اضلاع عدم مشروعیت صهیون

از نظر امنیتی، حمله غافلگیرکننده مقاومت به رهبری فرماندهانی چون یحیی سنوار و ... که در ابعاد لجستیکی، اطلاعاتی و میدانی موفق بود، اسطوره شکست‌ناپذیری ارتش اسرائیل را با چالش عمیق مواجه کرد. حملات موشکی دقیق ایران به زیرساخت‌های حیاتی انرژی و صنایع دفاعی هم در جنگ ۱۲ روزه نشان داد که گنبد آهنین و دیگر سامانه‌های دفاعی این رژیم، هزینه‌ای سنگین دارند اما کارآمدی مطلق ندارند. در نتیجه جامعه اسرائیلی با بی‌اعتمادی امنیتی عمیقی مواجه شده و دولت نتوانسته این نگرانی را مهار کند. هزینه‌های نظامی و امنیتی رو به تصاعد است و همین مسئله فشار مالی و بودجه‌ای زیادی تحمیل می‌کند.

در بعد انسانی، محاصره کامل غزه، بمباران‌های وسیع مناطق غیرنظامی، کمبود شدید غذا و دارو و تصاویر دلخراشی که روزانه از قربانیان کودک و غیرنظامی منتشر می‌شود، غزه را به یکی از تاریک‌ترین بحران‌های انسانی معاصر تبدیل کرده است. وجه مهم‌تر این فاجعه، بازتاب گسترده رسانه‌ای آن در غرب است. برخلاف دهه‌های گذشته که روایت اسرائیل در رسانه‌های اصلی غربی دست بالا را داشت، امروز شبکه‌های اجتماعی روایت مقاومت و مظلومیت فلسطینیان را مستقیم به مخاطب غربی منتقل می‌کند. افکار عمومی غربی که به‌ویژه نسل جوانش حساسیت بیشتری به مسائل انسانی و حقوق بشری دارد، به‌شدت تحت تأثیر قرار گرفته و فشارهای سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی به دولت‌های غربی افزایش یافته است. شاهد این موضوع تظاهرات گسترده دانشجویی در آمریکا و اروپا، کمپین‌های تحریمی علیه کالاها و برندهای اسرائیلی، فشار به سیاستمداران برای کاهش حمایت بی‌قید و شرط از تل‌آویو و حتی تهدید برخی کشورها برای به‌رسمیت شناختن فلسطین در مجامع بین‌المللی است. این یعنی بحران مشروعیت روانی و رسانه‌ای که اسرائیل دهه‌ها برای کنترل آن هزینه و برنامه‌ریزی کرده بود، اکنون با ضعف جدی روبه‌رو شده است.

از بعد اقتصادی، وضعیت شکننده‌تر از گذشته است. حملات موشکی به زیرساخت‌های انرژی، کاهش شدید حضور گردشگران، تعلیق سرمایه‌گذاری‌های خارجی به‌ویژه از سوی شرکت‌های چینی و خروج سرمایه‌گذاران اروپایی و آمریکایی، رشد اقتصادی اسرائیل را در مسیر نزولی قرار داده است. تحلیل‌های کارشناسان وزارت دارایی اسرائیل و رسانه‌های اقتصادی داخلی هم تأیید می‌کند که اقتصاد اسرائیل در سال جاری میلادی به وضعیت قبل از ۷ اکتبر باز نخواهد گشت و نشانه‌های رکود و افزایش بیکاری کاملاً محسوس است. کاهش ارزش بورس تل‌آویو و افت شاخص‌های سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی عمق این بحران را بیشتر آشکار می‌کند.

از بعد جمعیتی، رژیم صهیونیستی با پدیده مهاجرت معکوس مواجه شده است. بسیاری از یهودیان به‌ویژه نخبگان علمی و مالی که این سرزمین را روزگاری «امن‌ترین نقطه برای یهودیان» می‌دانستند، امروز در پی مهاجرت به اروپا و آمریکا هستند. بحران امنیتی، فرسایش روانی جامعه و افزایش هزینه‌های زندگی باعث شده موج جدیدی از خروج جمعیت شکل بگیرد که آثار آن در بلندمدت بر ساختار سرمایه انسانی و اجتماعی اسرائیل مخرب خواهد بود.

در سطح کلان ژئوپلیتیکی نیز این بحران داخلی با تغییرات بزرگ منطقه‌ای و جهانی ترکیب شده است. افول هژمونی آمریکا در منطقه، تقویت محور مقاومت، افزایش سطح همکاری قدرت‌های غیرغربی مثل چین و روسیه با کشورهای منطقه، تضعیف جایگاه راهبردی اسرائیل را شتاب می‌دهد. حتی برخی دولت‌های اروپایی که همیشه مدافع بی‌قید و شرط تل‌آویو بودند، امروز دست‌کم در سطح نمادین مجبور به انتقاد از سیاست‌های جنایت‌بار آن شده‌اند.

مجموعه این عوامل نشان می‌دهد اسرائیل در میانه یک چندضلعی بحران است که هر ضلع آن به اضلاع دیگر نیرو می‌دهد. بحران امنیتی هزینه‌های اقتصادی را بالا برده است. بحران اقتصادی توان اسرائیل را برای مدیریت روایت و چهره‌سازی رسانه‌ای کاهش داده است. بحران مشروعیت افکار عمومی غرب، سیاستمداران حامی اسرائیل را در تنگنای بی‌سابقه‌ای قرار داده است و بحران جمعیتی و سرمایه انسانی، آینده راهبردی این رژیم را زیر سؤال برده است.

در چنین شرایطی اگر رژیم صهیونیستی نتواند این بحران‌ها را مدیریت کند، ممکن است در آینده نزدیک مجبور شود برای بازسازی وجهه و حفظ سرمایه‌گذاری‌ها و روابط خارجی، امتیازهای بی‌سابقه‌ای بدهد و هزینه‌های گزافی را متحمل شود. هزینه‌هایی که در میدان واقعی جنگ و در برابر مقاومت، دیگر تضمین‌کننده امنیت و برتری گذشته نخواهد بود.

روزنامه صبح ساحل