويم به واسطه آشنايي که در صندوق حمايت از قهرمانان و پيشکسوتان داشتم مدتي مستمري ناچيزي از آنها مي‌گرفتم که آن هم کفاف مخارج درمانم را نمي‌داد.

آغاز بازيگري در سينما با «دايان باخ» و «دمرل»

اما زندگي هنري خدري زماني آغاز شد که در سال 72 فرهاد پوراعظم کارگردان درام «دايان باخ» بازي‌هاي او در ليگ بسکتبال را ديد و از وي دعوت کرد که نقش اصلي فيلمش را بازي کند. «دايان باخ» داستان زندگي يک جوان بلندقد آذري بود که گرفتار بيماري خاصي مي‌شود. بازي خدري در اين فيلم خوب هم ديده مي‌شود و وي بلافاصله براي بازي در «دمرل» يدالله صمدي انتخاب مي‌شود. در اين فيلم او نقش يک بوکسور را ايفا مي‌کند.ايرج خدري درباره آن روزها و دستمزدي که براي اين دو فيلم گرفته به صراحت مي‌گويد: براي «دايان باخ» حدودا 200 هزار تومان گرفتم و براي «دمرل» حدودا 700 هزار تومان. اگر بخواهيم به نسبت امروز بسنجيم بايد بگويم آن زمان با 200 هزار تومان مي‌شد يک موتور هوندا خريد!وي درباره ادامه کار بازيگري خود پس از اين دو فيلم بيان مي‌کند: بعد از همکاري با ابوالحسن داوودي در «من زمين را دوست دارم»، مدتي را با گروه تئاتر جعفر والي همکاري کردم و بعد هم در يکي از قسمت‌هاي سريال «آژانس دوستي» بازي کردم.خدري که سابقه بازي در مجموعه پرمخاطب «ساعت خوش» را هم داشته ادامه مي‌دهد: در سري ابتدايي «ساعت خوش» که داريوش کاردان کارگردانش بود، حضور داشتم ولي به دليل درگيري در اردوهاي تيم ملي بسکتبال نتوانستم در ادامه کار بازي کنم.

اين بازيگر با اشاره به ديگر فعاليت‌هايش در حوزه بازيگري مي‌گويد: با علي ‌شاه‌حاتمي در «اُ.مثبت» و «خوش‌غيرت» همکاري داشتم و در يک جنگ عيدانه با نام «عيد آمد، عيد آمد» که شامل آيتم‌هاي ورزشي بود هم بازي کردم اما بعد ديگر مشکلات مربوط به آسيب‌ديدگي‌ام پيش آمد و کسي سراغمان نيامد.

براي تأمين خرج زندگي دستفروش شدم

طبيعي است مردي که به لحاظ فيزيکي غول‌پيکر و استثنايي است، آنقدر غرور دارد که بعد از سال‌ها ورزش و البته کار بازيگري وقتي بخواهد به سراغ دستفروشي بيايد آزار روحي فراواني را تحمل کند. ايرج خدري در اين‌باره‌ مي‌گويد: من از سال 77 تا سال 90 براي کسب درآمد به هر دري زدم. بارها پيش مسئولان فدراسيون رفتم و با آدم‌هاي مختلف سينما و تلويزيون گپ و گفت کردم بلکه بتوانم شغلي براي کسب درآمد پيدا کنم اما به هر که رو انداختم به درب بسته خوردم تا شب عيد نوروز 90 که يک‌باره تصميم گرفتم مجموعه‌اي از دي‌وي‌دي فيلم‌هايي که سال‌ها براي آرشيو کردن آنها وقت گذاشته بودم را به ميدان امام حسين (ع) بياورم و آنها را بفروشم. البته که اين کار هم برايم راحت نبود اما وقتي مجبور بودم به عنوان همسر و پدر دو فرزند خرج خانواده‌ام را بدهم چاره‌اي نديدم جز دل زدن به دريا.وي ادامه مي‌دهد: اين را هم بدانيد که مدتي بعد از بيماري خودم، همسرم هم دچار بيماري ام.اس شد و متاسفانه اين بيماري باعث معلوليت پاي چپ و آسيب‌ديدگي چشم چپش شد. در اين وضعيت چه بايد مي‌کردم که نکردم؟

نه مديران به سراغم آمدند، نه کارگردان‌ها

ايرج خدري با بيان اينکه به جز حامد حدادي بازيکن تيم ملي بسکتبال ايران هيچ‌کس نه از مديران هنري و نه از مديران ورزشي حالش را نپرسيده‌اند، اظهار مي‌کند: هيچ کدام از کارگرداناني که برايشان بازي کردم حتي حالم را هم نپرسيدند. هيچ کدام از مديران مملکتي به من کمک نکردند. من به دنبال دريافت وام بلاعوض که نبودم؛ حداقلش مي‌توانستم به عنوان مربي بسکتبال پارالمپيک فعاليت کنم و هم تجربياتم را در اختيار جوانان بگذارم و هم خرج زندگي‌م را درآورم اما هيچ کس مرا به بازي نگرفت جز احسان حدادي که چند بار به ملاقاتم آمد.

به جاي کمک، مأمور فرستادند که بساطم را جمع کنند

اين بازيکن بسکتبال و بازيگر سينما و تلويزيون، اظهاراتش را با بغضي در گلو چنين به پايان مي‌رساند: من يک فرزند پسر به نام اميرعلي و يک فرزند دختر به نام فاطيما دارم. تا اينجاي زندگي هم روي پاي خودم ايستادم و انتظار هم ندارم که کسي بيايد و دستم را بگيرد. اما ناراحتم از اينکه هر وقت درباره دستفروشي من صحبتي مطرح شده به جاي اينکه دست ياري به سويم دراز شود، مأموران را سراغم فرستاده‌اند که بساطم را جمع کنم. باور کنيد حتي جرأت ندارم بگويم دستفروشم مبادا از نان خوردن بيفتم!