مـوج تکـان‌ دهنـده‌ مصرف سيگـار و قليـان در زنـان

صبح ساحل، حوادث - ديگر علل گرايش زنان به مصرف سيگار و قليان چندان تفاوتي با گرايش مردان ندارد. ژست استقلال‌طلبي و بزرگ شدن در دختران، اشتغال، افزايش سطح تحصيلات و دوري از خانواده در افزايش هر ساله آمار گرايش زنان به مصرف اين دخانيات موثر بوده است.

خبرگزاري فارس، مرضيه سعادت: قانون جامع کنترل و مبارزه ملي با دخانيات در سال 85 به تصويب مجلس رسيد و آئين‌نامه اجرايي آن نيز يکسال بعد براي اجرا به وزارتخانه‌ها و سازمانهاي مرتبط اين امر ابلاغ شد.

** قانون مبارزه با دخانيات جدي گرفته نشد

اين قانون 20 ماده‌ايي که تصور مي‌شد با تصويب و ابلاغ آن حجم گسترده‌اي از عرضه، توليد مواددخاني و مصرف آن را در جامعه کنترل کند نه تنها از سوي سازمانها جدي گرفته نشد که مانند برخي از قوانين، فقط بر روي کاغذ جا خشک کرد و در مناسبت‌هاي ملي به توصيف آمار مصرف در جامعه بسنده کرد.اين درحالي بود که پيوستن کشورمان به کنوانسيون جهاني مبارزه با مصرف دخانيات نيز کاري از پيش نبرد.در بخشهايي از اين قانون تأکيد شده است که فروش محصولات دخاني به صورت فله‌اي، باز يا نخي ممنوع است،وزارت بازرگاني موظف است فهرست اشخاص حقيقي وحقوقي را که ‏داراي پروانه فروش (فروشندگان مجاز) محصولات دخاني است ‏در اختيار ستاد کنترل دخانيات قرار دهد،به منظور حفظ سلامت عمومي به ويژه محافظت در مقابل استنشاق تحميلي ‏دود محصولات دخاني، استعمال اين مواد در اماکن عمومي ممنوع است،تبليغ محصولات دخاني به هر نحو ممنوع است، تا 2درصد از سرجمع ماليات اين قانون در بودجه ‏سنواتي وزارت بهداشت منظور مي‌ شودد تا براي تحقق اهداف مبارزه ‏و کنترل استعمال مواد دخاني در اختيار سازمانها، مؤسسات و جمعيتها قرار گيرد و فروشنده بايد در صورت مشکوک بودن سن خريدار، مدرک شناسايي ‏مبني بر داشتن حداقل (18) سال سن را از وي تقاضا کند.‏

بنابراين نه تنها اين قانون به خوبي اجرايي نشد بلکه تقابل سازمانها در اجراي آن موجب شد تا گرايش بيشتر نوجوانان و جوانان به ويژه زنان را به مصرف مواد دخاني شاهد باشيم.

** مصرف قليان 2 برابر شد

موج تکان‌دهنده‌اي از سوءمصرف سيگار و قليان در گروه سني جوانان به راه افتاده و عليرغم اينکه مصرف سيگار در سال‌هاي 85 تا 90، روند ثابتي داشته اما در مورد قليان اين طور نبوده و مصرف روزانه آن 2 برابر شده است.بطوري که  3.5 درصد افراد در جامعه مصرف روزانه قليان هستند.

مصرف روزانه سيگار در سال 90 و در جمعيت بالاي 15 سال 10.5 درصد بوده است که 22 درصد آن مردان و 1 درصد زنان را شامل مي‌شود اما مصرف کلي سيگار 12 درصد در جمعيت 15 تا 64 سال است و با اينکه بين سالهاي 85 تا 90 روند ثابتي را درمورد مصرف سيگار داشته‌ايم اما در مورد قليان مصرف روزانه‌اش دو برابر شده است به نحوي که 4.3 درصد مردان و 2.3 درصد زنان مصرف کننده داروزانه قليان هستند.به گفته کارشناسان ستاد ملي کنترل دخانيات، در مورد جمعيت 13 تا 15 سال آخرين آمار مربوط به سال 86 است که 3 درصد اين جمعيت سيگار مصرف مي‌کنند و در مردان آمار مصرف بيشتري وجود دارد اما 26 درصد همين جمعيت مصرف کننده ساير مواد دخاني هستند که نسبت به سال 85 اين آمار بيش از 2 برابر شده است.

ديگر علل گرايش زنان به سيگار چندان تفاوتي با گرايش مردان به سيگار ندارد. ژست استقلال و بزرگ شدن در دختران جوان و تاثير دوستان چندان تفاوتي با پسران در انگيزه هاي گرايش به مواد دخاني ندارد.ضمن آنکه افزايش زمينه براي جدايي و استقلال زنان از خانواده ها مثل اشتغال دختران، افزايش تحصيلات و تحصيل دور از خانواده در افزايش هر ساله آمار گرايش زنان به سيگار موثر است.آمار گرايش به سيگار نشان مي دهد گرچه ميل به استفاده از سيگار در سنين بالاتر توسط مردان کاهش يافته است اما گرايش به سيگار در زنان و نوجوانان در مقابل افزايش يافته است.

** اغفال دختران جوان از سوي صنايع دخاني

خديجه محصلي، کارشناس مسئول برنامه دخانيات وزارت بهداشت در رابطه با شيوع مصرف دخانيات در بين دختران و زنان کشور هشدار مي دهد و  به فارس مي گويد: صنايع دخاني در حال نقشه کشيدن براي جوانان و دختران کشور هستند و اين گروه از جامعه را هدف قرار داده‌اند.اين صنايع از طريق تبليغ در مجلات، بکارگيري طرح‌هاي جذاب، بسته‌بندي‌هاي فريبنده و تصاويري که استقلال، زيبايي و لاغري را به نمايش مي‌گذارند به جلب توجه دختران مي‌پردازند.

وي مي گويد: در کشورهايي مانند ايران از نظر فرهنگي، زنان به استعمال سيگار کمتر مي‌پردازند اما اشکال مختلفي مانند مصرف قليان بسيار رايج شده و قبح مصرف شکسته شده است.به طوري که مصرف سيگار و قليان در بين دختران نوجوان و جوان به سرعت رو به افزايش است و اختلاف وضعيت مصرف در پسران و دختران کاهش يافته است و حتي حدود 20 درصد دختران دانش آموز تجربه استعمال دخانيات دارند.

محصلي مي افزايد: طبق نتايج بررسي جهاني وضعيت استعمال دخانيات در بين نوجوانان، مصرف دخانيات در بين دختران 15 ـ 13 سال در دنيا در حال افزايش است.

وي مي گويد: در منطقه مديترانه شرقي ميزان مصرف دخانيات در بين دختران در مدارس رو به افزايش است و به ميزان 19.5 درصد در کشور، 22.4 درصد در سومالي، 26.8 درصد در سوريه، 27.7 درصد در فلسطين و 54.1 درصد در لبنان رسيده است.

محصلي مي گويد: مصرف ساير محصولات دخاني به جز سيگار از قبيل قليان، تنباکوي بدون دود، در بين دختران در منطقه مديترانه شرقي(9درصد) دومين رتبه را در مقايسه با اين ميزان در دنيا به خود اختصاص داده است.وي ادامه مي دهد: همچنين 38 درصد افراد 15 ـ 13 سال در منازل و 46 درصد آنها در اماکن عمومي در معرض استنشاق تحميلي دود مواد دخاني هستند و اين زنگ خطر بزرگي براي سلامت دختران و زندگي آينده‌شان است.

به گفته محصلي تمايل به شروع مصرف دخانيات در دوره نوجواني و اعتياد به آن به سرعت در حال افزايش است و جواناني که استعمال دخانيات را از سن نوجواني شروع مي‌کنند نسبت به افرادي که در سنين بالاتر دخانيات را شروع کرده‌اند بيشتر به استمرار مصرف مواد دخاني تمايل دارند و کمتر به ترک آن تمايل دارند.

محصلي مي گويد: براي محافظت دختران در برابر مضرات دخانيات، بايد آگاهي دختران در خصوص زيانهاي ناشي از مصرف دخانيات و حق آنها در خصوص زندگي در محيط‌هاي بدون دخانيات افزايش يابد. فروش و بازاريابي محصولات دخاني براي همگان به ويژه افراد جوان متوقف شود.همچنين بايد مصرف مواد دخاني توسط بزرگسالان در مقابل نوجوانان بايد ممنوع و متوقف شود و محيط‌هاي مدارس بايد عاري از دخانيات شود.

وي در مورد اينکه قانون مبارزه با دخانيات وجود دارد اما ضمانت اجرايي ندارد، مي‌گويد: قوانين خوبي براي کنترل استعمال دخانيات داريم اما اجراي قانون اهميت بالايي دارد چرا که پشتوانه آن خواهد شد. قانون جامع مبارزه با دخانيات قانون جامعي است اما هنوز اجرايي نشده است چرا که اجراي آن منوط به وزارت بهداشت به تنهايي نيست و سازمان‌ها و مردم بايد به کمک بيايند چرا که بسياري از بخش‌هاي اين قانون به حقوق فردي بر مي‌گردد.

بنابراين در همه جاي دنيا سن مصرف دخانيات کاهش يافته است و کشور ما نيز از اين امر مستثني نيست و سن کارايي اين افراد را در سال‌هاي آينده به دليل ابتلا به بيماري‌هاي مختلف به شدت کاهش خواهد داد.

** افزايش 35 درصدي مرگ جنين در مادران سيگاري

زهرا ابراهيمي، کارشناس مبارزه با دخانيات نيز در رابطه با عوارض مصرف مواد دخاني در زنان به فارس مي‌گويد: مصرف سيگار و استنشاق دود دخانيات باعث افزايش سرب خون در زنان باردار مي‌شود به طوري که ميزان مرگ و مير جنين در زنان بارداري که سيگار مي‌کشند، 35 درصد بيشتر است.سيگار کشيدن و استنشاق دود غير مستقيم سيگار توسط زنان باردار يکي از علت‌هاي مهم سقط جنين، تولد زودرس، مرده‌زايي، پارگي ناگهاني جفت از جنين، افزايش خطر مرگ ناگهاني نوزاد و دوره بارداري کوتاه‌تر است.

وي ادامه مي دهد: حتي استنشاق دود سيگار توسط زنان باردار سطح سرب خون آنها را افزايش داده و احتمال نقص در جنين مانند کمبود وزن هنگام تولد را ايجاد مي‌کند.همچنين سيگار کشيدن در طول بارداري باعث اختلالات تنفسي، مشکلات بينايي در دوران کودکي، عقب‌ماندگي ذهني، اختلال حواس شده و حتي سرطان خون را در کودکان افزايش مي‌دهد.

ابراهيمي مي افزايد: يک چهارم تمام مرگ‌هاي ناگهاني نوزادان به سيگار کشيدن مادران در دوران بارداري نسبت داده مي‌شود، جالب اينکه اختلال حواس، بزهکاري و خشونت در دوران جواني و بزرگسالي نيز در اين کودکان بيشتر مي‌شود.

** مصرف سيگار در دختران ايراني 3 درصد است

از طرفي محمدرضا مسجدي دبير کل جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات در گفت‌وگو با فارس هشدار مي دهد که ميزان مصرف سيگار در کشورهاي اسلامي از جمله ايران در دختران حدود 3 درصد است و در مردان اين آمار 28 درصد است بنابراين اين شرکت‌ها به دنبال مصرف بالاي اين محصولات در زنان هستند تا سودآوري بيشتري داشته باشند.به همين دليل در حال حاضر با تبليغ سيگارهاي مخصوص زنان، مستقيم و غير مستقيم در کشور تبليغ مي‌شود که نيازمند اقدامات فرهنگي است.

وي با اشاره به قانون جامع کنترل دخانيات مي گويد: طبق قانون، فروش دخانيات به کودکان زير 18 سال ممنوع است و در بوفه‌هاي مدارس عرضه دخانيات غيرقانوني است بنابراين حتي اقلامي مانند آدامس نبايد با اسم مشابه سيگار در بوفه مدارس فروخته شود همچنين تا صد متري مراکز آموزشي عرضه دخانيات ممنوع است با اين وجود اجراي چنين قانوني به زمان زيادي احتياج دارد و ممکن است 20سال طول بکشد اما براي اثرگذاري بر روي تقاضا بايد آرام آرام وارد عمل شد.مسجدي مي گويد: گاهي مصرف قليان در برخي مناطق و اماکن به 20 درصد مي‌رسد.آنچه خطرناک است اين بوده قليان در حال سنت‌شکني است، دختران جلوي پدران خود سيگار نمي‌کشند اما در خانواده قليان مي‌کشند، فرهنگ ايراني ناخواسته با مصرف قليان در حال از بين رفتن است.به گفته وي در جمعيتهايي که استعمال دخانيات در چند دهه اخير امري متداول است 90 درصد سرطان ريه ، 15 تا 20 درصد ساير سرطانها ، 75 درصد برونشيت مزمن و آمفيزم و 25 درصد مرگ و مير ناشي از بيماريهاي قلبي وعروقي در سنين 35 تا 69 سال، ناشي از مصرف دخانيات بوده است.تفنني که هر 6 ثانيه يک نفر را در جهان به کام مرگ مي فرستد و در اين ميان 700 ميليون کودک يا به عبارتي نيمي از کودکان جهان در معرض استنشاق تحميلي دود سيگار بزرگ مي شوند و بهتر است براي يکبار هم که شده مضرات مصرف سيگار و قليان را جدي بگيريم.