بایسته‌های توسعه جمعیتی مناطق جنوبی

با هر چه بیشتر شدن ابعاد مشکل کم آبی در کنار سایر مشکلات زیست محیطی در کشور شاهد رشد فزاینده‌ی اظهار نظرهای مقامات و کارشناسان کشور مبنی بر افزایش جمعیت مناطق ساحلی جنوب کشور هستیم تا جایی که انتقال پایتخت به سواحل مکران مجددا پررنگ شده است. اینکه جبر طبیعت که خود مبتنی بر ویژگی‌های ذاتی اقلیم کشور است، باعث شده تا مسئولان و سیاستگذاران متوجه اشتباه فاجعه‌بارشان مبنی بر توسعه‌ی نامتوازن صنایع آب‌بر و بارگذاری جمعیتی اضافه بر ظرفیت در فلات مرکزی و پیرامونش شده‌اند،اگر چه مثبت است اما این مسئله باعث نمی‌شود به الزامات این امر مهم توجه ننمود. الزامات و بایسته‌هایی که اگر به آنها توجه نشود سرنوشتی مشابه کویر مرکزی و مناطق پر جمعیت دیگر در انتظار جنوب کشور و مشخصا مناطق ساحلی آن خواهد بود.

پر واضح است که تمامی کشورهای توسعه یافته مبتنی بر منطق علمی و اقتصادی کانون‌های اصلی جمعیتی خود را مناطق ساحلی خود قرار داده‌اند و بالطبع تمرکز صنایع‌شان را هم در این مناطق. اما متاسفانه سیاستگذاران اقتصادی کشور در چندین دهه‌ی اخیر دچار اشتباهی استراتژیک شده و صنایع آب‌بر و کانون‌های جمعیتی منبعث از آن را به کویر مرکزی، تهران، حوالی آن و سایر نقاطی که فاقد ظرفیت‌های اقلیمی مورد نیاز بود انتقال دادند. اما حالا که واقعیات زیست‌محیطی و اقلیمی به تلخی به آنها فهمانده که راه رفته‌شان بی‌راهه بوده، نباید دوباره اشتباهات گذشته را تکرار کنند.

به هر روی اولین و مهمترین اولویت در گسیل جمعیت به مناطق ساحلی توجه به الزامات زیست محیطی این مناطق است.چه آنکه در چارچوب برنامه‌ای جامع،حفظ محیط زیست این مناطق برای سلامت، بهداشت و رفاه اهالی مسکون در این مناطق باید در راس برنامه‌ها قرار گیرد.

موضوع بسیار مهم دیگر رشد صنعتی بسیار سریعتر از وضعیت فعلی این مناطق در کنار ایجاد زیر ساخت‌های لازم برای جمعیت این مناطق در چارچوب همان الزامات زیست محیطی ذکر شده است. چه آنکه در این صورت ما شاهد توسعه‌ی پایدار این مناطق و سرایت چنین راهبردی در سراسر کشور خواهیم بود.

ظرفیت ارزشمند دیگر این مناطق به لحاظ مشرف بودن بر مرزهای آبی کشور همینطور دسترسی به آب‌های آزاد بین‌المللی کارکرد تجاری و ترانزیتی این مناطق است، البته وجود این مناطق در کشور که به آن باید چون گوهری گرانبها نگریست دارای ظرفیت‌های عظیم دیگری در زمینه‌ی گردشگری، شیلات و آبزی‌پروری هم هست که می‌تواند به گونه‌ای قدرتمند در حرکت کشور در مسیر توسعه موثر باشد.

اما آنچه باید به آن توجه ویژه‌ای شود عنصر زمان است چه آنکه حرکت در مسیر توسعه مبتنی بر رقابت است و اگر ما در این روند از سرعت و شتاب لازم برخوردار نباشیم از رقبا عقب افتاده وضمن تصاحب فرصت‌ها توسط آنان به اهداف مورد نظر نمی‌رسیم.

در دنیای کنونی،کشورهایی که به این ادراک حیاتی رسیده‌اند در قافله‌ی رشد تمدن بشری پیشتازند.در منطقه‌ی پیرامون ما به ویژه سواحل جنوبی خلیج‌فارس این ادراک سرلوحه‌ی برنامه‌های سیاستگذاران این کشورها قرار گرفته و شاهد حرکت شتابان این کشورها در مسیر توسعه هستیم به گونه‌ای که در پیوند با رشد مناطق ساحلی این کشورها بنادر عربی این حوزه در حال قرار گرفتن در جایگاه توسعه‌یافته‌ترین بنادر جهانی هستند.

اگر ما هم بتوانیم خودرا با این شتاب توسعه همراه کنیم می‌توان به آن به مثابه‌ی فرصتی ارزشمند نگریست اما در غیر این صورت بازنده‌ای مغموم می‌شویم که مقصر اصلی‌اش هم خود ما خواهیم بود.بنابراین ضمن تجدید نظر در بسیاری از راهبردها و رویکردها، توسعه‌ی کشور را سرلوحه‌ی همه‌ی برنامه‌ها و سیاست‌ها قرار دهیم چه آنکه در غیر این صورت انگشت تاسف و پشیمانی به دندان خواهیم گزید.

روزنامه صبح ساحل